De witwasdeal: een drama in vier bedrijven

Een witwasdeal die werd gesloten in 2000 heeft minister Opstelten van Justitie in verlegenheid gebracht. Een geheimzinnige miljoenendeal met een crimineel, bewindslieden die elkaar uit de wind houden en een zoektocht naar een verdwenen bonnetje: hoe zat het allemaal ook alweer precies? Een drama in vier bedrijven.

Minister Opstelten en staatssecretaris Teeven van Justitie in de Tweede Kamer. Beeld anp

1. De arrestatie van een drugsbaron

De man naar wie de staat bijna vijf miljoen gulden zou hebben overgemaakt, Cees H., was in de jaren tachtig en negentig prominent doelwit van justitie. Hij zou gaan boeten voor zijn leidinggevende rol in een internationaal drugsnetwerk en zijn straf zou andere criminelen moeten afschrikken. H. werd in 1984 gearresteerd en veroordeeld tot negen jaar cel, maar ontsnapte uit de Bijlmerbajes.

In 1993 werd hij opnieuw gearresteerd, en een jaar later stond hij terecht in de grootste drugszaak in Nederland tot dan toe. Hij had na zijn ontsnapping vanuit België en Spanje leiding gegeven aan een drugskartel. H. kreeg vier jaar cel en moest de rest van zijn vorige straf alsnog uitzitten. Nadat hij in oktober dat jaar met semtex-explosieven wederom uit de Bijlmerbajes probeerde te ontsnappen, werd hij door justitie verplaatst naar de extra beveiligde gevangenis in Vught.

Meer over de witwasdeal

Aan wie gaf Fred Teeven bijna vijf miljoen?
Lees hier onze reconstructie van vorig jaar.

Minister Opstelten 'foezelt maar wat' in de zaak van zijn ex-cliënt Cees H., zegt de oud-topadvocaat Piet Doedens. En de Tweede Kamer slikt alles voor zoete koek.
Lees hier het interview terug.


2. Een omstreden miljoenendeal

Justitie had na de veroordeling van H. een claim ter waarde van 500 miljoen gulden tegen de drugsdealer lopen. Dat was in het kader van de nieuwe pluk-ze-regeling, waarbij de rechter de mogelijkheid krijgt geld en goederen in beslag te laten nemen waarvan wordt aangenomen dat ze voortkomen uit winsten van verboden activiteiten. Het was de eerste zaak onder de vernieuwde wetgeving.

Maar volgens Piet Doedens, de toenmalige advocaat van H., was het bedrag volledig uit de lucht gegrepen. De criminelen zouden aan de drugshandel een verlies van ettelijke miljoenen per persoon hebben overgehouden. Na verschillende keren te zijn aangehouden werd de ontnemingszaak op verzoek van Doedens' opvolger Jan-Hein Kuijpers uiteindelijk beëindigd. De bewijslast lag toen nog bij Justitie in plaats van bij de crimineel, en Justitie kon niet bewijzen dat het om crimineel verkregen geld ging.

De Amsterdamse officier Fred Teeven (nu staatssecretaris voor Veiligheid en Justitie) probeerde te redden wat er te redden viel. De claim van 500 miljoen was weliswaar een slag in de lucht geweest, Justitie had wel een bedrag van 2 miljoen op H.'s Luxemburgse rekening bevroren. Onderhandeling tussen Teeven en Doedens - die elkaar goed lagen - leverde uiteindelijk de opmerkelijke deal op: Justitie kreeg 7,5 ton, H. kreeg ruim 6 miljoen - rente op rente van alle onderzoeksjaren - en gratie. De fiscus werd bewust niet ingelicht.

Voormalig topadvocaat Piet Doedens. Beeld anp

3. De zoektocht naar een cruciaal bonnetje

Het juridische steekspel werd dus uiteindelijk in het voordeel van de crimineel beslist. De overeenkomst is tot op de dag van vandaag omstreden. De interesse in de zaak werd opnieuw aangewakkerd toen vorig jaar bleek dat het niet te achterhalen is hoeveel geld er na de schikking op de bankrekening van Cees H. is gestort. De bankafschriften zijn kwijt: het Openbaar Ministerie blijkt ze te hebben weggegooid en de banken hebben ze ook niet meer.

Minister Ivo Opstelten zegt dat H. in 2001 slechts 1,25 miljoen gulden (570 duizend euro) heeft ontvangen, advocaat Doedens heeft het over een som van 5 miljoen gulden. Maar er is geen bewijs, want de zoektocht naar het cruciale bonnetje die het ministerie op verzoek van de Tweede Kamer op touw had gezet, leverde niets op. 'Het is ook een kwestie van vertrouwen', aldus Opstelten.

Staatssecretaris Fred Teeven Beeld anp

4. Een minister in verlegenheid

Nieuwsuur claimde gisteravond dat het alle gegevens over de omstreden transactie alsnog in handen heeft gekregen. Het programma baseert zich op informatie uit justitiekringen. Op 10 september 2001 zou van een rekening van het parket Amsterdam 4.710.627,18 gulden naar H. zijn overgemaakt. Het ministerie houdt in een reactie vol geen kennis te hebben van het overgemaakte bedrag.

En dus moet verantwoordelijk minister Opstelten zich nu hoogstwaarschijnlijk weer in de Tweede Kamer gaan verantwoorden. In elk geval ChristenUnie, D66, CDA en SP willen een debat aanvragen. Vorig jaar overwogen verschillende oppositiepartijen al het vertrouwen in Opstelten op te zeggen als de betalingsgegevens boven water zouden komen. Uiterlijk maandag moet Opstelten uitleg geven over deze nieuwste onthulling, vinden de vier partijen.

Staatssecretaris Teeven benadrukt dat Opstelten de politieke verantwoordelijkheid draagt voor een ambtenaar van het OM. Voor zover hij weet, heeft hij de minister goed ingelicht.

Ivo Opstelten Beeld anp

Analyse Ivo Opstelten

Drie jaar lang wist de 'minister van Bravoure' zich moeiteloos te hand-haven in de Kamer. Maar nu raakt hij steeds vaker zijn grip op de zaken kwijt.
Lees hier de analyse.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.