De willoze overgave die we aan sommige sporthelden geven zouden we elders eng noemen

Sven Kramer zei vrijdag tegen Bert Maalderink van de NOS dat hij goed had geslapen, na de tragedie. Dat was ongelooflijk; de meeste schaatsfans hadden van verdriet de hele nacht geen oog dichtgedaan. Maar ja, je bent een groot kampioen of niet, Sven was alweer aan het opladen voor de ploegenachtervolging en de massastart.

Het lag aan Svens linkerbeen. Het linkerbeen functioneerde al een tijdje niet naar wens. Dat is fataal voor een schaatser. Een voetballer kan met één goed functionerend been nog een heel eind komen, maar een schaatser heeft twee goede benen nodig. De zesde plaats op één been was eigenlijk formidabel.

Ik volg de sport al een jaar of vijftig en ik kan me niet herinneren dat een nederlaag collectief zo werd betreurd als die van Sven Kramer, donderdag in Pyeongchang. Of het moet de nederlaag van het Nederlands elftal van 7/7/74 zijn geweest, toen we met 2-1 verloren van Duitsland in de finale van het WK.

Op de totaalbalans van vreugde en verdrietmaakt een sportnederlaag niet uit. Tegenover elk verlies staat altijd een zege, dat is het mooie van sport. Het chagrijn van Sven Kramer werd opgeheven door de blijdschap van winnaar Ted-Jan Bloemen. Maar je hebt individuele nederlagen en collectieve. De collectieve nederlaag verstoort de balans. Honderd blije Canadezen wegen niet op tegen tien miljoen treurende Nederlanders.

De nederlaag van Oranje was destijds een collectieve; de grens tussen sporters en supporters was opgeheven, het verlies gold ons allemaal. Dat kwam doordat de wedstrijd veel groter was gemaakt dan een voetbalwedstrijd feitelijk kan verdragen. Het was de ultieme wraakwedstrijd voor '40-'45. Maar met de 2-1 van Müller viel de mof wéér ons land binnen: huilen.

Met Sven Kramer was er iets dergelijks aan de hand. Oké, geen wereldoorlog, maar wel een verloren veldslag. Acht jaar geleden pleegde Sven een verkeerde wissel. Op zichzelf niet zo'n grote gebeurtenis, maar je had destijds niettemin meteen het gevoel dat zich een ramp van ongekende proporties had voorgedaan. Ik heb nooit goed begrepen waarom. Maar behalve collectief verlies en winst heb je kennelijk ook collectief foute wissels. Het was alsof we allemaal de verkeerde kant waren opgestuurd en waren gediskwalificeerd. Een Zuid-Koreaan won.

Alleen goud op de tien kilometer voor Sven kon het goedmaken. De zege van Jorrit Bergsma van vier jaar geleden telde niet. Die maakte het eerder erger. Jorrit had in 2010 niet fout gewisseld en kon dus met zijn gouden medaille ook het lijden van Vancouver niet uitwissen. Sven was de verlosser, waar anders dan in Zuid-Korea, het land van de profiteur van 2010?

De 10K van Gangneung was zodoende jaren geleden al groter dan een tien kilometer kan verdragen. Het was een beladen wedstrijd. Sven Kramer ging van start met de hoop en het verlangen van een paar miljoen Nederlanders op zijn schouders, met de collectieve herinnering aan de foute wissel en de dwingende gedachte dat alleen de zege dat trauma kon wissen. Geen wonder dat zijn linkerbeen het begaf.

In de sport zie je soms de krachtige vereenzelviging van het volk met één persoon, de willoze overgave en mateloze bewondering die je elders eng zou noemen. Maar de sportheld is een onverdachte held die slechts streeft naar roem en eer, niet naar macht.

Bij DWDD verwoordde Erica Terpstra donderdag de nationale grafstemming. 'Iedereen gunde het hem zo', zei ze, 'ik vind het zo verdrietig voor hem'. Sven Kramer werd negen keer wereldkampioen allround, won negentien wereldtitels afstanden en zwemt in de olympische medailles. Ted-Jan Bloemen had nog nooit iets van betekenis gewonnen - het zou logischer zijn hém de zege van harte te gunnen. Maar Erica bedoelde: 'Ik gunde het ons zo, ik vind het zo verdrietig voor ons.' Nou komen we nooit meer van dat wisseltrauma af.

Bert Maalderink probeerde Sven ertoe te bewegen door te gaan tot 2022 en het nóg een keer te proberen. 'Er zijn ergere dingen dan geen goud winnen', zei Matthijs van Nieuwkerk, maar niemand wist iets te bedenken dat erger was. 'Kijk, hij geeft de winnaar een hand', zei Erica, 'heel bijzonder'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden