De wilde wadstrijders

De actiegroep Wilde Kokkels vecht op eigen wijze tegen de kokkelvisserij. Van de gevestigde milieubeweging moet ze weinig hebben. 'Wij willen geen tamme kokkels op de Wadden.'..

Het begon in een café, ergens in Groningen, in het najaar van 1999. Ze spraken over hun hobby en hun werk; over de Waddenzee en hoe het daarmee misliep. Ze waren bioloog, onderzoeker of liefhebber.

Twee van hen waren jaren lid van de Jeugdbond voor Natuur-en Milieustudie. Eén had acht jaar ervaring als vogelwachter op Engelsmansplaat. Anderen peuterden elk voorjaar in het slik van de Waddenbodem voor studies naar de kanoetstrandloper, nonnetjes of scholletjes bij het onderzoekscentrum NIOZ op Texel.

'Ik heb de eerste jaren van de grote kokkelroof zelf meegemaakt', zegt Lenze Hofstee (46), historicus en oud-vogelwachter van Staatsbosbeheer. 'Waar een kokkelschip de bodem leegschraapt, keert het bodemleven jarenlang niet meer terug.'

'Ik hoorde van mijn collega's verhalen over metershoge mosselbanken die nu definitief waren verdwenen. En ik besefte dat wat ik voor mijn eigen onderzoek deed, ook nooit meer herhaald zou kunnen worden', zegt biologe Petra de Goeij (42), oud NIOZ-onderzoekster. 'Zonder die wetenschappelijke achtergrond was ik nooit zo boos geweest.'

In Limburg had je de aanleg van de A 73. Daar streed de vereniging Das en Boom tegen. In Zeeland speelde de strijd tegen de containerterminal, die gevoerd werd door de vereniging Redt de Kaloot. Ook di ¿ e strijd werd niet aangevoerd door de gevestigde milieu-en natuurorganisaties, zegt biologiestudent Martijn de Jong (28). Met het gevecht tegen de kokkelvisserij zou het wel net zo gaan. Want waar was de Vogelbescherming en waarom deed de Waddenvereniging zo weinig?

Dat was, zeggen ze, de sfeer waarin de Wilde Kokkels werd opgericht. De Waddenbodem werd jaarlijks afgeschraapt; waardevol onderzoeksgebied ging verloren en vogels stierven. De Jong: 'De Vogelbescherming, waar ik jaren in de ledenraad heb gezeten, vond dat vooral de Waddenvereniging daarover ging. De Waddenvereniging vond het voornamelijk een probleem van voedsel voor vogels. Iedereen vond het schandelijk, maar wi ¿ j accepteerden het niet.'

Aldus ontstond alweer een nieuwe natuurorganisatie. Wilde Kokkels zou eerst Redt de Wadvogels heten, maar die benaming bekte niet. De uiteindelijke naam werd ontleend aan de film Wilde Mossels die in 2000 in première ging en de saaie burgerlijkheid van Zeeland behandelt. 'Het is óók een beetje Zeeland pesten', grijnst De Jong. Vrijwel alle grote kokkelen mosselschepen op de Wadden komen uit Zeeland. 'Wij willen geen tamme kokkels op de Wadden en de vissers juist wel.'

Wilde Kokkels heeft vier bestuursleden en een website. Er zijn zo'n driehonderd actieve sympathisanten en donateurs. Maar geen ledenblad, geen betaalde bestuursleden en geen eigen kantoor. Een club voor de internetgeneratie. Vergaderingen worden gehouden in het voormalig chemisch laboratorium van de Groningse universiteit: een oud-kraakpand aan de rand van de binnenstad waar twee van de vier bestuursleden nog steeds wonen.

De actiegroep maakte zich in korte tijd berucht bij kokkelvissers en bij natuurorganisaties die plotsklaps tot het establishment bleken te behoren. Elk besluit van de overheid en schelpdiervissers werd door Wilde Kokkels aangevochten, zo mogelijk bij de Raad van State.

Secretaris J. Holstein van de producentenorganisatie Kokkelvisserij kan de naam niet meer horen zonder gal te spuwen. Wilde Kokkels bestaat uit 'procedurevandalisten' die de sector miljoenen euro's omzetverlies bezorgen, vindt hij. Zodra hij de kans krijgt, zal hij de club een schadeclaim bezorgen die ze voor eens en altijd de mond snoert.

Ook met de Waddenvereniging en de Vogelbescherming kreeg Wilde Kokkels ruzie. Vorig jaar sloten beide organisaties een onderhandse deal met toenmalig LPF-staatssecretaris Odink over het vissen naar kokkels in delen van het wad die tot gesloten natuurgebied waren uitgeroepen. In ruil beloofde Odink dat hij later een groter deel van de Wadden tot gesloten gebied zou verklaren. Vastgelegd werd die afspraak trouwens niet.

Het gebeurde in de dagen waarin gevreesd werd dat een rancuneuze LPF het hele natuuren milieubeleid de nek zou omdraaien. 'We dachten dat die regering er nog wel even zou zitten en dat we een eventuele procedure bij de Raad van State toch zouden verliezen', zegt Hans Revier van de Waddenvereniging.

Die juridische inschatting was juist, want de Raad van State heeft de vergunning inderdaad toegestaan. 'Maar achteraf hadden we die afspraak beter niet kunnen maken. Odink was alweer snel verdwenen en communicatief lag het moeilijk. We hebben er vreselijk veel gedonder over gehad.'

Ook Vogelbescherming Nederland voelt de hete adem van de Groningse actieclub in haar nek. Maar ieder zijn rol, zegt woordvoerder Hans Peeters. Soms is het zelfs handig wanneer de één in een gat springt dat de ander laat vallen. 'Wij zijn geen actiegroep maar een belangenorganisatie met lange adem. Het grote evaluatieonderzoek EVA-2 naar de schelpdiervisserij is bijna afgerond. We hebben onze hoop gevestigd op de slag ná EVA-2.'

Of Wilde Kokkels dat gaat meemaken valt te betwijfelen. 'Als de evaluatiestudie ons gelijk geeft en de kokkelvisserij wordt verboden, heffen we onszelf op', zegt Jeroen Reneerkens (28), bioloog en nog steeds NIOZ-onderzoeker. Zo niet, dan gaat de vlam in de pan voor harde actie. 'Maar dat is nu helemaal niet aan de orde, want het is zó duidelijk dat we gelijk hebben.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden