De Wever: bredere aanpak jihadisten

De Antwerpse burgemeester Bart De Wever wil in Europa nauwere samenwerking bij het volgen van Syriëgangers.

DELFT - Om Syriëgangers tegen te houden en zo nodig hard aan te pakken heeft Europa een 'homeland security office' nodig naar Amerikaans voorbeeld. Daarvoor pleitte de Antwerpse burgemeester Bart De Wever dinsdag in Delft. 'Het heeft geen zin in Nederland of Vlaanderen Syriëgangers te volgen als zij in Frankrijk de bus nemen om in Brussel een aanslag te plegen.'


De Wever verwees naar de aanslag op het Joods Museum in Brussel, waarbij eind mei vier doden vielen. De verdachte is een Franse oud-Syriëstrijder. 'Er moet zowel preventief als repressief worden opgetreden. Daarvoor zijn betere Europese netwerken nodig dan we nu hebben.'


In Delft wisselden dinsdag Nederlandse en Vlaamse burgemeesters hun ervaringen uit met het fenomeen Syriëgangers. Uit Nederland kwamen bestuurders van Delft, Den Haag, Zoetermeer, Gouda, Arnhem en een niet nader genoemde gemeente, uit Vlaanderen die van Antwerpen, Vilvoorde, Mechelen en Kortrijk. Ze spraken uitvoerig met Dick Schoof, de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV).


Sinds eind 2012 zijn ruim 130 Nederlanders uitgereisd voor de jihad, 30 zijn teruggekeerd, 14 gesneuveld, zes minderjarige uitreizigers zijn tegengehouden. In België zijn volgens De Wever een kleine 300 geradicaliseerde moslims vertrokken en 70 teruggekeerd, ongeveer 30 uitreizigers zijn in Syrië overleden.


De achtergronden van Syriëgangers vertonen grote gelijkenissen. 'De verhalen die ik hoor uit Delft of Zoetermeer lijken enorm op de verhalen uit Vlaanderen', zei De Wever. Vorige week sprak hij ook al met de Rotterdamse burgemeester Ahmed Aboutaleb over het thema. 'De Nederlandse expertise is voor ons broodnodig. Het conflict in Syrië heeft iedereen op scherp gezet. Als het conflict daar eenmaal voorbij is, zal de radicalisering in onze steden niet vanzelf verdwijnen.'


De Nederlandse antiterreurbaas Dick Schoof begrijpt De Wevers roep om een Europese 'homeland security', maar onderschrijft die niet. 'De homeland security in de VS is gefixeerd op het bewaken van de grenzen en luchthavens. Het heeft er waarschijnlijk ook mee te maken dat België geen vergelijkbare organisatie kent als de NCTV. Natuurlijk is samenwerking essentieel op alle niveaus. Zonder een adequate aanpak op lokaal niveau heeft internationale aanpak geen enkele zin.'


Vanuit Milaan maakte minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie bekend dat Nederland met een aantal Europese landen gaat samenwerken om het gevaar van jihadgangers aan te pakken. Zo willen de landen gezamenlijk op internet jihadistische websites aanpakken die oproepen naar strijdgebieden af te reizen. Ook willen ze reisgegevens gaan uitwisselen, om eerder te kunnen zien welke reisbewegingen jihadisten maken.


Onder meer Duitsland, Groot-Brittannië, Frankrijk, Polen, Spanje, België en Denemarken nemen deel aan de Europese actie. Dat zijn de landen die het meest te kampen hebben met jihadgangers. Schoof beklemtoonde dat in Nederland het dreigingsbeeld rond de Syriëgangers al anderhalf jaar 'substantieel' is. 'We moeten nieuwe creativiteit vinden om te voorkomen dat mensen uitreizen. Als ze terugkeren, moeten we ze nauw in de gaten houden om te voorkomen dat ze hier geweld gebruiken. Het is belangrijk dat Vlaamse en Nederlandse gemeenten hun ervaringen delen.'


Gemeenten die (potentiële) Syriëgangers onder hun inwoners tellen, hebben daar volgens burgmeester Bas Verkerk van Delft hun handen vol aan. 'We zijn er veel capaciteit aan kwijt. Enige tientallen ambtenaren zijn er mee bezig. Als we signalen krijgen, gaan jeugdwerkers, scholen, wijkagenten en andere professionals ermee aan het werk.'


In Delft zijn naar schatting 20 Syriëgangers uitgereisd. Vier van hen zijn overleden, vijf teruggekeerd. Van hen zit nu één in hechtenis na een poging tot een overval, aldus Verkerk. 'Hij wilde daarmee de gewapende strijd financieren.'


Volgens Verkerk lukt het de 'jihadgemeenten' beter om signalen van radicalisering waar te nemen. 'Vereenzaming, zich niet gewaardeerd voelen, school niet afmaken of problemen op het werk. De sociale omgeving moet weerbaar worden en er acht op slaan.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden