De zon verlicht de leider van de indianen

In de ruïnestad Tiwanacu van de Aymara-indianen ondergaat de Boliviaanse president zaterdag een rituele ceremonie. De boodschap: hier staat de nieuwe leider van alle indianen...

Om een uur in de middag verschijnt hij eindelijk boven op de heuvel, in werkelijkheid een half uitgegraven piramide, gehuld in een rood tuniek en met een kleurrijke vierkante muts op het hoofd. Nadat de inheemse priester hem de traditionele staf van de autoriteit heeft overhandigd, toont hij zich in al zijn glorie aan de menigte die de uitgestrekte hoogvlakte vult: hier staat niet alleen de nieuwe president van Bolivia, hier staat de nieuwe leider van alle indianen van Latijns Amerika.

Evo Morales, de eerste tot president gekozen indiaan in de geschiedenis, heeft niet gewacht op zijn officiële installatie zondag. Zijn verkiezing is zo historisch en heeft zo’n symbolische waarde dat die bekroond moet worden met een passende symbolische ceremonie. En geen betere locatie daarvoor dan Tiwanacu, de ruïnestad niet ver van het Titicaca-meer die ooit het centrum was van de oudste beschaving van Amerika.

Het is meer dan acht eeuwen geleden dat hier een indiaanse vorst werd gekroond. Maar in Tiwanacu is het verleden altijd levend gehouden. Het complex met zijn resten van een grote piramide en tal van tempels is een van de belangrijkste toeristische attracties van het straatarme Bolivia. Maar bovendien komen de Aymara-indianen, waartoe Evo Morales behoort, elk jaar op 21 juni bij de Poort van de Zon het begin van het nieuwe jaar vieren. ‘Hier begint nu het nieuwe jaar van de inheemse volken in de hele wereld’, zegt Evo plechtig, staande voor de beroemde poort.

Al uren voor de plechtigheid zaterdag is het complex bezet door lange rijen mannen in donkerrode poncho’s, de autoriteiten van de indiaanse gemeenschappen in heel Bolivia. Zij zijn belast met de bewaking, politie en militairen blijven volgens afspraak aan de rand van de ruïnestad. Het terrein voor de hoofdtempel vult zich met duizenden indianen uit de meeste landen van Latijns Amerika. Boven alles uit wapperen de enorme wiphalas, de geblokte regenboogvlag die de eenheid van de indiaanse volken representeert.

De wind is snijdend hier op een hoogte van meer dan 4000 meter en de regen lijkt elk moment te kunnen losbarsten. Maar precies wanneer de ceremonie begint, graaft de zon zich een gat dat alleen Tiwanacu in het licht zet. ‘Een goed voorteken voor de indianen’, zegt de Boliviaanse mesties die de ceremonie nauwgezet volgt.

Achter de Apakana-piramide hullen vier priesters Evo Morales in een kleed dat een perfecte kopie is van het kledingstuk dat alleen duizend jaar geleden door de dynastie van de Zon in Tihuanacu werd gedragen. Zij zuiveren de leider met water uit een heilige bron, brengen een offer aan de Pachamama (Moeder Aarde) om hem bij te staan bij het vervullen van zijn taak, en overhandigen hem de met adelaars en slangen versierde staf die hem tot de hoogste autoriteit van de Andes-volken maakt. Op blote voeten loopt Evo vervolgens naar de trap voor de Poort van de Zon.

‘Dit is het einde van 500 jaar verzet’, spreekt de nieuwe Grote Condor, die als socialistisch vakbondsleider de laatste jaren leider van dat verzet in Bolivia was. ‘Het is afgelopen met de koloniale staat. De inheemsen zijn de absolute baas van deze gronden. Voor het eerst zijn wij indianen president.’

Evo, die als voorman van de Beweging naar het Socialisme (MAS) tot president is gekozen, beperkt zich niet tot het afkondigen van het einde van het racisme in Bolivia. ‘Het is het einde van het neoliberalisme. Het begin van de bevrijding van de indianen en de armen van Amerika. Wij zullen bewijzen dat het mogelijk is met vreedzame middelen de buitenlandse belangen te verslaan.’

Wanneer Evo Morales de armen heft bij wijze van groet, steken onder het traditionele gewaad een paar bekende mouwen uit: de mouwen van dezelfde trui die de laatste weken zoveel ophef heeft veroorzaakt. Zondag bij zijn officiële inhuldiging laat hij de trui thuis. De nieuwe president gaat gekleed in een donker jasje met witte en bruine biezen, en daaronder een open wit hemd. Geen stropdas natuurlijk, al wordt dat ‘symbool van de blanke dominantie’ wel gedragen door zijn vice-president Alvaro García Linera. Maar die is blank.

Met zijn kleding lijkt Evo te willen aangeven dat hij compromissen zal zoeken. Maar het compromis heeft zijn grenzen. Wanneer hij de eed als president aflegt, doet hij dit met gebalde linkervuist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden