De zoektocht van veldrijdster Thalita de Jong naar oorzaak van haar 'betonnen benen'

Ex-wereldkampioen veldrijden Thalita de Jong kan niet koersen. Ze heeft pijn, maar waardoor? Verkeerd getraind? De zwakke rug? Pfeiffer? De zoektocht duurt voort.

Thalita de Jong in haar trui van wereldkampioen. Ze heeft haar titel niet kunnen verdedigen. Beeld belga
Thalita de Jong in haar trui van wereldkampioen. Ze heeft haar titel niet kunnen verdedigen.Beeld belga

Heusden-Zolder, eind januari 2016

Het was zo'n dag dat alles klopte. Het vertrouwen was er, de vorm ook. Thalita de Jong was eerder die maand al Nederlands kampioen veldrijden geworden. Een maand eerder had ze hier al een wereldbekerwedstrijd gereden, ze startte vanaf de laatste rij en was als vierde geëindigd.

Het begin van de race om het wereldkampioenschap was nog beroerd. Een Britse renner hield haar op, een Spaanse renner deelde een beuk uit waardoor ze in het grind belandde. Meer dan dertig tegenstanders passeerden. Het schoot even door haar hoofd: ik kan net zo goed stoppen.

Maar dit was dus zo'n dag. Ze had zich vermand. Laat ik er toch maar het beste van maken, kijken hoe ver ik kom. Ze veegde iedereen op, sloot aan bij de kopgroep, met onder anderen Sophie de Boer en de Vlaamse favoriet Sanne Cant en het was, in wielerjargon, erop en erover. Wereldkampioen op haar 22ste.

Ze kreeg meteen een stempel: rijdt hier soms de nieuwe Marianne Vos? Ook zij zou, net als de veelvraat van het fietsen, kampioenschappen aaneen kunnen rijgen. Zelf maakt ze die vergelijking nooit. 'Marianne is al zo lang wereldtop. Ik kon er hooguit soms bij zitten.'

Maar sinds die wedstrijd in Heusden-Zolder wist ze dat ze meekon met de besten. Op de weg werd ze later dat jaar in de Giro Rosa tweede in de proloog en won ze de slotetappe. In het veld werd ze in Pontchâteau ook nog Europees kampioen. Nee, Marianne Vos is ze niet. Maar het was al een erelijst vol verwachtingen.

Ossendrecht, eind oktober 2017

De Jong (23) fietst weer, sinds twee weken. Niet al te intensief nog. Een uur, anderhalf uur. Over asfalt en zeker niet het veld en de bossen in. Schokken en stoten kan haar geblesseerde rug niet verdragen. Ze weet nog niet zeker of ze komende zondag wel voor de tv gaat zitten als in Tábor, Tsjechië de EK veldrijden worden verreden. 'Het is heel zuur. Het is de laatste van de drie truien die ik had. Ik heb er niet één kunnen verdedigen. Ik heb ze moeten weggeven.'

Hoogerheide, eind januari, 2017

Het was de laatste test voor de WK in Bieles, Luxemburg. Ze had ernaartoe geleefd, een wedstrijd op het parcours nabij de ouderlijke woning in Ossendrecht. Ze wilde laten zien dat ze klaar was voor de volgende regenboogtrui. Die zondagmiddag op de Brabantse stuwwal was het na 3 minuten voorbij. Het moet een boomwortel zijn geweest of een steen, in een steile afdaling. Ze viel op haar knie. Vlak daarboven scheurde een spier. Via de hekken hees ze zich nog omhoog. Peddelend op één been bereikte ze nog het open veld. Daar stapte ze af. De WK in Bieles, een week later, wilde ze op tv niet zien. Op krukken liep ze rond het huis. 'Ik vond het moeilijk. Zo wil je een titel niet afstaan.'

Herstel zou vier tot zes weken vergen. Vanaf maart koerste ze weer. Lekker gereden in Spanje en Italië, winst in een kermiskoers in België. De wattages waren in orde. Maar in de Waalse Pijl en Luik-Bastenaken-Luik was plotsklaps het vermogen zoek. 'Mijn benen voelden als betonblokken.'

Lees verder onder de foto.

De Jong in actie in Francorchamps, waar zij hard viel op een steil en stenig paadje. December 2016. Beeld belga
De Jong in actie in Francorchamps, waar zij hard viel op een steil en stenig paadje. December 2016.Beeld belga

Het markeert het begin van een zoektocht naar een oorzaak. Misschien, denkt ze nu, is de ellende al eerder begonnen. In Francorchamps, in december, viel ze op een steil en stenig paadje. Over de kop, een harde landing op hoofd en heup. Op adrenaline is ze doorgereden, ze won zelfs nog. Maar in de koersen erna zat er al iets niet goed. Ze kon ze geen grote passen meer maken. In Namen werd ze ook nog eens twee keer ondersteboven gereden.

Na de dompers in de Ardense klassiekers, was er nog even hoop. Ze ging op stage met Nederlandse toprijders als Annemiek van Vleuten, Anna van der Breggen, Ellen van Dijk en Chantal Blaak. Ze kreeg er weer zin in. Maar daarna waren de betonnen benen er weer.

Gran Canaria, half september 2017

Ze was er op vakantie met haar vriend. Even afstand nemen. In de Lotto Belgium Tour was het die maand van kwaad tot erger geworden. Na een lange achtervolging in de derde etappe kwam ze de volgende dag niet meer vooruit. Aanzetten, versnellen, niks lukte meer. Op Gran Canaria ging ze een stukje hardlopen. Toen het lichtjes bergop ging, schoten verkrampingen in haar bovenbenen. 'Ik ben niet zo'n aansteller, maar het was zo heftig dat ik heb staan huilen. Ik kon niet eens meer terugwandelen naar het hotel.'

Het speuren naar het waarom was al in volle gang. De eerste diagnose voor het mislukte seizoen luidde dat ze te snel weer was gaan koersen en te weinig aan krachttraining had gedaan.

Een fysiotherapeut in België had een andere analyse. Hij stelde vast dat het sacrum, het heiligbeen, scheef staat. Haar laatste vijf ruggenwervels behoren los van elkaar te zitten, maar vormden één blok. Een bloedvat dat er doorheen loopt en zich splitst naar beide benen, zit bekneld, mogelijk als gevolg van een val. Haar benen krijgen te weinig zuurstof. Het verklaart het betonnen gevoel.

Een osteopaat zette het sacrum in de juiste positie. Massage en oefeningen kregen weer beweging in de afzonderlijke wervels en versterkten haar rugspieren. In augustus reed ze wedstrijden, kermiskoersen in België. Ze won. 'De buitenwacht zei: ze is weer terug. Maar ik voelde dat ik na een uur alweer slechte benen had. Mijn rug controleerde de stand van het bekken niet. De boel werd weer scheef getrokken.'

De wanhoop begon. Na terugkeer uit Gran Canaria eiste ze een scan. Ze liet vier sportartsen ernaar kijken. De eerste twee zeiden: beschadigde tussenwervelschijven. Inspuiting met ontstekingsremmer cortisone zou helpen. Ze stond niet te popelen. 'Het staat op de lijst met verboden middelen. Daar wil je wel even over nadenken.'

De twee andere artsen zeiden: net geen hernia. De een zag een uitstulping die tegen een zenuw zou kunnen drukken, de ander niet. De remedie: doe voorzichtig met je rug.

Bloedonderzoek leverde een verrassend resultaat op. Ze heeft waarschijnlijk de ziekte van Pfeiffer gehad, er zaten antistoffen in het bloed. 'Bizar. Ik heb een lange periode slecht geslapen, ik dacht dat het stress was. Ik was vaak moe. Ik had dat nooit gekoppeld aan Pfeiffer.'

De verwarring was compleet. Was het toch de verkeerde training? Het scheve sacrum? De zwakke rug? Zat er iets in het bloed? Was het Pfeiffer?

De Jong tijdens het EK veldrijden in 2015. Beeld Jiri Buller / de Volkskrant
De Jong tijdens het EK veldrijden in 2015.Beeld Jiri Buller / de Volkskrant

Ossendrecht, eind oktober 2017

'Ik ben niet veel verder geraakt, nee. Het is frustrerend. Maar nee, aan stoppen denk ik voorlopig niet.' Dat ze sinds kort weer samenwerkt met haar vroegere trainer bij de ploeg van Rabobank, Wilma Franken, geeft haar nieuwe energie. 'Ze is bewegingswetenschapper. Ze noemt mijn zoektocht een fascinerende puzzel. Ze leeft erg mee.'

Ze is van ploeg gewisseld. Ze gaat weg bij het Belgische Lares-Waowdeals en tekende bij Experza-Footlogix, een ploeg van de Vlaamse oud-renner Christel Herremans. Ze proefde bij de leiding van Lares enige argwaan over haar blessure. 'Ze zeiden: het zit in je hoofd. Zoiets zeg je niet, in zulke omstandigheden. Ze stelden me op in wedstrijden die ik eigenlijk niet aankon.'

De nieuwe ploeg van Herremans legt haar geen druk op. 'Ze staan me al bij vanaf juni. Ik heb ze gewaarschuwd. Als het later wordt, dan wordt het later.'

In de zoektocht is een nieuwe zijweg ingeslagen: deze maand bezoekt ze een vaatspecialist.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden