De zwarte schijven in een figurantenrol

Vorige week behandelde ik de partij die Ron Heusdens op de voorlaatste dag van het NK 2008 van Pim Meurs won....

Zie diagram 1

De diagramstand was ontstaan na Heusdens’ 58.7-1. Wit heeft een schijf meer. Maar dat niet alleen: hij beheerst ook de diagonaal 1/45. Daardoor zijn de zwarte schijven tot een figurantenrol veroordeeld, terwijl die van wit juist wél naar de promotielijn dreigen op te rukken. En met twee of drie dammen is de winst nog maar kinderspel.

Wit heeft echter één kwetsbare plek: het losse stuk op 44. Dat mag, wil hij de winst-door-overmacht niet in gevaar brengen, onder geen beding verloren gaan of geruild worden.

58*48-37

Mét 58*48-42 is dit zwarts enige serieuze verdediging. Op een trage zet als 58*48-43(?) was immers 59.17-11! 43-38 (of -32) 60.11-6! gevolgd. Omdat 60*38-33 (of 32-28) dan uitgeschakeld is door 26-21-17 +, kan hij het eigenlijk net zo goed opgeven.

59.26-21!!

Ter voorbereiding van 60.17-11 lag 59.1-45 het meest voor de hand. Zo moet veld 1 sowieso ontruimd worden. Bovendien: met de dam op 45 staan zijn beide ‘losse’ schijven gedekt, bijvoorbeeld 59*37-32 60.17-11! 32-28?? 61.45-50! 28x6 62.44-39 +.

Toch zou 59.1-45? de winst hebben vergooid. Waarom dat zo is, zal ik echter pas in een derde aflevering uitleggen.

59*37-26

Door de schijven 17 en 21 achterwaarts te pennen, hoopt Meurs de opmars van de vijandelijke vrijpionnen tot staan te brengen. Op bijna alle andere zetten had wit 60.17-11! gedaan. Daarbij is van belang dat zwart de gecombineerde aanval op 11 en 44 niet kan voorbereiden met 60*’D32’ vanwege 61.1-7! 32x16 62.7-2 +.

60.1-45! (nu pas) 60*9-14

Veel hardnekkiger, ofschoon bij correct tegenspel evenmin toereikend, was 60*9-13. Maar ook daarover volgende week meer.

61.45-50!!

In dergelijke linie-eindspelen is het hoogst ongebruikelijk de diagonaal waar het allemaal draait, in de steek te laten. Heusdens heeft echter scherp gezien dat we hier met een zeldzame uitzondering te maken hebben.

61*26-48

De dreiging 62.17-11! en 63.44-39 + liet zwart domweg geen keus.

62.17-11!

Zie diagram 2

De beslissing om zwart – ook al is het tijdelijk – op de diagonaal 1/45 toe te laten, noemde ik vorige week zowel ‘moedig’ als ‘verantwoord’. En inderdaad: 62*48-34 vormt geen onoverkomelijk bezwaar, omdat zwart zich na 63.50-45! tóch niet aan 63*34-1(?) mag bezondigen wegens 64.44-39!! 1-6* 65.21-17 met vrijwel onmiddellijke winst!

62*48-43

Een laatste overhoring. Vervolgt wit namelijk met het ‘veilige’ 63.21-16?, dan kan zwart – anders dan met 16 nog op 21 – wel degelijk 63*43-34!! 64.50-45 34-1!! spelen: het cruciale verschil is dat 65.44-39 in dat geval faalt op 65*35-40! 66.45x10/5 1-6 =.

Als bezoeker van de website van het Nederlands kampioenschap 2008 (waarop alle partijen ‘live’ te volgen waren) wachtte ik in spanning af of Heusdens, die tot dusverre zo schitterend gespeeld had, op de valreep niet alsnog de verdiende overwinning uit handen zou geven. Dat gebeurde echter níet:

63.21-17!!

Alleen zo!

63*43-34 64.50-45!

Verjaagt zwart van de tric-trac: ook nu zou 64*34-1(?) verliezen door 65.44-39! +.

64*34-43

Een fractie taaier was 64*34-30 65.11-7! (65.11-6?? 30-8! =) 65*30-8 66.17-11 8-2. Maar na bijvoorbeeld 67.45-12 had zwart, vanwege de dreiging 68.7-1! en 69.12-21 +, de (ditmaal voorwaartse) penning per omgaande weer moeten opgeven.

65.11-7

Waarna zwart, die geen greintje tegenspel meer heeft, van verdere tegenstand afzag.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden