Weblog

De Zestien: voetbalblog als aanval op de scorebordjournalistiek

De statistieken rukken op in het professionele voetbal. Er wordt verder gekeken dan alleen naar winst of verlies. De Volkskrant gaat daarbij helpen met een blog: de Zestien.

Als Jan Wouters een paar wedstrijden op rij wint, geldt hij als succescoach. Maar wat doet hij anders dan zijn voorganger?Beeld ANP

De beste ploeg wint niet altijd. Dat weet elke voetballiefhebber, en dat maakt voetbal voor velen ook zo mooi. Maar als dat klopt, waarom staat er dan zo zelden een lovend verslag over het spel van een verliezende ploeg in de krant? En waarom kan de verliezer vrijwel altijd rekenen op een afranseling in de voetbalpraatprogramma's?

De uitslag kleurde ook afgelopen weekend de beeldvorming. Zo was Vitesse tegen AZ 'armetierig', leverde PSV een 'wanprestatie' tegen Zwolle, en was het krachtsverschil tussen Feyenoord en Ajax 'toch wel heel groot'.

Nu is de uitslag niet irrelevant. Het doel van het spel is natuurlijk om te winnen, niet om goed te spelen. Maar trainers kunnen hun beleid niet veranderen na elke verliespartij. Trainers moeten kijken naar de onderliggende waarheid. Wat maakt een ploeg goed? Wat is pech of geluk? En moet ik ingrijpen, en zo ja: hoe?

Deskundigen
Decennialang waren deze vragen het exclusieve domein van deskundigen, veelal ex-profs. De ex-prof - Youri, Jan, René, Johan, Ronald, Ruud, Willem - bepaalt in de media als 'deskundige' het beeld, en bij clubs als trainer of technisch directeur het beleid.

Dat beeld kantelt. Coaches van grote clubs zijn lang niet altijd meer (bekende) ex-profs. En economen, statistici, natuurkundigen concurreren op blogs met de analytici van de mainstream media. De bloggers profiteren van uitgebreide beschikbaarheid van videobeelden, en de vele stastistieken die online beschikbaar zijn.

Het nieuwe blog van de Volkskrant, De Zestien, heeft drie van hen bereid gevonden voetbal met een statistische en tactische bril te bekijken: Sander IJtsma, Simon Gleave en Tijs Rokers.

Sander IJtsma (34, @11tegen11 op Twitter) blogt al sinds 2010 over voetbal op 11tegen11.net. Eerst vooral over tactiek, in navolging van de Engelsman Michael Cox, die op zonalmarking.net een breed publiek wist te trekken. Cox is inmiddels columnist voor The Guardian.

Door de ruime beschikbaarheid van data is IJtsma zich steeds meer op statistische analyse gaan richten. 'In de voetbalwereld viert de mening van de expert nog altijd hoogtij', zegt IJtsma. 'Maar in de wetenschap vormt deze mening slechts de laagst denkbare vorm van bewijs, waar elke vorm van het gebruik van data boven staat.'

IJtsma heeft zijn hoofd gebroken over de vraag hoe je de kwaliteit van een ploeg cijfermatig kunt uitdrukken. Punten, doelpunten, doelsaldo, schoten op doel, tegendoelpunten en balbezit blijken slechte voorspellers van het succes van een ploeg.

Totale Schoten Ratio
Een van de beste statistische eenheden die IJtsma kent om kwaliteit te meten is TSR: de Totale Schoten Ratio. Dat is het aandeel van een ploeg in het totaal aantal schoten van een wedstrijd. Dus als Ajax tegen Feyenoord zeven keer op goal schiet, en Feyenoord drie keer, is de TSR van Ajax 0,7 en die van Feyenoord 0,3.

Wat blijkt nu? De TSR van ploegen blijkt over seizoenen vrij constant te zijn, constanter dan welke eenheid ook. De ploeg met de hoogste TSR wint niet altijd, maar wel meestal. En dat betekent ook dat je ermee kunt voorspellen wie er waarschijnlijk kampioen wordt - kijk voor die voorspelling en de uitleg over TSR op De Zestien.

Ook volgens Simon Gleave (47), hoofd analyse van sportdatabedrijf Infostrada, is de uitslag vaak een gemankeerde weergave van de krachtsverhoudingen. 'Maar hij bepaalt wel hoe mensen over voetbal denken. Mensen kiezen van nature voor de verhalen over ploegen die het makkelijkst te vertellen zijn. En niet voor de meest kloppende of de interessantste.'

Dat komt omdat die soms lastig te zien zijn. Toen Chelsea in november Roberto di Matteo ontsloeg, had de club in de competitie 10 punten meer behaald dan een seizoen eerder tegen dezelfde tegenstanders. Maar Chelsea stond na wat pech 'slechts' derde, de media waren kritisch, en eigenaar Abramovitsj had genoeg gezien.

Als Jan Wouters een paar wedstrijden op rij wint, geldt hij als succescoach. Maar wat hij anders doet dan voorganger Du Chatinier?

Wie naar de cijfers kijkt, trekt andere conclusies. Gleave: 'Je vraagt je af of beleidsmakers bij clubs zulke cijfers meenemen in hun beslissingen.'

Dat is precies wat de derde blogger van De Zestien, Tijs Rokers (36), wil bereiken. De statistiek is klaar voor het voetbal, denkt Rokers. 'Cijfermateriaal zorgt voor een onuitputtelijke bron van inzichten en strategische toepassingen.' De vraag is meer: is het voetbal klaar voor de statistiek?

IJtsma, Gleave en Rokers trachten de lezer een ander perspectief op voetbal te geven. Gleave citeert de legendarische statisticus George Box: 'Alle modellen zijn fout, maar sommige zijn nuttig.'

volkskrant.nl/dezestien

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden