De wind in Egypte lijkt met de dag guurder te worden

Leiders van de Moslim Broederschap verdwijnen in Egypte één voor één achter de tralies, het proces tegen drie van hen werd gisteren opgeschort en misschien wel de meest verguisde generaal van het tijdperk-Mubarak is terug in het zadel. In Egypte is de rust nog lang niet teruggekeerd.

Een tank voor het gerechtsgebouw waar de zaak tegen kopstukken van de Moslim Broederschap plaatsvindt (de zaak werd uiteindelijk opgeschort). Beeld epa
Een tank voor het gerechtsgebouw waar de zaak tegen kopstukken van de Moslim Broederschap plaatsvindt (de zaak werd uiteindelijk opgeschort).Beeld epa

Op de website van het Egyptische ministerie van Binnenlandse Zaken staat een foto van een breed lachende Essam El-Erian. Het is niet bepaald de gezichtsuitdrukking die je zou verwachten van een man die net uit z'n schuilplaats is gelicht. Maar de vanochtend gearresteerde vicepresident van de Moslim Broederschap toont zich een hoopvol man. 'Je kunt niet ontsnappen aan je waardigheid', zou hij direct na zijn arrestatie gezegd hebben. En: 'Ik heb er vertrouwen in dat ik uit de gevangenis zal komen nadat er een einde wordt gemaakt aan de coup.'

Naast hem op de foto staan twee volgepakte tassen die hem van wat gemak in de gevangenis moeten voorzien.

Wat El-Erian volgens de Egyptische autoriteiten precies op zijn kerfstok heeft, is niet bekend gemaakt. Maar waarschijnlijk wordt hem hetzelfde ten laste gelegd als Mohamed Morsi, die al maanden wordt vastgehouden op verdenking van het aanzetten van (dodelijk) geweld tijdens de demonstraties die volgden op de coup die op 3 juli een einde maakte aan zijn presidentschap.

Ironische gewaarwording
Het proces tegen de ex-president staat gepland op 4 november. Als het tenminste niet wordt opgeschort. Dat was gisteren namelijk het geval, toen de rechters die drie leiders van de Moslim Broederschap - onder wie kopstuk Mohamed Badie - moesten berechten zich op het laatste moment terugtrokken. De zaak wordt nu aan een andere rechtbank overgedragen, op een niet nader genoemd tijdstip.

De voormalige leiders van de partij die tijdens de eerste democratische verkiezingen in het land de meeste stemmen behaalde, staan nu bekend als geweldzaaiers van een - bovendien - verboden organisatie. Een rechtbank in de Egyptische hoofdstad deed vorige maand de activiteiten van de Moslim Broederschap in de ban omdat deze een 'gevaar voor de nationale veiligheid' konden opleveren.

Aanhangers van Morsi gingen afgelopen dagen met duizenden de straat op in zowel Caïro als de tweede stad van het land, Alexandrië. Ze willen de straten bezetten tot het moment dat het proces tegen Morsi - en waarschijnlijk ook de gisteren opgepakte El-Erian - plaatsvindt. Demonstreren is riskant, want in Egypte geldt nog altijd de noodtoestand, die veiligheidstroepen de mogelijkheid geven om hardhandig op te treden tegen 'onruststokers'.

Essam El-Erian tijdens zijn arrestatie. Beeld reuters
Essam El-Erian tijdens zijn arrestatie.Beeld reuters

Komiek aangeklaagd wegens 'beledigen van het leger'
Dat je maar beter geen kritiek kunt leveren op de nieuwe machthebbers bleek deze week eens te meer uit de aangifte die is gedaan tegen de komiek Bassem Youssef, die ook wel 'de Jon Stewart van Egypte' wordt genoemd. In zijn uitzending van afgelopen vrijdag stak hij de draak met generaal Al-Sisi en zijn naar persoonsverheerlijking neigende 'Sisi-mania'. Nu wordt hem belediging van het leger ten laste gelegd. Het is de vraag of de komiek daadwerkelijk vervolgd wordt.

En er zijn nog meer tekenen dat er een gure wind waait door het nieuwe Egypte. The New York Times besteedt vandaag uitgebreid aandacht aan het nieuwe hoofd van de algemene Egyptische veiligheidsdienst: Farid El-Tohamy. Deze in ongenade geraakte generaal domineerde nog niet zo lang geleden het nieuws met onthullingen over corrupte handelingen tijdens het tijdperk-Mubarak. Morsi ontsloeg de man vervolgens, maar nu is hij dus weer terug in het zadel, op een van de machtigste posities in het land.

'Hij is een echte hardliner en absoluut niet hervormingsgezind', zegt een westerse diplomaat in de krant. 'Hij praat alsof de revolutie van 2011 (toen Mubarak werd afgezet, red.) nooit heeft plaatsgevonden.'

Strijd tegen terrorisme
Dat er hard wordt opgetreden tegen de Moslim Broederschap wordt door Tahomy, Al-Sisi en andere machthebbers vergoelijkt door te stellen dat ze tegen terrorisme vechten. Een gedachte die overigens door veel seculiere en liberale Egyptenaren wordt gedeeld.

In een artikel in de USA Today roemen Egyptenaren Al-Sisi als 'sterke man' die een tegenwicht biedt aan de gevaarlijke islamitische opleving in het land. Maar er zijn er ook die zeggen dat ze de generaal steunen 'bij gebrek aan alternatief'.

'We zijn in staat van oorlog', vertelt Alaa Al-Aswany, één van Egyptes invloedrijkste publicisten in een interview met The Guardian. 'De Moslimbroeders zijn niet de vreedzame, democratische macht die ze 40 jaar lang zeiden te zijn. Het is een groep terroristen en fascisten.'

Al-Aswany relativeert zijn woorden door te zeggen dat hij ook niets opheeft met het oude regime. 'Ik zou graag willen antwoorden zoals een klein jongetje dat zou doen: we willen een democratische staat.'

De Egyptische komiek Bassem Youssef. Beeld ap
De Egyptische komiek Bassem Youssef.Beeld ap
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden