Opinie

'De zege van Obama is leuk voor hemzelf, maar voor de Democraten een pyrrusoverwinning'

Obama moet straks voor het boeken van resultaten een hoge prijs betalen, terwijl hij een hinderpaal wordt voor zijn kroonprinsen. Republikeinen kunnen zonder zulke zorgen werken aan het heroveren van het Witte Huis, betoogt amerikanist en schrijver Koen Petersen.

Barack Obama spreekt een menigte toe. Beeld getty

Democraten in de Verenigde Staten vierden feest, en ook in menig Nederlandse huiskamer plopte de spumante, want hun idool Barack Obama won de presidentsverkiezingen. Four more years! Die vreugde zal spoedig omslaan in een kater. Obama moet straks voor het boeken van resultaten een hoge prijs betalen, terwijl hij een hinderpaal wordt voor zijn kroonprinsen. Republikeinen kunnen zonder zulke zorgen werken aan het heroveren van het Witte Huis.

Obama kan in 2016 na twee termijnen niet worden herkozen. Daarmee is hij een lame duck, een president van wie de macht wegsijpelt omdat het aanstaande aftreden al vaststaat. Wil Obama tijdens zijn tweede termijn toch nog concrete resultaten boeken voor een mooie vermelding in geschiedenisboeken, dan moet hij pijnlijke concessies doen aan de gestaalde Republikeinse meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Deze strijd trekt straks veel aandacht en verbloemt een ander verhaal: de noodzakelijke vernieuwing binnen de Republikeinse partij.

Non-whites
De bejaarde generatie van Mitt Romney (65) en John McCain (76) gaat met pensioen. De loyale stem van blanke mannen was hun electorale fundament. Maar door hun beperkte aandeel in baby's en immigranten stevenen whites af op een minderheidspositie onder de bevolking. 71% van de Hispanics, 93% van de zwarte bevolking en 73% van de Aziatische Amerikanen stemden Democratisch. De opkomende Republikeinse leiders die hun partij de komende decennia zullen domineren hebben de cruciale opdracht de groeiende groepen non-whites aan zich te binden.

Senator Marco Rubio (41, Florida) is een Cubaanse immigrantenzoon, gouverneur Bobby Jindal (41, Louisiana) een Indiase immigrantenzoon en gouverneur Chris Christie (50, New Jersey) triomfeerde in een traditioneel Democratisch bastion. Zij wonnen bij verkiezingen in hun staten zo'n 20% meer stemmen dan hun voorman Mitt Romney. Diens running mate Paul Ryan (42) heeft als streng katholiek en fiscaal conservatief groot electoraal potentieel onder Hispanics, de snelst groeiende bevolkingsgroep.

Bovendien worden deze Republikeinen niet verkrampt door een professorale partijleider die aandacht opzuigt en onvoorwaardelijke instemming eist. Zij kunnen autonoom bouwen aan hun politieke toekomst. Voor Democratische kroonprinsen daarentegen is het kussen van Obama's ring cruciaal. Steun geven aan zijn onaangename compromissen met Republikeinen is een aanbod dat zij niet kunnen weigeren. Noodgedwongen worden zij hierdoor geassocieerd met een president die als celebrity de wereld rondreist om te verhullen dat hij in eigen land zijn laatste politieke jaren in machteloosheid slijt.

Luwte
Alleen Hillary Clinton kan zich hieraan onttrekken. Deze Democratische doyenne zal zich na haar aanstaande aftreden als minister in de luwte voorbereiden op een nieuwe presidentskandidatuur. Maar in 2016 is zij bijna 70 jaar oud, en past her prime. Tenslotte tempert de geschiedenis het optimisme van Democratische hopefulls. Na 1928 lukte het slechts één presidentskandidaat rechtstreeks via verkiezingen een partijgenoot op te volgen: Republikein George Bush, sr. in 1988.

Met de herverkiezing van Obama betreedt zijn partij een tijdperk van politieke inertie en geknevelde kroonprinsen. De knappe zege van Obama is leuk voor hemzelf, maar voor de Democraten een pyrrusoverwinning.

Koen Petersen is Amerikanist en auteur van het boek Einddoel Witte Huis'.

 
Voor Democratische kroonprinsen daarentegen is het kussen van Obama's ring cruciaal.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden