Column

'De Zuidas is een cocktail van talent en ambitie'

 

De Amsterdamse Zuidas. Beeld null
De Amsterdamse Zuidas.

Van Gerrit Zalm wordt gezegd dat hij geen 'echte bankier' is, dat hij heel graag een 'echte bankier' wil zijn maar dat het hem nooit zal lukken een 'echte bankier' te worden omdat hij altijd politicus blijft of ambtenaar. Geen 'dealmaker'. Met alleen een goed pak, zwarte schoenen en een visitekaartje met CEO ABN AMRO GROUP N.V. kom je er kennelijk niet.

Op de Zuidas genoeg bankiers, maar waar de echte zijn is lastig te zien. Ze dragen er allemaal hetzelfde. Een goed pak, zwarte schoenen en visitekaartjes. Lunchtijd: in porties wentelen ze door de draaideuren van het hoofdkantoor naar buiten, de koude zon in, kopen kartonnetjes pasta of noedels en wentelen weer naar binnen. Smalle jongens met rechte ruggen. De amorele grootverdieners zullen ergens anders eten.

De Zuidas is kleiner dan je denkt. Drie keer bellen met je fietsbel en je bent er alweer uit. Het is een nieuwbouwwijkje op steroïden: paar straten voorzien van bonkige, supersized kantoren met hier en daar een erectie. Het hoofdkantoor van ABN Amro heeft twee erecties, een zwarte en een zilveren, en in de zwarte werkte Tony de Bree. Van de weeromstuit gingen Tony en een paar collega's die toren 'Mordor' noemen, Tolkiens Land van het Kwaad. Ook bankiers is kantoorhumor niet vreemd - en daar is Gerrit Zalm natuurlijk wel weer goed in.

Tony zit in een restaurant pal tegenover die toren - hij was 26 jaar ABN-bankier, heeft de bank dwars en diagonaal gezien, was senior consultant en programmamanager tot hij stopte in 2011. Het kostte hem tweeënhalf jaar om te 'resocialiseren'. Je raakt in die toren langzaam los, zegt hij, dat is het tragische. Je denkt dat je slimmer bent dan de rest. Je komt nergens meer. Je gaat alleen nog maar om met dezelfde mensen. En zo ga je in dat wereldje geloven. Achteraf zeggen ze thuis: je was niet te genieten, maar dat heb je dan niet door. Er is, zegt Tony, niks mis met vijfsterrenhotels en first class tickets en een lekker loon, hij wil niet rancuneus zijn over de bank, maar: ik schrok me rot van wat de mensen van me dachten toen ik weer buiten kwam. Ik doe nu juichend boodschappen bij de Aldi.

Tony de Bree. Beeld null
Tony de Bree.

Van Tony wil ik weten wat een 'echte bankier' is, want het is de week van de bankier. Dinsdagavond een 'rondetafelgesprek' in de Tweede Kamer over bonussen en salarissen (de arrogantie zat rechts en de verontwaardiging links), gisteren een uitgerekt debat. En dan de lange schaduw die de bestseller van Joris Luyendijk over de Zuidas legt.

Maar Tony lacht me uit. Bankiers bestaan niet, zegt hij, net zoals journalisten niet bestaan. Jullie denken maar dat het een diersoort is, de bankier, te determineren met zijn amorele groepsgedrag. Maar het zijn gewoon mensen met een uniformpje aan die zich voegen naar een systeem. Ze doen wat hun chefje ze vraagt, het chefje doet wat de chef hem vraagt, en de chef doet wat de Chef hem vraagt. Zo werkt de mens. Bankieren bij een grootbank is hetzelfde als werken bij een bureaucratische organisatie als KPN, of bij de Belastingdienst, maar dan met beter geld.

Behalve voor de top. Dat is anders. Vanochtend was Tony nog op visite bij zijn oude collega's, en reken maar dat ze daar boos zijn en balen. Dat de leiding niet uit 'echte bankiers' bestaat vinden ze al erg genoeg. Maar dan jezelf zó te kijk zetten met die hunkering naar een tonnetje meer salaris. Alsof een andere bank ze aan zou nemen.

Tony geeft me zijn boek mee, Dagboek van een bankier, en ik loop terug door de Claude Debussylaan. Halverwege is de Nieuwe Poort, het hippe hoofdkwartier van predikant/ondernemer Ruben van Zwieten. Als iemand hier een moreel kompas heeft, denk ik, moet hij het zijn. Ruben blijkt genuanceerd: met bankiers is in principe weinig mis. Hij vergelijkt ze met blindedarmchirurgen die alles van elk haarvat willen weten, superspecialisten. Maar een mens heeft vele kamers, zegt Ruben ook: goede en slechte. Er zijn ook arrogante maatschapdokters.

Gerrit Zalm. Beeld null
Gerrit Zalm.

Ik vraag hem zijn territorium te beschrijven en hij zegt: de Zuidas is een cocktail van talent en ambitie, maar soms met een gebrekkige roeping. Er heerst een bepaalde betekenisloosheid, zegt hij, een gebrek aan het gevoel bij te dragen aan een groter geheel.

Dat doet wat met je. Op zo'n plek is het best bijzonder dat Gerrit Zalm geen 'echte bankier' is geworden. Een 'echte bankier' had zijn tonnetje nooit ingeleverd, die was rücksichtslos voor het miljoen-plus gegaan en voor de wereldoverheersing. Laat ABN vooral een kleinbank worden, weg van de losgezongen Zuidas. Verhuizen naar een industrieterrein, dat zou een mooi beginnetje zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden