Reportage

De winter als bevrijding in coronatijd: schaatsen en sleetjes zijn niet aan te slepen

Ook prettig, zo’n vroege aankondiging van sneeuw- en ijspret: de verkoop van sleetjes en schaatsen is onmiddellijk aan het pieken geslagen. Goud geld voor de handel die door corona al veel langer barre tijden beleefde.

De telefoon staat de laatste dagen niet stil bij Viking in Almere. De schaatsen zijn niet aan te slepen. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant
De telefoon staat de laatste dagen niet stil bij Viking in Almere. De schaatsen zijn niet aan te slepen.Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Vanuit zijn kantoor in de Viking Schaatsenfabriek in Almere ziet Jaap Havekotte jr. de aanstaande ijspret al voor zich. De verwachte inval van de winter legt de ziel van de Nederlander bloot, zegt de 73-jarige zoon van Jaap Havekotte sr., met Co Lassche de uitvinder van de Viking-schaats. ‘Nederland is en blijft een schaatsland. Coronavirus of niet; we laten ons niet tegenhouden als er ijs ligt.’

De berichten over het naderende koudefront hebben Nederland in een staat van euforie gebracht. De schaatsen en sleetjes zijn niet aan te slepen. De website van Schaatsenshop Nederland was tijdelijk overbelast. Bol.com verkocht elf keer zoveel sledes, tien keer zoveel sneeuwgripzolen en zes keer zoveel snowboots als vorige week.

Over de kop

Bij Decathlon gaat de verkoop over de kop. Via de site zijn vier maal zoveel sledes besteld, de vraag naar kindersnowboots en handschoenen is verdrievoudigd. Er gaan bovendien 20 keer zoveel schaatsen de deur uit als in 2020. En dus weten de leveranciers de weg weer te vinden naar de fabriek van Havekotte in Almere.

In 2012 werd de 100ste verjaardag van zijn in 2014 overleden vader nog groots gevierd. ‘Sindsdien hebben we geen fatsoenlijke winter gehad.’ Lachend zegt Havekotte de huidige directeur niet voor de voeten te willen lopen. Maar nu een ouderwetse winter zich aandient, loopt hij toch weer langs de schappen in de fabriek. ‘Vorig jaar hebben we nauwelijks schaatsen verkocht, het is geen gouden handel meer. Uitgerekend tijdens de coronacrisis bloeit het weer op.’

Bijna de gehele wereldtop rijdt op de schaatsen van Havekotte, maar zijn fabriek draait vooral op de ‘grote massa’, zoals hij het formuleert. En die is bijna vergeten hoe het voelt om op natuurijs te schaatsen. Havekotte: ‘Nu rinkelen de telefoons weer bij ons, al zijn het tegenwoordig de grote bedrijven die via hun websites schaatsen verkopen.’

Uitverkocht

Havekotte baalde van het bericht op Bol.com dat de schaatsen waren uitverkocht. ‘Dat slaat nergens op, we hebben er zat in de fabriek. Juist nu de vraag aantrekt, kunnen wij ook weer goedkopere schaatsen aanleveren. Ik hoop alleen dat het niet te hard gaat sneeuwen. Vooral op ondiep water krijg je dan fondantijs, wanneer het daarna gaat vriezen. En dat is verschrikkelijk om op te schaatsen.’

Het is dus zaak om je schaatsen goed te laten slijpen en laat dat maar over aan ‘Ron de Skatedokter’, gespecialiseerd in de klassieke Noren, kunstschaatsen en ijshockeyschaatsen. In zijn gelijknamige zaak in Amsterdam-West maakte Ron Nieuwpoort, bij de skaters beter bekend als de ‘Skatedokter’, de schaatsen voor de ijshockeyers van de Amsterdamse Amstel Tijgers ‘wedstrijdklaar’. Maar ook die competitie ligt stil vanwege het coronavirus.

Schaatsen van klanten staan opgestapeld tot achter de toonbank bij de Skatedokter in Amsterdam. Ron Nieuwpoort stond de afgelopen dagen tot wel 2 uuur 's nachts te slijpen. Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant
Schaatsen van klanten staan opgestapeld tot achter de toonbank bij de Skatedokter in Amsterdam. Ron Nieuwpoort stond de afgelopen dagen tot wel 2 uuur 's nachts te slijpen.Beeld Raymond Rutting / De Volkskrant

Nu weten de schaatsliefhebbers hem weer te vinden. Overal liggen schaatsen in zijn winkeltje, Nieuwpoort moet hinkstapspringen tussen de slijpmachines voor de Noren, ijshockeyschaatsen en kunstschaatsen. Slijpen is voor hem meer dan een ambacht, de ‘Skatedokter’ behandelt de schaatsen als de snaren van een Stradivarius-viool. ‘Elke schaats moet top zijn.’

Tot diep in de nacht

Nieuwpoort weet nu al dat hij vrijdag tot diep in de nacht achter zijn machines staat. Hij wordt platgebeld, voor de winkel staat een rijtje mensen die hun schaatsen komen afleveren. Eerst smeert Nieuwpoort een speciale wax op de ijzers, daarna laat hij ze bijna liefdevol langs de messen van de slijpmachine glijden.

Slijpen doe je op gevoel, zegt Nieuwpoort. ‘Het slijpen van Noren kan ik je in een half uur leren, die worden een fractie bol geslepen. De ijshockeyschaats wordt hol geslepen, bovendien stel ik hem af op de voorkeur van de speler. Dat doe ik met de hand. Scherp is niet genoeg, dit is slijpen voor fijnproevers. Ik wil die schaatsen zo mooi mogelijk afleveren.’

Toch begint de winterinval eerst met sneeuw, op sommige plekken in Nederland misschien wel 10 tot 30 centimeter. Hoe meer, hoe beter, zegt Peter Oversteegen, eigenaar van Veluwe Actief dat vanaf zondag langlaufen organiseert op de Posbank. Op Landgoed Rhederoord staan de latten al klaar, gewaxed voor een al bijna vergeten sport. ‘We kunnen volgens coronaprotocol zo’n zestig mensen per dag laten langlaufen. Het lijkt erop dat de sneeuw wel een week kan blijven liggen. Het voelt bijna als een bevrijding.’

Verlossing voor winkeliers

Het extreme weer is ook een verlossing voor winkeliers die het van de winter moeten hebben. Patrick Leerentveld is gespecialiseerd in wintersport, maar in zijn winkel in Zwolle raakte hij de ski’s en skischoenen aan de straatstenen niet kwijt. ‘Iemand belde nog voor ski’s. Ik vroeg: waar gaat u skiën dan? U mag vanwege de coronamaatregelen nergens naar toe.’ Maar temperaturen van ver onder het vriespunt hebben een andere markt tot leven gewekt.

Leerentveld verkoopt via zijn website honderden moonboots, sjaals, mutsen en handschoenen, een welkome impuls nu zijn zaak opnieuw is gesloten vanwege de lockdown. ‘Het is mijn reddingsboei. Binnen twee dagen was ik los, we hebben de magazijnen van de leverancier van moonboots in Elburg al leeggetrokken. We hebben zelfs even de telefoon uitgezet omdat we de vraag niet aankonden.’

Juist omdat sneeuw in het afgelopen decennium een zeldzaamheid is geweest, hebben winterse plaatjes in Nederland volgens Leerentveld een magisch karakter gekregen. ‘Zodra mensen sneeuw zien, gaan ze naar buiten. Die strenge winter komt als geroepen, eindelijk hebben we weer reden om te lachen.’

Jaap Havekotte jr. droomt zelfs al van een Elfstedentocht, al mag die vanwege het coronavirus niet worden georganiseerd. ‘Zul je zien dat we die uitgerekend deze winter hadden kunnen rijden.’ En lachend: ‘Nu merk je opnieuw dat schaatsen een volkssport is. Premier Rutte moest schaatsen op natuurijs wel toestaan, reken maar dat een verbod tot burgerlijke ongehoorzaamheid had geleid.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden