Deal over Rembrandts: Rijksmuseum restaureert

Nederland en Frankrijk hebben na vier maanden onderhandelen overeenstemming bereikt over de gezamenlijke aankoop en het beheer van twee Rembrandt-schilderijen. Het Rijksmuseum zal de restauratie van beide kunstwerken op zich nemen. Dit hebben de Nederlandse minister van Cultuur Jet Bussemaker en haar Franse ambtsgenoot Fleur Pellerin maandag bekendgemaakt in Parijs.

De twee Rembrandt-portretten.Beeld epa

Het betreft de twee huwelijksportretten van Maerten Soolmans en Oopjen Coppit die Rembrandt voltooide in 1634. Officieel krijgt Nederland Maerten in bezit, Frankrijk Oopjen. Dit vereist het Franse recht, maar in praktijk zullen beide kunstwerken altijd samen worden tentoongesteld.

Een van de grote struikelblokken bij de onderhandelingen vormde de restauratie. In Nederland wordt vergeeld vernis doorgaans rigoureuzer gecorrigeerd dan in Frankrijk. Uiteindelijk zijn beide partijen overeengekomen dat de restauratie zal gebeuren in het Rijksmuseum, maar wel onder de auspiciën van een groep internationale deskundigen. Wie in dat comité plaats zullen nemen, is nog niet bekend.

'Het is in grote harmonie beklonken', vertelt Frankrijk-correspondent Peter Giesen, die de persconferentie op het Franse ministerie van Cultuur maandag bijwoonde. Zowel aan Franse als aan Nederlandse zijde waren de gemoederen positief gestemd. Men is tevreden dat de Rembrandts in publiek bezit zijn gebleven, in plaats van verkocht aan private partijen in China of de Verenigde Arabische Emiraten.

Ook vielen lovende woorden voor het vinden van 'een Europese oplossing' voor het vraagstuk van de Rembrandts. Naast Bussemaker waren tevens D66-leider Alexander Pechtold en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra, namens de Tweede Kamer, en Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes aanwezig bij de persconferentie in Parijs.

Bussemaker en haar Franse collega Pellerin ondertekenen de overeenkomst.Beeld anp

Aankoop Rembrandts

Nederland was blij, de Fransen werden boos. En nu gaan beide landen de twee Rembrandts mogelijk toch verdelen. Lees hier de reconstructie van een kunstthriller (+).

Het zou een blijspel worden, maar het werd een klucht. Of een drama? Lees hier de analyse van de soap rondom de aankoop van de Rembrandts (+).

Voordat de restauratie van de schilderijen begint, worden ze drie maanden in Parijs en vervolgens drie maanden in Amsterdam getoond aan het publiek. Dat de doeken eerst komen te hangen in het Louvre heeft onder meer te maken met het staatsbezoek van Koning Willem-Alexander aan Frankrijk in maart. Volgens NRC Handelsblad zullen dan de schilderijen voor het eerst publiekelijk worden vertoond.

Daaraan zal wel eerst een kleine schoonmaakbeurt voorafgaan, waarbij het oppervlak van beide schilderijen worden gereinigd. Na die periode van zes maanden verdwijnen de doeken in het atelier van het Rijksmuseum.

Rijksmuseum-directeur Wim Pijbes durft geen schatting te maken van de tijd die nodig is voor de restauratie. De laatste opknapbeurt van de twee Rembrandts stamt uit 1956, ook toen uitgevoerd door het Rijksmuseum. Eenmaal gerestaureerd zullen de doeken eerst vijf jaar te zien in het Rijks, vervolgens vijf jaar in het Louvre. Daarna zal ieder museum acht jaar lang de beschikking hebben over de Rembrandts, om het gesleep met de doeken beperkt te houden.

De vierhonderd jaar oude werken zullen verder niet in bruikleen worden gegeven. Daarmee is de tour langs musea in de Nederlandse provinciehoofdsteden, zoals aanvankelijk het plan was, van de baan.

Bussemaker en Pellerin poseren bij de twee Rembrandts.Beeld anp

Kunstsoap

Met het akkoord over de aankoop lijkt er een einde te zijn gekomen aan een maandenlange kunstsoap. Pijbes was er lange tijd op gebrand beide schilderijen aan te schaffen, voor de vraagprijs van 160 miljoen euro. Hij vond, via D66-leider Pechtold, een meerderheid in de Tweede Kamer bereid de helft van die som te betalen uit de staatskas. Over dat bedrag ontstond september vorig jaar commotie; critici zagen de 80 miljoen euro liever besteed aan andere zaken.

Daarnaast was er ook de spanning met Frankrijk. De Franse minister van Cultuur Pellerin had in eerste instantie een exportvergunning afgegeven voor de schilderijen. Dat bleek een politieke fout: ze kwam onder vuur te liggen en ging op zoek naar eerherstel. De optie voor een gezamenlijke aankoop door Nederland en Frankrijk werd geopperd, maar bij het Rijksmuseum ging dat er aanvankelijk niet in. Pijbes had zijn zinnen gezet op beide Rembrandts.

Uiteindelijk kwamen Nederland en Frankrijk overeen ieder 80 miljoen euro in te leggen voor de aankoop en beurtelings de kunstwerken tentoon te stellen in respectievelijk het Rijksmuseum en het Louvre.

De Andere Kant

In De andere kant wordt wekelijks een actuele kwestie ondersteboven gehouden of binnenstebuiten gekeerd. In deze aflevering: Er werd heel enthousiast gereageerd op de regeringsbijdrage van 80 miljoen euro aan twee schilderijen van Rembrandt. Wat je op kunstgebied allemaal nog meer kan doen met 80 miljoen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden