Commentaar

Deal EU-Turkije: eerst zien dan geloven

De overeenkomst van de EU met Turkije biedt hoop, maar roept ook de nodige twijfels en vragen op.

Martin Sommer
De Griekse premier Alexis Tsipras en de Turkse premier Davutoglu. Beeld AP
De Griekse premier Alexis Tsipras en de Turkse premier Davutoglu.Beeld AP

De afspraak van de EU-landen met de Turkse premier Davutoglu is een stap in de goede richting. Om illegale migratie en mensensmokkel te bestrijden, moet de beoordeling van vluchtelingen aan de overkant van de Middellandse Zee gebeuren. En moeten mensen die zich aan een Grieks strand melden daadwerkelijk worden teruggestuurd. Als dat zou lukken met deze deal, is er veel gewonnen. EU-voorzitter Tusk zei na afloop dat 'de dagen van illegale migratie voorbij zijn'. Hopelijk heeft hij gelijk.

Niet alleen in verband met de mensonterende toestanden aan het prikkeldraad van de grenzen, maar ook omdat de onderlinge verhoudingen tussen de lidstaten alarmerend snel aan het verzuren zijn. Dat Europa in ruil een fors aantal vluchtelingen opneemt, is niet meer dan redelijk. En dat Turkije als tegemoetkoming een stevig extra bedrag wil incasseren, spreekt eigenlijk ook voor zich.

Maar dan komen meteen de twijfels en de vragen die voor de vervolgtop van 17 maart beantwoord moeten zijn. De Turkse premier wil alle illegale vluchtelingen uit Griekenland terugnemen, Syriërs en anderen. Daarna zou voor elke Syriër die teruggaat ook weer een Syriër naar Europa vliegen. Hoe ziet men dat voor zich? Wie wel en wie niet? En hoeveel mensen zijn dat precies? Wat gebeurt er bijvoorbeeld met Afghanen en Irakezen, die vaak ook voor een vluchtelingenstatus in aanmerking komen? En wie verwacht dat de Syriërs die al in Griekenland zijn, überhaupt naar Turkije zouden willen teruggaan? Dan de herverdeling over EU-landen: de Britse premier Cameron zwaaide al met zijn opt-out, collega Orban van Hongarije dreigde met zijn veto.

Vervolgens is er de Turkse kant. Premier Davutoglu kan heel vergenoegd kijken en dat deed hij na de top. Afgezien van het geld, vraagt Turkije om visumvrij reizen door de Schengenzone en de versnelde heropening van de onderhandelingen over het EU-lidmaatschap. Dat Turken gemakkelijker naar Europa willen is begrijpelijk: nu moeten ze voor zaken, familiebezoek of studie een vernederende papierwinkel ondergaan. Daaruit volgt niet dat het voorstel gemakkelijker te verteren valt aan EU-kant, waar men in veel landen om begrijpelijke redenen bang is voor een Turkse invasie en voor grootscheepse illegale vestiging.

Ook de heropening van de slapende onderhandelingen over het EU-lidmaatschap komt op een slecht moment, nu de Turkse regering in snel tempo afzakt tot een autocratie, kranten worden gebreideld en in het zuidoosten een ware oorlog tegen de Koerden aan de gang is.

Tot slot Angela Merkel. Zij neemt een kleine week voor belangrijke deelstaatverkiezingen de gok van haar loopbaan. Gesecundeerd door Mark Rutte heeft ze min of meer in haar eentje afspraken gesmeed met de Turkse premier. Wil er ook maar iets van terechtkomen, dan zullen de andere lidstaten mee moeten doen aan de uitvoering. Eerder meende Merkel eenzijdig dat vluchtelingen welkom waren, waarbij solidariteit werd verlangd van de rest van de EU. Dat is heel slecht gevallen. Nu zijn we ruim een miljoen vluchtelingen en een ongecontroleerde chaos verder, hapt Griekenland naar adem en keren we feitelijk terug op het punt waarop Merkel de grenzen open verklaarde. Heel veel reden om over deze deal te zeggen: eerst zien, dan geloven.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden