Deal in de maak: Turkije wil vluchtelingen terugnemen

Ankara is bereid vrijwel alle vluchtelingen terug te nemen die via Turkije naar Griekenland reizen. Dat zou de vluchtelingenstroom naar de Griekse eilanden tot bijna nul kunnen terugdringen. In ruil voor deze vergaande toezegging eist de Turkse premier Davutoglu 6 miljard euro van de EU, een versnelling van de onderhandelingen over het Turkse EU-lidmaatschap en dat de lidstaten Syrische vluchtelingen via een luchtbrug vanuit Turkije overnemen.

De Turkse premier Ahmet Davutoglu in Brussel. Beeld belga
De Turkse premier Ahmet Davutoglu in Brussel.Beeld belga

Maandagavond bespreken de Europese regeringsleiders het plan met hun Turkse collega in Brussel. De onderhandelingen zijn nog gaande en kunnen naar verwachting tot diep in de nacht voortduren. Onderdelen van het Turkse voorstel stuiten op grote politieke weerstand bij een aantal lidstaten, met name Cyprus. Betrokken EU-ambtenaren en diplomaten zijn niettemin optimistisch over de kans op een akkoord, hoewel een uitloop naar de EU-top van volgende week niet wordt uitgesloten.

Davutoglu had vorige week al laten weten alle economische migranten op de Griekse eilanden terug te nemen. Dat zou de toestroom naar Griekenland met eenderde tot de helft kunnen verminderen. Na een nachtelijk diner zondag met bondskanselier Merkel en premier Rutte, verbreedde Davutoglu zijn aanbod: ook alle toekomstige Syrische vluchtelingen (die nu ruwweg de helft uitmaken van de migrantenstroom richting Griekenland) mogen per veerboot worden teruggebracht.

Volgens betrokkenen gebeurde dat op uitdrukkelijk verzoek van Merkel en Rutte. De bondskanselier heeft zondag verkiezingen in drie belangrijke deelstaten en staat onder grote druk de vluchtelingenstroom in te dammen. Dat is ook het doel van Rutte die in januari zei dat dit uiterlijk medio maart bereikt moet zijn.

Bondskanselier Merkel en de andere Europese leiders maandag in Brussel. Beeld EPA
Bondskanselier Merkel en de andere Europese leiders maandag in Brussel.Beeld EPA

Een Syriër voor een Syriër

In het voorstel dat maandagavond op tafel ligt, staat dat voor iedere toekomstige Syrische vluchteling die Turkije uit Griekenland weghaalt, de EU er eentje overneemt uit Turkije. De verwachting is dat dit Syriërs ontmoedigt zich met gevaar voor eigen leven door mensensmokkelaars naar Griekenland te laten brengen.

Ankara hoopt dat als alle Syriërs uit Griekenland zijn verdwenen, de EU vervolgens jaarlijks enkele honderdduizenden vluchtelingen legaal uit Turkije laat overkomen. Hoewel blij met de handreiking van Ankara verzetten vooral de Oost-Europese lidstaten zich tegen elke vorm van bindende asielquota.

De eis van Ankara om meer EU-geld voor de opvang van vluchtelingen in Turkije, krijgt evenmin een enthousiast onthaal. Eerder trok Brussel al 3 miljard euro hiervoor uit, wat leidde tot weken van geruzie tussen de lidstaten over wie dat zou betalen. Davutoglu wil nu dat dat bedrag verdubbeld wordt tot 6 miljard.

De versnelling van de toetredingsonderhandelingen lijkt maandagavond op een veto van Cyprus te stuiten. De Cypriotische regering gruwt van de toenadering tot Turkije dat het noordelijke deel van Cyprus bezet houdt. De Europese Commissie schreef Davutoglu eind vorig jaar echter op meerdere terreinen de onderhandelingen te willen openen.

Meer over de EU-Turkije-top

De Volkskrant doet live verslag vanuit Brussel. Volg hier ons liveblog.

De NAVO kan volledig van start met haar missie de vluchtelingenstroom in Griekse en Turkse kustwateren in te dammen, want Ankara en Athene hebben toestemming gegeven voor NAVO-patrouilles.

Waren het tot voor kort vooral mannen die de boottocht naar Europa waagden, nu zijn het meest vrouwen en kinderen. Laten de mannen hen komen nu het nog kan?

Onrust over visumvrij reizen

Turkije wil verder dat de visumverplichting uiterlijk eind juni verdwijnt voor Turkse toeristen die naar de EU reizen. Deze eis leidt tot onrust bij verschillende lidstaten die vrezen dat terroristen met vervalste of gestolen Turkse paspoorten de Unie binnenkomen.

Vanwege alle gevoeligheden werd de geplande lunch met Davutoglu maandag uitgebreid met een diner. In de tussentijd kwamen de EU-leiders bij elkaar om een eensgezind antwoord op het Turkse voorstel te vinden. EU-president Tusk en voorzitter Juncker willen een akkoord doorduwen, uit vrees het momentum te verliezen. Ze worden daarin gesteund door Merkel.

Eerder betitelden diplomaten de EU-Turkije top als het 'moment van de waarheid.' Bij een aanhoudende vluchtelingenstroom dreigen steeds meer lidstaten hun grenzen dicht te gooien waarmee de interne markt en de euro in problemen komen.

De lunchmeeting van Europese leiders met Davutoglu. Beeld reuters
De lunchmeeting van Europese leiders met Davutoglu.Beeld reuters
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden