Deadline in zicht: meer ontwikkelingsgeld

Rijke landen hebben vorig jaar een recordbedrag aan ontwikkelingshulp uitgegeven. Worden de millenniumdoelen in 2015 op de valreep toch bereikt?

In het Indiase Uttar Pradesh hebben 50 duizend vrouwen tussenhandelaren buitenspel gezet en zo de winst uit hun melkproductie kunnen verdubbelen. De financiële training die deze vrouwen kregen, was zo succesvol dat zij nu aan 2.2 miljoen Indiase vrouwen wordt gegeven.


In Peru, waar ondervoeding van kinderen in de afgelegen berggebieden van oudsher een groot probleem is, krijgen boeren training om hun landbouwproductie te verbeteren en hun kinderen betere en gezonde voeding te geven. In Tsjaad, dat de laagste vaccinatiegraad ter wereld had, worden kinderen dankzij grootscheepse publiekscampagnes nu wel ingeënt. Het zijn slechts enkele voorbeelden van succesvolle interventies vanuit de Verenigde Naties om de millenniumdoelen te bereiken.


In 2015 lopen de acht millenniumdoelen af die de wereldgemeenschap in 1990 had vastgesteld om armoede en honger uit te bannen. Hoewel de doelstellingen zeker niet allemaal worden behaald, is er vooruitgang. Het aantal mensen dat onder de armoedegrens leeft van 1,25 dollar per dag is gehalveerd tot 22 procent. Er gaan meer meisjes naar school, de kinder- en moedersterfte is fors verminderd en miljoenen mensen hebben toegang tot schoon water gekregen. Toch leven nog steeds een miljard mensen in armoede, sterven miljoenen mensen onnodig aan tropische ziekten en is de positie van vrouwen in veel landen erbarmelijk. Nu de deadline nabij komt, neemt de drang toe alsnog beter resultaat te behalen, vooral omdat de ambities de laatste jaren danig waren getemperd.


Veel landen, waaronder Nederland, hebben hun uitgaven aan ontwikkelingshulp fors verlaagd wegens bezuinigingen. Ook de toenemende scepsis jegens ontwikkelingshulp hielp niet. De burgeroorlog in Syrië of de overstroming in de Filipijnen vroegen de aandacht ten koste van reguliere hulp in vooral Sub-Sahara Afrika. Eerdere verbetering in het terugdringen van honger werd ongedaan gemaakt door grote pieken van voedselprijzen sinds 2008. De doelen leken verder weg dan ooit.


Tot vorige week. Toen bleek dat rijke landen vorig jaar een recordbedrag van 134,8 miljard dollar hebben uitgegeven aan ontwikkelingshulp, 6,1 procent meer dan in het crisisjaar 2012. De OESO, die deze cijfers bekendmaakte, noemde het 'hartverwarmend' dat overheden hun budgetten weer ophogen ondanks de moeizame economische omstandigheden. Ook voor volgend jaar worden hogere uitgaven verwacht en dat zou erop kunnen duiden dat landen een sprintje willen trekken om alsnog de millenniumdoelen te behalen.


Het recordbedrag dat vorige week bekend werd, is wereldwijd bejubeld. Zeventien landen hebben hun budget verhoogd waaronder Groot-Brittannië dat voor het eerst de VN-norm van 0,7 procent van het BNP behaalde. De norm die Nederland door de bezuinigingen tot veler verdriet juist heeft verlaten. Ondanks de verhoogde uitgaven maakt de OESO zich zorgen over de verdeling van het budget. Veel geld gaat naar opkomende landen als Brazilië, India, Mexico of Pakistan terwijl arme landen in Sub-Sahara Afrika juist minder kregen.


'Er is een zorgelijke tendens om te investeren in landen waar economische mogelijkheden zijn', constateert Tom van der Lee van Oxfam Novib. 'Het is prima om te investeren in handel maar dat moet niet gebeuren door oneigenlijk gebruik van hulpgeld.' Volgens Van der Lee misbruiken veel landen het ontwikkelingsbudget voor andere uitgaven. 'Nederland probeert de klimaatdoelstellingen eronder te schuiven, andere landen doen dit met vredesoperaties, geven het geld uit in eigen land of gebruiken het voor leningen aan ontwikkelingslanden in plaats van giften.'


De definitie van de besteding van ontwikkelingsgeld (ODA), die in 1969 is opgesteld ten behoeve van armoedebestrijding, is sterk verouderd. Minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking maakt zich sterk voor modernisering van de regels waardoor ook publiek-private-investeringen onder de ODA kunnen worden gerekend. Zo zou het nieuwe Dutch Good Growth Fund van 750 miljoen euro, een revolverend fonds waarmee het kabinet private investeringen in ontwikkelingslanden wil stimuleren, ook onder de definitie moeten vallen. De sterke focus van Nederland op hulp, handel en investeringen heeft Ploumen vorige week een voordracht opgeleverd voor het co-voorzitterschap van het OESO-platform Global Partnership for Effective Development Cooperation. Hier wordt gesproken over moderne invulling van ontwikkelingshulp en de nieuwe set millenniumdoelen, de zogeheten post-2015-agenda, waarover in de VN en met maatschappelijke organisaties wordt onderhandeld.


In de nieuwe agenda gaat het niet langer alleen over armoedebestrijding, maar ook over klimaat, sociale gelijkheid, veiligheid en vrede. Aan die invulling van de bredere ontwikkelingsagenda wordt hard gesleuteld. Duizenden belangenorganisaties uit de hele wereld proberen invloed uit te oefenen op het resultaat. Zo maakt Oxfam zich vooral zorgen over de toenemende inkomensongelijkheid in de wereld. 'Wij denken dat de oplossing voor sociale ongelijkheid ligt in een progressief belastingsysteem', zegt Van der Lee. 'Als landen belasting innen, kunnen ze investeren in publieke diensten zoals zorg en onderwijs voor alle burgers.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden