De wijsneus komt met zijn eigen waarheid

Clarence Seedorf (27) is vaak omstreden, maar hij kan straks wel de eerste voetballer zijn die met drie verschillende clubs de Champions League wint....

Moeder Dulcie zat huilend op de tribune toen het publiek zoon Clarence langdurig uitfloot. Vader Johan smeekte hem zich nooit meer in oranje te hullen. Zelf had hij zich tijdens Euro 2000 al afgevraagd of hij nog wel Nederlander wilde zijn.

En dus beleefde Clarence Seedorf onlangs in de Arena een déjà vu toen hij met AC Milan op bezoek was en duizenden mensen hem opnieuw uitfloten. Waarom overkwam hem dit opnieuw? Eigenlijk heeft Seedorf geen idee.

'Ik heb er goed over nagedacht. Het kan niets met het Nederlands elftal te maken hebben. De enige reden die ik kán bedenken, is dat Ajax destijds, bij mijn vertrek naar Sampdoria, heeft verkondigd dat ik om het geld ben weggegaan.'

Dat is dus niet het geval. Seedorf brak met Ajax om trainer Van Gaal.

'Een vriend van me zei: zo'n fluitconcert hoor jij toch niet. Maar in het Ajax-stadion hoor ik dat juist wél. In Amsterdam had ik deze reactie nooit verwacht.'

Twee weken later won AC Milan in Milaan met 3-2 van Ajax, zonder de aan de knie geblesseerde Seedorf, die in een felrood leren jasje van de tribunes afdaalde om de huilende Pienaar te troosten. Woensdag is hij vermoedelijk hersteld voor de halve finale tegen stadgenoot Internazionale, zijn vorige club. Seedorf kan als eerste voetballer met drie verschillende clubs (Ajax, Real Madrid en mogelijk AC Milan) de Champions League winnen.

En toch is Seedorf omstreden, nog steeds. Wie was bij zijn rentree in Oranje, in oktober tegen Oostenrijk, de beste van allemaal? Seedorf. Dat vonden zelfs de sms'ende fans die naar de volkszender SBS 6 keken. Maar wie was, vorige maand in de armetierige wedstrijd tegen Moldavië, als eerste rijp voor een wissel? Ook Seedorf.

Zo zal het wel altijd blijven. Dat komt door zijn stijl vol risico, zijn stralend zelfvertrouwen en zijn trotse houding. Seedorf mag eigengereid zijn, hij is ook sociaal bewogen.

Op Milanello, het trainingscentrum van AC Milan, laat hij een brief lezen waarin veel verwijzingen naar God, geschreven door een oude schoolkennis die opeens voor zijn neus stond en geld vroeg. Seedorf schonk meer dan tienduizend euro. Vaak heeft hij op deze en andere wijze geholpen.

Gekleed in een modieus pak wandelt de 64-voudig international door de gangen van het luxueuze trainingscomplex. Hij geeft handen, lacht en maakt grappen. Soms nodigt hij wasvrouwen en terreinknechten uit voor een etentje.

Clarence Seedorf kon toen hij net acht maanden oud was al lopen, debuteerde in Ajax 1 toen hij zestien was, vertrok als tiener naar het buitenland en laat komende week, net 27 jaar jong, een boek over zichzelf verschijnen, een biografie geschreven door journalist Simon Zwartkruis van Sportweek. Hoor de critici schateren: Wat moeten we met een boek over die wijsneus?

Bij een bord pasta praat hij vrijuit: 'Veel mensen hebben de afgelopen jaren kritiek op me gehad. Het boek is niet geschreven om mij m'n gelijk te laten halen of terug te slaan, want ik ben niet haatdragend. Ik heb alleen maar míjn verhaal verteld. Ik denk na, discussieer en analyseer. En het is geschreven vanuit mijn hart.'

Het is een mooi boek, dat begint bij de geschiedenis van de arme Surinaamse familie die zich in een overzees avontuur stort. Johan Seedorf vertrekt vlak voor de onafhankelijkheid en na het verwekken van Clarence naar Nederland, neemt twee banen per dag om te kunnen sparen voor de komst van zijn gezin. Vader ziet zijn kind voor het eerst als Clarence een peuter van twee is. Op kicksen van zijn vader, met vier paar sokken over elkaar heen, voetbalt hij een testwedstrijd voor Ajax.

Maar het boek is ook Clarences waarheid, soms verpakt in harde oordelen. Over John Toshack bijvoorbeeld, de trainer die hem wegstuurde bij Real Madrid. Toshack verdient aan transfers, stelt de voetballer. 'Dat is gewoon een feit. Een vriend van mij, een voetballer, heeft mij dat verteld. En in Turkije heb ik personen gesproken die daar ook alles van wisten. Kijk alleen maar naar zijn aan- en verkoopbeleid.'

Seedorf blijft ook dichter bij huis met zijn kritiek: vooral Van Gaal en Blind (citaat uit het boek: 'Hij was vier handen op één buik met Van Gaal. Altijd maar psychologische spelletjes met mensen spelen'), en in mindere mate Hiddink en zelfs jeugdidool Rijkaard worden niet gespaard. Ze losten beloftes niet in, wekten onterechte verwachtingen of manipuleerden.

Zo suggereert Seedorf dat Van Gaal voor Ajax' finale van de Champions League tegen AC Milan de Nigeriaan Kanu mentaal sloopte om Ronald de Boer in de spits te kunnen zetten. Seedorf: 'Als jij een speler alleen maar op zijn fouten wijst op de manier zoals alleen Van Gaal dat kan, wordt een jonge jongen als Kanu daar niet zekerder van. En hij speelde juist zo goed.'

Met Van Gaal kreeg Seedorf al ruzie omdat hij buiten Ajax om naar medische zorg zocht. Uiteindelijk barstte de bom omdat Van Gaal hem beloofde dat hij en Kanu om de positie van rechtermiddenvelder gingen strijden, maar dat de plek werd vergeven aan de voor de spitspositie minder bruikbare De Boer (in het boek, over Van Gaal: 'Zielige spelletjes, daar heb ik een hekel aan.')

Of Seedorf bang is dat Van Gaal boos zal worden door zijn publicatie? 'Och, hij is zelf ook naar de ploeg toe niet bepaald terughoudend geweest toen hij vertrok als bondscoach. Dan moet je dat andersom ook kunnen accepteren.'

Over Hiddink: 'Met Guus Hiddink zou ik uren kunnen praten over het leven. Hij is een goed mens met het hart op de juiste plek, maar ik heb kritiek geuit op de manier waarop hij zijn taak als bondscoach invulde. Natuurlijk heb ik ook zelfkritiek, maar die staat los van de beloftes die me zijn gedaan. Dan ben ik keihard, zoals ik ook keihard voor mezelf kan zijn.'

Seedorf begon het WK van 1998 en het EK van 2000 op de plek die hij niet als de zijne beschouwt, rechts op het middenveld/voorin. Na een slechte ouverture, tegen respectievelijk België en Tsjechië, werd hij geofferd door Hiddink en diens opvolger Rijkaard.

'Een WK en een EK bijna niet spelen, terwijl ik in de aanloop vrijwel altijd meedeed, daarvan ben je ziek. De mooiste periode was met Hiddink, tussen 1996 en '98. Hij had toen altijd vertrouwen in me. Daarom kon ik niet begrijpen wat op het WK gebeurde. Als je de hele voorbereiding op rechts staat en je geeft aan dat je ook voor de middenpositie wilt concurreren, hoor je eerst dat je daarvoor niet in aanmerking komt. En dan zegt hij ná de eerste wedstrijd op het WK dat je je maar op het midden moet richten. Dan denk ik: ben ik nou gek of. . . Je mist een toernooi omdat je niet hebt kunnen strijden voor een bepaalde positie. En ik kreeg niet het vertrouwen om op rechts te blijven staan.'

Zo was het in feite ook onder Van Gaal bij Ajax, en later onder Rijkaard bij Oranje. Ook nu, onder Advocaat, is hij weer rechtshalf, terwijl zijn ambitie in het centrum ligt.

Bij het Nederlands elftal zou hij zo graag de vrijheid hebben die hij bij zijn club geniet, waar hij met Rui Costa en Pirlo het spel vormgeeft. 'Advocaat weet wat hij in huis heeft. In de jeugd, toen hij mijn trainer was, maakte ik hem al moe. Als ik eens rechtshalf was, zei ik: trainer, mag ik achter de spitsen spelen? Het komt allemaal vanzelf wel. Tegen een ploeg als Moldavië is het moeilijk voor mij op rechts. Dergelijke tegenstanders laten zich terugzakken. Dan moet je geduld hebben, het geduld van een échte rechtsbuiten. Terwijl ik honderd ballen per wedstrijd moet aanraken.

'Toen ik terugkeerde bij het Nederlands elftal, geloofden sommigen niet hoe Rui Costa en ik speelden bij AC Milan. Dat ik op papier links begin en dat we veel wisselen. Zo ontwikkelen we een nieuwe stijl, hoewel die in de competitie niet heeft gebracht wat we wilden.

'In het begin speelden we niet goed. Pas op een toernooi in Triëst hielden we Inter 45 minuten op eigen helft, door een-tegen-een te spelen en te verdedigen op de middenlijn. Vanaf die wedstrijd begonnen we te groeien. In de eerste zes maanden hebben we fantastisch gespeeld, door veel te rouleren en altijd met vijf man aan te vallen.'

Bij AC Milan noemen ze Seedorf een potentiële aanvoerder, iemand die verantwoordelijkheid neemt en de groep bij elkaar houdt, terwijl het voordeel van zijn vroege leiderschap in Nederland juist zijn nadeel werd. Een slimme, vroegwijze jongen, zei men over de Seedorf van zestien, voetballend met de kont naar achteren en de borst naar voren.

Later werd hij de wijsneus die penalty's nam, terwijl het volk voor de tv smeekte dat te laten. Hij sprak teksten die misschien iets te bijdehand waren. 'Ik heb altijd geprobeerd alles uit te leggen om begrepen te worden, maar dat heeft uiteindelijk averechts gewerkt. Nu vertel ik mijn verhaal met de boodschap: begrijp het of begrijp het niet. Mijn intenties zijn nooit slecht. Met mensen die de moeite hebben genomen me goed te leren kennen, heb ik nooit moeite gehad.

'Maar de massa laat zich leiden door de media. Als er tien beginnen, gaat de rest meedoen. Mijn vader en moeder hebben meer geleden onder de situatie dan ik, want ik heb de kracht ontwikkeld om door te gaan. In de bovenkamer zit het goed, maar tochwordt op een gegeven moment de limit bereikt. Dat was tijdens Euro 2000. In die periode ontmoette ik Joop.'

Joop is een kennis die zegt door handoplegging energie te kunnen kanaliseren en het bewustzijn van personen te vergroten. 'Ik wilde weten wát ik uitstraal, dat mensen tegen de borst stuit. Voor Joops krachten stond ik aanvankelijk niet open, maar je moet het proberen, voordat je ook maar een idee hebt waarover je praat. Ik wilde innerlijk verder groeien, alles over mezelf weten. Er kwamen steeds zaken terug in mijn leven, terwijl ik er alles aan deed om ze te voorkomen.'

Seedorf zegt een bevoorrecht mens te zijn, wiens beste jaren nog voor hem liggen. 'Ik wil genieten en zoveel mogelijk winnen, ook met het Nederlands elftal. Ik heb altijd gedroomd drie keer de Champions League te winnen.

'Voetbal is zo mooi. Bij het wereldje kun je vraagtekens zetten, zoals bij elke sector waarin veel geld omgaat. Sommigen gaan daaraan kapot. Maar als de bal dicht bij me is, is alles goed.'

Hij kijkt terug op de recente wedstrijd tegen Empoli, toen hij geblesseerd toekeek. 'Slechts bij een paar jongens zag je spelvreugde. Wie stopte nog risico in zijn spel? Bijna niemand. Zonder initiatief is voetbal hartstikke saai.'

Hét verwijt dat hem in het Nederlands elftal treft is dat hij juist te moeilijk gaat voetballen als het makkelijk kan.

'Simpel voetballen, dat heb ik nooit zo begrepen. Voor mij is een man passeren simpel voetballen, voor Rui Costa en Overmars ook. Voor een ander is dat moeilijk. Tegen Moldavië overdreef ik acties, door de overtuiging dat ze zouden gaan lukken.'

Seedorf voetbalt zoals hij leeft, op intuïtie. 'De meeste dingen doe ik spontaan. Ik schrijf vaak ideeën op, die ik nog eens zou willen uitvoeren. Mijn pa kwam met de mogelijkheid om een voetbalveld aan te leggen op een stuk grond van mijn opa in Suriname. We waren altijd op zoek naar een veld om partijtjes te spelen en dit was een mooie plek. Zo is het begonnen: op een gegeven moment was het een heel stadion.

'Het was een positieve prikkel voor de mensen. Ze zagen dat er iets moois gebeurde, dat er nog mensen zijn die geloven in Suriname. Zo waren ook de reacties van ministers. Ze hoopten dat er meer investeerders zouden volgen, want dat is een beetje de mentaliteit: afwachten. Ik denk dat Suriname heel veel potentie heeft.

Over een paar maanden starten we een foundation van sporters en artiesten. Geld ophalen en vier, vijf projecten per jaar uitkiezen waarin we geloven. We beginnen met sport en educatie in Zuid-Amerika.

'Met non-profit-acties zal ik bezig blijven. Het is een van de roepingen in mijn leven. De dag waarop we het stadion in Suriname openden, gaf me erg veel voldoening. Dat waren de mooiste emoties die ik heb mogen meemaken. Tegen het einde van de wedstrijd moest ik huilen. Het was alsof je naar de wc moet en het niet meer kunt ophouden. De emotie moest naar buiten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden