De zorg is een zorg (5)

De Eerste Kamer heeft dinsdag ingestemd met de nieuwe Zorgverzekeringswet. Vrije keuze? Zelfs het onderscheid tussen particulier en ziekenfonds blijft....

door Martin Sommer

Brigitte van Doorn schreef:

'Eind vorig jaar bleek ik te veel te gaan verdienen om in het ziekenfonds te blijven. Niet getreurd, ik vermoedde dat het grote vergelijken kon beginnen tussen alle particuliere ziektekostenverzekeraars. Ik bleek daar volledig naast te zitten, aangezien mijn werkgever een overeenkomst heeft met het IZZ. Ik mocht elke zorgverzekeraar uitkiezen, maar zou alleen de werkgeversbijdrage (73 euro) krijgen als ik me inschreef bij het IZZ. Hoezo vrije keuze, concurrentie en marktwerking?'

Zo is het maar net, Brigitte. De helft van de Nederlandse werknemers is via zijn baas verzekerd en wordt ook onder de nieuwe Zorgverzekeringswet de werkgeversbijdrage door de neus geboord als hij van verzekering verhuist. Die gedwongen winkelnering blijft.

Als het aan de boze-briefschrijvende Kamerleden Buijs (CDA), Schippers (VVD) en Bakker (D66) ligt (Forum, 15 juni), gloort het verzekeringsparadijs met de nieuwe wet - 'in talloze opzichten een verbetering' - als die verdomde huisartsen maar niet dwarslagen. Eindelijk is het gelukt om aan de beschamende tweedeling tussen ziekenfonds en particulier een eind te maken. Zou het waar zijn, of verkopen de Kamerleden praatjes voor de coalitievaak?

Over huisartsen heb ik het nu wel genoeg gehad. Laten we het hebben over de vrije keuze, 'waardoor de relatie tussen prijs en prestatie beter tot zijn recht komt en de verzekerde meer waar voor zijn geld krijgt' (Buijs, Bakker, Schippers).

Op naar de site 'kiesbeter. nl' om voor die nieuwe knie of blindedarm het ziekenhuis uit te zoeken met de minste bacteriën, de beste telefoniste of de mooiste parkeerplaatsen. Dat valt tegen en niet alleen omdat zulk soort informatie niet wordt gegeven.

Als ik in Friesland woon, is de kans bijna 100 procent dat ik onder de paraplu van de Zorggroep Noorderbreedte val, die alle ziekenhuizen, alle verpleegtehuizen plus de thuiszorg van Leeuwarden en ruime omgeving in handen heeft. Lekker veel keus.

In Zwolle en omgeving speelt hetzelfde, in Breda ook, in het Gooi zijn de ziekenhuizen bezig met een fusie, in Amsterdam gaan ziekenhuizen samenwerken onder toeziend oog van verzekeraar Agis. Tien jaar geleden was de tendens al naar concentratie en kenners zeggen dat er over een jaar of wat in heel Nederland niet meer dan dertig ziekenhuizen over zullen zijn. Ja, maar de Zorgautoriteit houdt de concurrentie strikt in de gaten, schreven boze Bakker c.s. gisteren in de krant. Interessant, vooral omdat die Zorgautoriteit nog helemaal niet bestaat.

Geen man overboord. We zijn, afgezien van Brigitte van Doorn, toch vrij zelf een verzekering te kiezen?

Weer even naar Friesland. Per traditie zijn de Nederlandse zorgverzekeringen regionaal verdeeld. In Friesland heeft de gelijknamige verzekeraar Friesland 85 procent van de markt, in Amsterdam de Agis hetzelfde, in Rotterdam het Zilveren Kruis idem. Ik stel me voor dat de verzekeraar Friesland en het ziekenhuis Noorderbreedte samen een mooi zorgpakket afspreken, dat ik als Fries bij de zuiderlingen van CZ beslist niet kan krijgen. Dat kun je keuzevrijheid noemen, of een gedeeld marktmonopolie .

Het hele nieuwe zorgstelsel, zeggen economen die er verstand van hebben, is gebaseerd op het idee dat consumenten gaan switchen tussen verzekeraars. Dan krijg je concurrentie en meer waar voor je geld. Precies dat gaat niet gebeuren, het is domweg niet interessant genoeg om over te stappen. Uit angst voor ongelijkheid - 'tweedeling in de zorg' - hebben de politieke Eerste-Kamercollega's van boze Buijs c. s. bedongen dat alle verzekeraars bijna hetzelfde pakket moeten aanbieden. Er zal dus heel weinig veranderen.

Sterker nog, in de praktijk zal zelfs het onderscheid tussen particulier en ziekenfonds blijven bestaan. Dat zit zo.

Hoogervorsts idee was dat iedereen voor het eind van het jaar zelf een nieuwe verzekering zou moeten afsluiten. De Kamer was bang dat dan een heleboel mensen begin volgend jaar onverzekerd gaan rondlopen. Waarop de minister beloofde dat iedereen automatisch een polis aangeboden krijgt die zoveel mogelijk lijkt op zijn huidige verzekering.

'Levert wat spanning op met de marktwerking', erkent de voorlichter. Hij bedoelt: zo schiet het niet op.

En inderdaad. Wie nu particulier is, krijgt in de praktijk een polis waarin hij zijn zorg kan kiezen, met of zonder kiesbeter. nl. Fondspatiënten krijgen over het algemeen een zogenoemde 'naturapolis'; de verzekering koopt de zorg en beslist waar en hoe de patiënt behandeld zal worden.

In strijd met de keuzevrijheid van Buijs, Bakker en Schippers? Bij nader inzien blijkt het idee dat de consument de kwaliteit van de zorg zelf kan vergelijken, voor het overgrote deel van de verzekerden toch niet zo heel belangrijk. Dat zei Hoogervorst eerder met zoveel woorden in de Kamer:

'Ook al contracteert een verzekeraar slechts een deel (van de zorgaanbieders), dan zal dit deel in staat zijn tot een goede vertrouwensrelatie met de patiënten.'

Voor fondspatiënten vertaald: eigenlijk zijn alle ziekenhuizen goed, waar maak je je druk over?

Boze Buijs en Bakker hebben gelijk. 'Klinkklare nonsens', al die opwinding over marktwerking. Er komt helemaal geen marktwerking, ik heb het al zo vaak geschreven. Alles moest anders, opdat alles hetzelfde blijft.

Maar langzamerhand ben ik toch echt kwijt waar het allemaal om begonnen was.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden