De zware rugzak van een gladde teckel

Het was net een scène uit een film, zei zijn weduwe Daphne Schmelzer (61). Vorige week dinsdag herdacht de Tweede Kamer in het bijzijn van de kinderen het KVP-kopstuk Norbert Schmelzer....

De op 14 november overleden Schmelzer (87), bijgenaamd de gladde teckel, woonde de laatste vijf maanden van zijn leven in een appartement in het Duitse Sankt Ingbert. Hier, vlakbij de grens met Frankrijk, kwam zijn vader, de bankier Klaus Wilhelm Schmelzer, vandaan. ‘Weer thuis was hij het gelukkigst. Eigenlijk was hij geen echte Nederlander. Norbert was Europeaan’, stelde ze vast.

Voor zijn politieke en andere vrienden in Nederland had ze afgelopen zaterdag een dankdienst georganiseerd in de Goede Herder in Wassenaar. Huisvriend monseigneur Bär ging voor in de plechtige eucharistieviering, want Schmelzer was in de woorden van de voormalig bisschop van Rotterdam behalve ‘een uitermate wijs’ een ‘diepgelovig’ mens.

Van de ministers van het kabinet-Cals dat hij in de naar hem genoemde Nacht in 1966 ten val bracht, leeft er nog maar één (de latere premier Piet de Jong), van de ministers in het kabinet-Biesheuvel waarvan hij zelf deel uitmaakte nog een stel (Roelof Nelissen, Dries van Agt, Chris van Veen, Berend Jan Udink, Harry Langman en Jaap Boersma), maar het waren vooral politici van na die tijd (Hans Wiegel, Bram Peper, Henk Vonhoff, Onno Ruding, Hans van den Broek en Frans Andriessen) die de dienst bijwoonden. Namens het kabinet was Maxime Verhagen er. In de lijst met namen van mensen die door zijn weduwe expliciet werden bedankt, stonden geen politici – behalve dan die van Schmelzers politieke medestrijders van het eerste uur: Harry Notenboom en Cor Kleisterlee – maar buren, vrienden en artsen.

Over Schmelzers leven ligt meer dan de ene schaduw van die fameuze Nacht. Er is ook de schaduw van zijn privéleven. Hij torste een zware rugzak mee, stelde Daphne tijdens haar in memoriam: ‘Twee van zijn kinderen overleden, een ander kind was zwaar gehandicapt en hij werd bedrogen in zijn eerste huwelijk.’ Zijn eerste vrouw, Carla Mutsaerts, hertrouwde met toenmalig CHU-fractievoorzitter Jur Mellema, nota bene een van Schmelzers nauwste politieke bondgenoten.

Niettemin klaagde Schmelzer nooit. ‘Zijn vriendelijkheid was geen pose of doortraptheid zoals de buitenwereld vermoedde. Hij was echt zo – een vechter en verzoener op zoek naar harmonie. ‘Als ik irritant ben, dan komt het omdat ik nooit wil exploderen’, zei hij. Hij combineerde zijn liefde voor poëzie, muziek en esthetiek met een enorme energie’, aldus zijn tweede vrouw Daphne: ‘Ik was blij dat ik 26 jaar jonger was, want anders had ik hem nooit bij kunnen benen.’ Ondanks zijn ijzeren zelfdiscipline – ochtendgymnastiek, nooit meer dan anderhalve glas rode wijn per dag – moest hij in 1994 een open hartoperatie ondergaan en stortte hij in 2001 fysiek in. In juli van dit jaar ging hij terug naar zijn roots. En in november werd geconstateerd dat een tumor achter zijn longen hem bijna al had opgevreten. Zijn laatste woorden waren, zo zei Daphne: ‘Ik ben bevoorrecht en... grote liefde’.

Peter de Waard

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden