Deal in Den Haag: illegaliteit wordt toch niet strafbaar

Coalitiepartijen VVD en PvdA gaan het voorstel om illegaliteit strafbaar te stellen schrappen. In ruil voor deze deal gaat de arbeidskorting omhoog, een wens van de VVD. Dat heeft PvdA-leider Diederik Samsom vanmiddag aangekondigd.

Het wetsvoorstel om illegaliteit strafbaar te stellen, is van tafel. De PvdA is het met coalitiegenoot VVD eens geworden om dit plan te schrappen. Dat heeft PvdA-leider Diederik Samsom aangekondigd. Beeld anp

Volgens Samsom lag het voorstel 'ons als een steen op de maag' en kon zijn partij er om 'politieke redenen' niet mee verder. Ook de constructieve oppositiepartijen D66 en ChristenUnie waren fel tegen het plan. Zo dreigde ChristenUnie-voorman Arie Slob vorige maand niet meer mee te doen met toekomstige akkoorden als de strafbaarstelling door zou gaan. Volgens SGP-leider Van der Staaij is de deal een 'verstandige oplossing voor een politieke patstelling'.

In ruil voor de toezegging gaat de arbeidskorting omhoog voor midden- en hoge inkomensgroepen. Werkenden met een jaarsalaris van tussen de 40.000 en 110.000 euro gaan er tot 300 euro op vooruit. De maatregel gaat 500 miljoen euro kosten. Minister Dijsselbloem (Financiën) liet weten dat hij dit gaat 'inpassen' in de begroting. Zijn collega-minister Asscher (Sociale Zaken) zei dat het begrotingsgat opgevangen kan worden door financiële meevallers.

'Denivellering'
Volgens Samsom is de 500 miljoen euro ook bedoeld voor versterking van de werkgelegenheid, maar volgens de VVD is dat hooguit een indirect effect van de maatregel. De partij spreekt van een 'denivellerende' maatregel. Samsom erkent dat die maatregel een 'dempende werking' heeft op de nivellering.

'Ik vind het een goede deal van de regeringsfracties. De VVD heeft de maatregel ingeruild voor een half miljard aan lastenverlichting. Dat is een mooi resultaat', reageerde Fred Teeven, staatssecretaris van Veiligheid en Justitie.

GroenLinks-voorman Bram van Ojik reageerde kritisch. 'Eindelijk is de strafbaarstelling van illegaliteit van tafel. Helaas in ruil voor verdere denivellering.' D66 is er juist blij mee. 'Lastenverlichting op arbeid is eveneens de inzet van D66 bij de komende gesprekken over de begroting', aldus D66-leider Alexander Pechtold.

Pvda-leider Diederik Samsom (L) en VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra in gesprek in de wandelgangen van de Tweede Kamer. Beeld anp

Fel verzet
Ten tijde van het kabinet-Rutte I verzette de PvdA zich fel tegen de strafbaarstelling van illegaliteit. Met het voorstel zou illegaal verblijf een overtreding zijn, die met straffen tot vier maanden cel en boetes tot 3900 euro aangepakt zou kunnen worden. Samsom ging tijdens de formatie alsnog akkoord met het plan, in ruil voor het kinderpardon voor gewortelde asielkinderen. VVD-bewindsman Teeven hoopte op een afschrikkend effect. 'Het gaat erom dat illegaal verblijf zo onaantrekkelijk mogelijk wordt. Dan krijg je een verdrijvingseffect.'

De PvdA-achterban, onder leiding van partijlid Sander Terphuis, had echter grote moeite met het voornemen, zo bleek op het partijcongres in april vorig jaar. Veel leden vinden het principieel fout om mensen te straffen alleen omdat zij zich ergens zonder verblijfsvergunning bevinden. In mei vorig jaar ging Samsom langs lokale afdelingen om het compromis met de VVD te verdedigen. De leden gingen akkoord maar eisten wel een 'humaner asielbeleid'. Met die voorwaarden moest Samsom terug naar de VVD, in september werden de partijen het eens over een soepeler vreemdelingenbeleid. De afspraak over strafbaarstelling van illegaliteit bleef toen nog overeind.

Reacties
De mededeling van Samsom zorgde voor veel blije reacties, met name onder PvdA'ers. 'Dat was het zeker waard om voor te strijden', jubelde Terphuis. En PvdA-voorzitter Hans Spekman zei dat dit 'veel angst weghaalt bij mensen die het betreft'. PVV-leider Wilders reageerde kritisch: 'Laffe VVD-buiging voor PvdA.'

VluchtelingenWerk Nederland is opgelucht. 'Nederland was hard op weg het minst humane mensenrechtenland van Europa te worden.' En de uitgeprocedeerde asielzoekers die momenteel in de zogeheten Vluchtgarage in Amsterdam verblijven reageren ook verheugd. 'Dit is goed', zegt de Somalische Fuad namens de vluchtelingen. 'Wij willen niet illegaal zijn en zijn ook niet crimineel. Hopelijk verandert er nu iets aan onze situatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden