REPORTAGEHET SCHAAP EN DE WOLF

De wolf met stroomdraden weghouden? Deze herder moet er niet aan denken

Schaapsherder loopt langs het bestaande hekwerk.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

In strijd tegen de wolf gaat de Provincie Gelderland schapenhouders op de Veluwe subsidie geven om hun dieren met schrikdraad te omheinen. Schaapherder Lammert Niesing van de kudde bij Epe-Heerde heeft vooral een publieksfunctie en ziet schrikdraad niet zitten. ‘Wie is verantwoordelijk als een kind straks een klap krijgt?’

Van een wolf die het op zijn schapen heeft gemunt, ligt Lammert Niesing nog niet wakker. Anders is het met alle maatregelen die de herder binnenkort moet treffen om een nachtelijke aanval van de wolf te voorkomen. Zoals het omheinen van zijn weilanden met stroomdraden, wat nogal wat betekent voor zijn manier van werken op de Veluwse heide rond Epe en Heerde.

‘Wij hebben vooral een publieksfunctie’, zegt de 53-jarige schaapherder tussen zijn dieren. ‘Op zondagen pakken soms duizenden mensen na een wandeling nog even een bezoek aan de schapen mee. Die dieren worden minder tastbaar met schrikdraad eromheen. En wie is verantwoordelijk als een kind straks een klap krijgt van 4.500 volt?’

Het provinciebestuur in Gelderland besprak dinsdag een advies van een speciale commissie over hoe de bijna vierhonderd schapenhouders op de Veluwe zich moeten wapenen tegen de daar gevestigde wolven. De commissie onder leiding van oud-staatssecretaris Pieter van Geel vloeit voort uit het Interprovinciaal wolvenplan van vorig jaar, waar Gelderland nu als eerste werk van heeft gemaakt.

De aanbeveling waar herder Niesing het meest tegenaan hikt: laat iedere schaapherder voor 2022 afrasteringen neerzetten die aan de provincie-eisen voldoen. Wie dit niet doet, komt niet langer in aanmerking voor een schade-uitkering in geval van een aanval door een wolf.

Wolven in Nederland (een organisatie die draagvlak voor de wolf wil creëren) is blij met deze aanbeveling. ‘Wat helpt is dat dierhouders nu serieus weten dat ze ermee aan de slag moeten’, zegt Ellen van Norren. ‘In Duitsland hebben boeren hierdoor goede preventieve maatregelen genomen. Het resultaat is dat wolven daar veel minder dieren pakken dan bijvoorbeeld in Frankrijk, waar zo’n regel niet is ingevoerd.’

De wolf is terug

In 2018 is de wolf teruggekeerd in Nederland. Dat is te zien in de statistieken. Werden in 2017 24 schapen gedood door toedoen van een zwervend roofdier, in 2018 steeg dit aantal naar 168. 2019 was het jaar van de officiële vestiging van het dier in Nederland en van het eerste nest jongen in anderhalve eeuw. Het aantal dode schapen kwam op 119. In april stond het aantal voor dit jaar op 70 schapen en een geit. Er wordt nog onderzocht of de wolf ook verantwoordelijk is voor vier dode hooglanders eind vorige maand bij het Brabantse Someren.

Natuurlijk ziet Niesing dat het voor de natuur ‘ergens mooi is’ dat de wolf terug is in Nederland. Maar hij vraagt zich af of het volle Nederland geschikt is voor het roofdier. ‘Kennelijk heeft het dier zelf bepaald van wel’, beantwoordt Niesing lachend zijn eigen vraag. En dat plaatst hem en de gemeente als grondeigenaar in een spagaat. Want de wolf is een beschermde diersoort en de verwachting is dat er steeds meer roedels bij zullen komen. ‘We willen onze dieren goed beschermen, maar tegelijk ook bezoekers dichtbij laten komen.’

Niesing is zeker niet de enige van de grofweg 150 rondtrekkende schaapherders die zich zorgen maakt over hoe zich te wapenen tegen de wolf, erkent Gijsbert Six van het Platform voor de Kleinschalige Schapen- en Geitenhouders (KSG). ‘Maar er zijn er ook genoeg die wel creatief aan de slag gaan’, benadrukt hij. Eerder bezocht de Volkskrant een schaapherder die met Pyrenese berghonden wolven op afstand houdt en het vrijwilligersteam van Wolf-Fencing, dat herders helpt bij het plaatsen van schrikdraad.

Dinsdag zette de wolvencommissie een video online waarop te zien is hoe een wolf – na een stroomtik op zijn neus – zijn pogingen staakt om door het hek met vijf boven elkaar geplaatste stroomdraden bij een kudde schapen te komen.  Door op de draden minimaal 4.500 volt statische elektriciteit te zetten – ongevaarlijk, vergelijkbaar met een tik van een statisch geladen trui – kan volgens de commissie het best wolvenschade worden voorkomen.

Het Gelderse provinciebestuur beslist later over het totaalpakket aan aanbevelingen, maar neemt nu alvast het commissieadvies over om nog deze zomer te komen met een subsidieprogramma dat (met terugwerkende kracht) dergelijke omheiningen grotendeels voor de boeren financiert.

Elke week raak

‘Het is nu zaak dat dit plan niet alleen in Gelderland gehoor vindt, maar ook in andere delen van het land wordt overgenomen’, zegt Six, die namens het Platform KSG in de commissie-Van Geel zat. ‘Zoals in Noord-Brabant en Drenthe, waar het wekelijks raak is met dode schapen. Veel vaker dan op de Veluwe.’

Niesing noemt het voor hem en de gemeente Heerde een worsteling hoe de stichting waarvoor hij werkt dit kan voorfinancieren. Ook blijven de praktische bezwaren van de draden hem bezighouden. ‘De onderste stroomdraad zit op 20 centimeter hoogte’, zegt Niesing. ‘Hoe voorkom je dat kinderen daar op staan? Natuurlijk komen er borden bij te staan en kan de stroom er overdag af, maar je wilt niet weten hoeveel borden worden gestolen. En ook na vijf uur ’s middags, als ik weg ben, komen hier mensen langs.’

Het is volgens Six nu zaak dat ook mensen als Niesing ‘in de oplossingsstand komen’. Juist omdat hij een publieksfunctie heeft en het zichtbaar is wat hij doet. ‘Er is een regeling en er zijn technieken, dan laat je toch niet je schapen opvreten?’

MEER OVER DE WOLF

De wolf is terug in Nederland, en deze honden moeten de schapen daartegen beschermen
Schapenherders experimenteren met een Roemeense oplossing: kuddewaakhonden. ‘Ik zou maar niet over het hek stappen.’

Zo beschermt de familie Teesselink haar schaapjes tegen de komst van de wolf
In Overijssel bereiden ze zich voor op de komst van de wolf. Samen met een speciaal team vrijwilligers. Waar lammetjes en ooien lonken, wordt een wolfwerende omheining geplaatst. ‘De wolf is er nu eenmaal, daar moeten we mee dealen.’

2018, het jaar dat de wolf terugkeerde in Nederland
De afgelopen jaren scharrelden ze wat rond, verkasten naar België of verdwenen spoorloos, maar in 2018 is het dan echt zover: de wolf is terug in Nederland. Wat nu?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden