bellen metonze correspondent

‘De zorg is hier al fragiel: elke winter zorgt een griepgolf dat patiënten op de gang slapen’

Ondanks de scherpere maatregelen is de Nederlandse aanpak nog steeds de zachtste van Europa. Zeker nu de Britten maandag wel kozen voor een lockdown. We bellen erover met correspondent Patrick van IJzendoorn.

Boris Johnson sprak maandag zijn land toe. In het VK sluiten onder meer niet-essentiële winkels.Beeld AP

Waarom neemt de Britse premier Boris Johnson het woord lockdown niet in de mond?

‘Dat woord roept negatieve associaties op. De Britten zijn erg vrijheidsgezind, nog meer dan Nederlanders: je kunt mensen niet opsluiten, vinden ze. Maar de nieuwe maatregelen komen wel degelijk neer op een lockdown, want ze zijn nu vergelijkbaar met die in Frankrijk en België. 

‘De nieuwe maatregelen maken reizen onmogelijk omdat je alleen de deur uit mag voor essentiële zaken, zoals boodschappen, sport in je eentje of zorg aan een oudere. Hoe ze controleren of je inderdaad in je eigen buurt rondloopt, is me onduidelijk, want hier is geen gemeentelijke basisadministratie. Hier toon je je adres aan middels een energierekening. Dus als ik morgen door Londen fiets, kan ik zeggen dat ik boodschappen doe, maar dat gaat niet op als ik de trein naar Liverpool neem. Dus die treinen zijn morgen leeg.’

Individuen in Nederland die de maatregelen negeren riskeren 400 euro boete, voor bedrijven zoals winkels is dat 4.000 euro. Hoe gaat dat in het Verenigd Koninkrijk? 

‘De hoogte hangt af van de agent in kwestie, denk ik, daar is niets over gezegd. Als je een geloofwaardig verhaal hebt, kom je er hier gemakkelijk van af. Als ik in de trein kan uitleggen waarom ik geen kaartje heb, gebruikt de conducteur zijn gezond verstand. Nederland is strenger, daar krijg je gelijk een boete. 

Gedragen de Britten zich een beetje in de winkels?

‘Nee, veel van hen rennen nog steeds als halve beesten door de supermarkt. Ik ben benieuwd hoe ze dat veranderen. Er wordt gesproken over een verbod op karretjes; een mandje biedt minder mogelijkheden om te hamsteren. Het onlangs ingevoerde ouderenuurtje is uitgebreid met een winkel-uur voor zorgpersoneel. Veel winkels sloten uit zichzelf al wegens de veiligheid van het personeel. Nu moeten alle winkels verplicht dicht, behalve supermarkten die voorzien in basisbehoeftes.’

Hoe pakt Johnson groepsvorming aan?

‘Ook strenger dan Rutte. Twee mensen mag, op 2 meter afstand. In Nederland is dat drie mensen op anderhalve meter. Dat terwijl uit onderzoek blijkt dat de Nederlanders bereid zijn meer vrijheid in te leveren dan de Britten. Rutte moet wel heel veel vertrouwen hebben in de Nederlandse zorg. 

‘De Nederlandse maatregelen zijn de softste van Europa, terwijl Nederland relatief meer doden heeft dan het VK. Wel hebben de Britse ziekenhuizen veel minder bedden dan de Nederlandse, elke winter zorgt een griepgolf voor overvolle ziekenhuizen waarbij patiënten op de gang slapen. De zorg is fragiel en dat weet Johnson, dus neemt hij maatregelen waar hij lang tegenaan heeft gehikt.’

Nederlandse burgemeesters kunnen natuurgebieden zoals stranden afsluiten, gebeurt dit bij jou ook?

‘De stranden waren minder populair dan bij jullie, maar het Nationale Park Snowdonia in Wales is na recordaantallen bezoekers dit weekeinde gesloten. Er is ook een grote afkeer van rijke mensen die in hun tweede of derde huisje op het platteland gaan zitten: komen die stadslui ons een beetje ziek maken, zeggen dorpelingen.’

Nederland en het Verenigd Koninkrijk deden steeds in grote lijnen hetzelfde, nu is Johnson Rutte een stap voor. Wat is de oorzaak van dit verschil?

‘Rutte kijkt heel goed naar wat Johnson doet. Het idee van groepsimmuniteit, waarbij een deel van de bevolking geïnfecteerd raakt en een buffer vormt die kwetsbare mensen beschermt, werd hier al vroeg genoemd beleidsonderdeel. Voor zowel Nederland als Groot-Brittannië is de handel economisch heel belangrijk, daarom probeerden ze harde maatregelen uit te stellen. 

‘Johnson stond echter zo onder druk dat hij zijn aanpak niet meer kon handhaven. Als de Britten zo laks bleven, dreigden de Fransen de grens te sluiten. Nederland is een soort oase in Europa met zijn zachte beleid, alsof inderdaad alle grote wereldgebeurtenissen in Nederland pas een jaar later gebeuren. 

‘Een ander groot verschil is de toon. De oorlogsretoriek van Johnson spreekt veel 40-plussers aan. Een eeuw geleden stuurden we jongens naar de loopgraven om daar onder de gifgaswolken te sterven, van ons wordt in deze oorlog tegen corona verwacht dat we thuisblijven en naar de televisie kijken. Zo erg is dat niet voor de huiselijk ingestelde Britten. Dat moreel beroep op de nationale inspanning werkt beter hier dan in het hedonistische Nederland.’

Op de fiets door een koortsig New York en een getemd Londen
Londen en New York, twee onvermoeibare metropolen waar het leven 24/7 tekeergaat, komen tot stilstand. In Manhattan hoor je soms alleen skateboards, in Londen rijden dubbeldekkers praktisch leeg rond. De correspondenten Patrick van IJzendoorn en Michael Persson bezien hun steden vanaf de fiets.

De belangrijkste cijfers
Elke dag publiceren het RIVM, de ziekenhuizen, wereldgezondheidsorganisatie WHO en allerlei landen cijfers over de uitbraak van het coronavirus. Maar welke zijn belangrijk? En hoe moeten we ernaar kijken? We zetten de belangrijkste grafieken en kaarten op een rij.

De nieuwste ontwikkelingen rond het coronavirus leest u in het liveblog.

Heldere analyses, de laatste cijfers, vraag en antwoord, reportages en meer staan overzichtelijk bij elkaar in het dossier: volkskrant.nl/coronavirus

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden