De zin en onzin van het vergelijken

Euro 2008 is ook een herkansing voor het WK van 2006. Dat stelde bondscoach Marco van Basten op een dag dat vergelijken met het verleden bijna een spel was.

Van onze verslaggever Willem Vissers

Allereerst is daar de vergelijking met twee decennia geleden, toen het Nederlands elftal de Europese titel won. De sterspeler van toen is de bondscoach van nu. En de potentiële uitblinker van nu, Robin van Persie, komt net als Van Basten destijds terug van een blessure, hoewel diens situatie anders was. Niet alleen daarom lacht Van Persie, als hij hoort over de hem toebedeelde Van Basten-rol. ‘Dan moet er toch heel wat gebeuren.’

Zowel Van Persie als Van Basten benadrukte, om de kunst van het vergelijken te relativeren, hoe dicht succes en frustratie bij elkaar liggen. ‘Het was een heldenrol of een zwarte bladzijde voor Van der Sar’, zei de bondscoach, naar aanleiding van de finale van de Champions League en de hoofdrol voor de doelman. En Van Persie stelde dat Chelsea op het ene moment dacht de beker binnen te hebben, om zichzelf een fractie later in tranen terug te vinden.

Vergelijkingen te over. Doelman Van Breukelen besliste destijds een maand voor het EK een strafschoppenreeks ten gunste van PSV. Of de zege van Van der Sar Oranje iets extra brengt? Moeilijke vraag. ‘Dat zou mooi zijn’, aldus Van Basten. ‘Ik hoop dat hij veel meeneemt.’

Net zo gemakkelijk als het is om te vergelijken, is het om verschillen aan te wijzen, want de ploeg van toen was meer gelouterd en gelauwerd. Destijds waren de prijzen bijna niet aan te slepen door de groep van 1988. PSV had net Europa Cup, landstitel én KNVB-beker gewonnen, met de internationals Koeman, Van Aerle, Kieft, Vanenburg en dus Van Breukelen.

Erwin Koeman won met KV Mechelen de Europa Cup 2, door in de finale Ajax met Wouters, Bosman, Winter, Mühren en Van ’t Schip te verslaan. Gullit en Van Basten grepen hun eerste Italiaanse titel met AC Milan, hoewel Van Basten door een blessure weinig bijdroeg. De ploeg was favoriet.

In 2008 won dus alleen Van der Sar een Europese beker, plus een kampioenschap. Kampioen werden ook de Madrilenen Van Nistelrooij, Robben en Sneijder, Afellay met PSV en Vennegoor met Celtic. Een viertal Feyenoorders won de nationale beker. Dat was het. Of het een zinvolle vergelijking is? Vermoedelijk niet.

Het is waarschijnlijk zinniger terug te kijken naar twee jaar geleden, toen Oranje met matig voetbal bij het WK in Duitsland relatief gemakkelijk de tweede ronde bereikte, waarin Portugal na een schoppartij te sterk was.

Hoewel de afgelopen kwalificatiereeks anders doet vermoeden, is Van Basten ervan overtuigd dat de ploeg sindsdien is gegroeid. ‘Jonge spelers hebben ervaring opgedaan in buitenlandse competities. We zijn vrij compleet. We hebben goede aanvallers, goede verdedigers, diverse opties op het middenveld en een ervaren keeper. Het elftal is veel uitgebalanceerder dan in het begin.’

Ook hijzelf en zijn collega-trainers zijn twee jaar ervarener en rijper. Euro 2008, al bij zijn contractondertekening aangewezen als podium voor succes, biedt de kans op revanche voor 2006. ‘We kwamen toen met een domper thuis en krijgen nu een soort herkansing.’

Van Basten wil in de komende oefenduels met Oekraïne, Denemarken en Wales volop slijpen aan het nog vrij verse systeem, dat hij na samenspraak met de spelers adopteerde: 4-2-3-1. Afgaande op de training van donderdag wordt de opstelling: Stekelenburg; Ooijer, Heitinga, Bouma, Van Bronckhorst; De Zeeuw, Engelaar; Kuijt, Van der Vaart, Afellay; Huntelaar.

Van Nistelrooij, Robben en Vennegoor of Hesselink arriveren vandaag, Sneijder en Van der Sar beginnen volgende week.

Drie spelers vallen nog uit de selectie, onder wie een doelman. Van de verdedigers Melchiot, die herstelt van een scheurtje in de lies, Ooijer en Boulahrouz zal eentje verdwijnen. De derde afvaller, zo liet Van Basten doorschemeren, zal een defensieve middenvelder zijn; Landzaat of De Jong.

Het systeem is dus anders dan twee jaar geleden. Wat ook is veranderd? De relatie van Van Basten tot Johan Cruijff, die twee jaar geleden nog het verzoek van Van Basten kreeg tijdens het WK naast hem te komen zitten op de bank.

Cruijff was het oneens met de koerswijziging binnen Oranje en Van Basten zegde onlangs de beoogde samenwerking bij Ajax op, toen hervormer Cruijff te revolutionair bleek.

Sindsdien is eenmaal contact geweest met Cruijff. Van Basten belde, vlak na de breuk. In de ruim twee maanden daarna bleef het stil. Maar Van Basten noemt de band met zijn voorbeeld hecht. ‘Met de tijd zal de wond helen.’ De twee zullen wel tot een vergelijk komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden