Nieuwsbreak

'De ziekte van die piloot, het komt allemaal net te snel naar buiten'

De top van ABN Amro ziet af van een riante loonsverhoging, Nederland sluit zich aan bij een Chinese investeringsbank en er druppelt steeds meer informatie naar buiten over de copiloot die waarschijnlijk moedwillig een Airbus tegen een bergwand vloog. Vandaag acteur en cabaretier George van Houts - momenteel te zien in de voorstelling Door de bank genomen - in onze dagelijkse rubriek, de Nieuwsbreak.

George van Houts.Beeld ANP

Gefeliciteerd! U bent jarig vandaag.
'Jaahaa. Dank.'

Hoe oud bent u geworden, of mag ik dat niet vragen?
'Dat mag je zeker vragen. Ik ben 57 geworden. Een ouwe man!'

Ziet u al groen van de taart?
'Ik ben niet van de taart, want ik houd niet van zoet. De afgelopen jaren heb ik mijn verjaardagen ook taartloos gevierd.'

Laten we overgaan tot de orde van de dag: het nieuws. Te beginnen met de top van ABN Amro. Die ziet af van een loonsverhoging van een ton. Een goed gebaar?
'Het is geen gebaar. De schade is al berokkend door die verhoging toe te kennen. Het maakt nu niets meer uit.'

Leg eens uit?
'Het is een beetje alsof een kind een snoepje heeft gejat. Vervolgens geeft het kind dat snoepje terug, maar het blijft een stout kind. ABN Amro komt hier veel te laat mee. Ze hebben dagenlang gewacht en tegengestribbeld. Het meest stuitende vind ik het gebrek aan inzicht over wat er in de samenleving leeft. Dat is symbolisch voor de hele financiële wereld. Het lijkt erop dat de luiken dichtgaan zodra mensen in deze wereld beginnen te werken. Denk aan mensen als Gerrit Zalm, Wim Kok en Joop Wijn. Die stonden jarenlang middenin de samenleving, maar vanaf het moment dat ze in de financiële wereld terechtkwamen, ging het mis. Dan willen ze zichzelf belonen. Het is alsof ze denken: we hebben ons heel lang ingezet voor het algemene nut, nu ben ik aan de beurt. Daar gaat onze voorstelling ook over. We heten niet voor niets DE VERLEIDERS. De financiële wereld hangt aan elkaar van verleidingen. Het is ook heel menselijk om daar op in te gaan, maar het is uit de hand gelopen. En dat is ongezond. Het kan niet zo zijn dat mensen bij banken vanuit hun kantoren, zonder ook maar een enkel risico te lopen, elk jaar miljoenen binnenharken.'

Jesse Klaver van GroenLinks wil weten of de top afziet van de salarisverhoging vanwege imagoschade of omdat ze inzien dat ze fout zaten. Wat denkt u?
'Het is gewoon imagoschade. Ze hebben echt niet plotseling ingezien dat ze fout zaten. Ze moeten wel. De maatschappelijke druk is groot. Ze haten ons, omdat wij ons ermee bemoeien. Die arrogantie in de financiële hoek naar de gewone mens; dat merk je aan alles.'

Noem eens een voorbeeld?
'Je merkt het bijvoorbeeld aan leningen. Tegenwoordig moet je bijna op je knieën een bank binnengaan en hoor je daar dat de heren heel misschien wel even tijd hebben. Meestal betekent dat een hartgrondig nee.'

Waar moet het geld voor leningen dan vandaan komen?
'We moeten met z'n allen een soort nutsfunctie krijgen. Naast de trias politica moet er een vierde macht bijkomen: een monetaire macht. Die moet geld scheppen. Dat gebeurt, net als bij banken, uit het niets. Maar als bijvoorbeeld De Nederlandsche Bank geld creëert in plaats van de banken, dan kan dat renteloos. Je leent het geld namelijk aan jezelf. De Nederlandsche Bank zou op die manier leningen kunnen verstrekken aan de staat, aan ministeries, aan scholen en ziekenhuizen. Geld, de smeerolie van de economie, wordt dan weer van ons.'

Het hoofdkantoor van ABN Amro op de Zuidas in Amsterdam.Beeld anp

Met DE VERLEIDERS zijn jullie een burgerinitiatief begonnen om de creatie van geld op de agenda van de Tweede Kamer te zetten. Volgens jullie staat daar altijd een schuld tegenover die de banken niet kunnen dragen. Dat systeem staat al 300 jaar overeind. Is het niet vechten tegen de bierkaai?
'Het systeem van geldcreatie is bedacht in een tijd dat slavenhandel, martelen en kinderarbeid heel normaal waren. Er was toen geen democratie. Veel is door voortschrijdend inzicht veranderd, maar het geldcreatiesysteem is er nog wel. Dat het al zo lang bestaat is geen argument. Slavernij is ook ooit afgeschaft.'

Hoeveel handtekeningen hebben jullie al binnen voor het burgerinitiatief?
'Meer dan 109.000. Er zijn er 40.000 nodig om het op de agenda te krijgen.'

Wat willen jullie ermee bereiken?
'Dat het parlement eens goed over dit onderwerp gaat praten. 99,9 procent van de mensen weet niet hoe het zit. 99 procent van de politici weet ook niet hoe het zit en zelfs mensen bij de banken weten lang niet allemaal hoe het zit. Terwijl: het staat allemaal in openbare bronnen. Het is bij een kleine wetenschappelijke kring wel bekend, maar door slimme marketing blijft het onder de radar. Ons burgerinitiatief is stap één. We beginnen heel netjes. Veel initiatieven in de Kamer worden weggehamerd. Dan zeggen ze: het is inderdaad een groot probleem en daag! Mochten we geen gehoor krijgen, dan is de volgende stap dat we oproepen tot een landelijke hypotheekstaking. We willen dat iedereen een tweedehands golfclub opkoopt. Vervolgens vormen we een grote cirkel om de Zuidas en gaan we met z'n allen een potje golfen. Dat lijkt me nou eens leuk. Misschien dat er dan per ongeluk wat balletjes tegen de ruiten komen.'

Acteurs Tom de Ket, George van Houts, Pierre Bokma, Leopold Witte en Victor Löw tijdens de voorstelling Door de bank genomen.Beeld ANP

Nederland treedt waarschijnlijk toe tot de door China gedomineerde Aziatische Infrastructuur Investerings Bank, zo maakte Rutte na zijn handelsbezoek van afgelopen weekend bekend. Goed idee om toe te treden?
'Een heel goed idee. China is de nieuwe wereldmacht. Nederland heeft bovendien een enorme knowhow op het gebied van infrastructuurbouw. Ze kunnen helpen met baggeren en met de waterwerken.'

Vanuit de VS klinken kritische geluiden: China zou te veel macht krijgen.
'Wat valt er tegen te doen? China hééft de macht. Ze financieren voor een groot deel de Amerikaanse staatsschuld. Wen er maar aan. De hegemonie van het Westen is afgelopen. Nu moeten wij een paar eeuwen een toontje lager zingen. Je ziet het ook aan de lichaamstaal van Rutte. Hoe hij de hand schudt van de Chinese president. Wij zijn de oude kolonisten, vroeger maakten wij de dienst uit. Nu zijn we volledig onderdanig. Rutte nam nog net niet het geslachtsdeel van de Chinese president in zijn mond.'

Premier Rutte schudt de hand van president Xi Jingping tijdens zijn bezoek aan China.Beeld anp

Iets anders dat de gemoederen bezighoudt is de vliegramp met de Airbus van Germanwings. Er komt steeds meer informatie naar buiten over copiloot Andreas Lubitz, die het toestel waarschijnlijk met opzet tegen een bergwand liet vliegen. Relevante informatie of neigt het naar sensatiejournalistiek?
'Ik wantrouw deze hele zaak enorm. Er komt veel te veel info veel te vroeg vrij. Bij de MH17 was er lange tijd geen enkele info, het blijft onduidelijk. Bij deze ramp is er klip en klaar een dader, een motief en een ziekte van de piloot. Het komt allemaal net iets te snel naar buiten.'

U sluit een technisch mankement niet uit?
'Het zou de hele luchtvaart slecht uitkomen als er een technisch mankement zou zijn. Het is het derde vliegtuig in een jaar dat verdwijnt, dus als een vliegtuig nu zomaar neerstort, zonder dat ze weten hoe dat komt, dan komt dat niet goed uit. Niemand kan het navertellen, dus is het heel makkelijk om een verhaal te verzinnen. Als het waar is dan is het diep triest, maar het is te snel, te kloppend allemaal.'

Reddingswerkers tussen de brokstukken van het neergestorte toestel van Germanwings.Beeld reuters
Politiemannen voor een herdenkingsmonument, ingericht ter nagedachtenis aan de slachtoffers van vlucht 4U 9525 van Germanwings.Beeld getty

Arnon Grunberg pleit er in zijn Voetnoot van vandaag voor om politici net als piloten aan een uitgebreide psychologische test te onderwerpen. Zij kunnen immers een land in de afgrond storten.
'Voeg er ook maar topfiguren uit het bedrijfsleven aan toe! Er zijn massa's aan studies die aantonen dat heel veel CEO's van grote ondernemingen psychopaat zijn.'

Moet je daar een psychopaat voor zijn?
'Er zijn veel voorbeelden bekend van bedrijven waarbij het mis is gegaan omdat de leiding niet functioneerde. Rijkman Groenink (ABN Amro) en Cees van der Hoeven (Ahold) waren aan het einde van hun carrière echt knettergek. Dat uit zich in totale eigengereidheid. Ze voelen zich God op aarde.'

Dit is aflevering 486 van de dagelijkse 4 Uur Nieuwsbreak. In deze rubriek nemen we iedere dag met een interessant, bekend persoon het nieuws van de dag door.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden