DE WEEK VAN WOUTER

Het gaat van de NCRV naar de TROS, van Telegraaf naar Tubantia, van koffiehuis naar koningin. Op toernee met Wouter Bos....

Maandag 13 januari

13.15 uur. 'Eindelijk een half uur in plaats van een halve minuut om iets te zeggen', verzucht PvdA-lijsttrekker Wouter Bos als hij maandag aantreedt voor zijn eerste optreden van de week, voor studenten van de Saxion Hogeschool in Enschede. 'Het is een drama dat je alles wat je wilt zeggen in soundbites van enkele tellen moet proppen.'

Afschuwelijk vindt Bos het dat op televisie een hele minuut wordt gepraat over het feit dat hij een trui draagt. Zat wordt hij het dat het voortdurend over 'zijn leuke koppie' gaat. Femke Halsema van GroenLinks viel hem deze week op Radio 1 bij: 'Over mij worden seksistische dingen gezegd, maar ik geloof dat het bij Wouter nog erger is.'

Toch doet Bos grif mee aan de tv-campagne. Net als alle andere lijsttrekkers is ook hij op álle zenders, van SBS tot NPS, en in vrijwel álle programma's te zien en te horen, van Hart van Nederland tot Buitenhof. En hij mijdt geen programma waar je je boodschap in één minuut moet brengen.

Voortdurend wordt in de campagne tijd gemaakt om alle vragen van de pers te beantwoorden. De regionale media worden daarbij niet vergeten. 'Er zijn heel veel potentiële PvdA-stemmers die juist op die lokale media afstemmen', weet zijn adviseur Arjen Berkvens die Bos, samen met Marco Essers op de achterbank van de zwarte Mercedes vergezelt.

Bos spreekt in Enschede over onderwijs. Zijn lezing lokt in eerste instantie alleen vragen over onderwijs uit. Maar dan komt toch weer die onvermijdelijke vraag: wie wordt de premier als de PvdA de grootste partij wordt? 'Heerlijk was het, daar een uur geen antwoord op te hoeven geven', reageert hij. 'U hoort het van me, als het zo ver is.'

14.15 uur. De camera's staan klaar om hem op te vangen na de spreekbeurt. NOVA wil weten of Bos dan wél een minister van Onderwijs heeft, mocht de PvdA regeren. 'Dat baantje is nog niet te vergeven', pareert hij. De Wereldomroep stelt vragen over onderwijs, maar Business NewsRadio komt opnieuw met de onvermijdelijke vraag. Geduldig legt Bos weer uit dat hij zich daar niet toe wil laten verleiden: 'Dan gaat het alleen nog maar over die persoon.'

14.30 uur. Het PvdA-gezelschap reist af naar dagblad Tubantia. Daar wacht een lezerspanel dat Wouter Bos met vragen mag bestoken. Er is één lezer die erop blijft hameren dat de kiezer hoort te weten welke premier hij kiest als hij PvdA stemt. 'Wordt het Ad Melkert?', wil hij weten. 'Die zeker niet', aldus een stellige Bos. Enkele minuten later meldt Teletekst: Wouter Bos schrijft Ad Melkert af.

15.30 uur. Op naar RTV-Oost in Hengelo, waar Bos live in de uitzending wordt geïnterviewd. Het wordt hem niet moeilijk gemaakt, zoals vaker bij regionale media. Rustig kabbelt het gesprek voort. De vraag van TV Nijverdal over de problemen met de aanleg van een nieuwe tunnel onder spoor en weg in het centrum van het dorp, waarop zijn partijgenote Sharon Dijksma hem grondig had voorbereid, is nooit gesteld. Bellend in de auto, met Albert Lankhamer aan het stuur, rijdt hij naar Hilversum voor een kranteninterview.

22.45 uur Bos stapt de tv-studio in voor TROS Studio 2, dat live worden uitgezonden. Naast Amerika-deskundige Maarten van Rossem en Telegraaf-columnist Bob Smalhout maakt Bos nog altijd een frisse indruk. Drie kwartier later verlaat hij de studio, nog niet wetend waar hij de volgende morgen moet aantreden.

Dinsdag 14 januari

9.30 uur Aan de poort van het fruitoverslagbedrijf Seabrex in de Rotterdamse haven staat de cameraploeg van De Stemfabriek Bos op te wachten. Het is een onderdeel van het SBS6-programma Hart van Nederland, waarin een lijsttrekker in gesprek moet met medewerkers op de werkvloer.

Medewerksters Margreet Molendijk van personeelszaken en Natasja van der Wielen van de werkvoorbereiding ondervragen hem over de WAO en de afschaffing van het spaarloon. Dan wordt Bos in een bak metershoog opgetakeld om vragen van kraanmachinist Gerard van der Ent te beantwoorden.

'Ik heb hier drie procent loon ingeleverd om het bedrijf draaiend te houden, maar de directie deed niet mee. Wat vindt u daarvan', wil de machinist weten. 'Dat kan natuurlijk niet', schreeuwt Bos terug. Van der Ent trakteert Bos dan op een rondje zweven op twintig meter boven het water.

'Het is een aardige vent, die Wouter, open en direct en hij ziet er ook nog goed uit', zegt Natasja van der Wielen omhoog kijkend. 'Heel wat anders dan Thom de Graaf van D66, die had er hier gewoon geen zin in, was sacherijnig. Doe dan niet mee, zou ik zeggen.'

10.45 uur. Bos vertrekt voor NCRV's Kruispunt naar Hilversum. Precies twee uur later is hij in Den Haag waar hij FNV-voorzitter Lodewijk de Waal treft bij Siemens.

Om 14.00 uur bezoekt hij het hart van het Haagse Laakkwartier, een wijk waar de vorige keer massaal LPF werd gestemd. Bij het koffiehuis De Aanloop op het Jonckbloedplein wacht een horde camera's, radiojournalisten en schrijvende pers. De Süddeutsche Rundfunk er ook, in de veronderstelling dat Bos een bezoek aan een coffeeshop brengt.

Het zijn echter geen hasjrokers, maar geboren en getogen Laakkwartierders die onder leiding van Ellis de Bruin van TV-West hem het vuur aan de schenen mogen leggen. 'Dit is wat we willen', zegt Bos' adviseur Marco Essers. 'Geen zaaltjes met PvdA'ers, maar mensen die het niet met ons eens zijn.'

Die opzet slaagt. Bos wordt bestookt met kritiek. 'Mijn buurt is mijn buurt niet meer. De bus ziet zwart van de mensen en mijn groenteboer is vertrokken', zegt een bewoner. 'Ik kan geen school vinden die mijn geestelijk gehandicapte kind aanneemt, hoe moet dat?', vraagt een ander.

'Jullie van de PvdA hebben Fortuyn afgekraakt, het deugde volgens Melkert niet wat hij zei. Maar hij had gelijk.' Bos legt uit dat hij in oude wijken wil investeren, oog heeft voor de veiligheidsproblemen, en het onderwijs meer leraren wil bezorgen. De kritiek op Melkert wordt hem te gortig.

'Jullie kunnen Melkert niet overal de schuld van geven. Alle politici hebben te laat gereageerd op de problemen met nieuwe mensen die geen werk kunnen vinden, de Nederlandse taal niet spreken en zijn gaan wonen in buurten waar al autochtonen met problemen wonen', houdt Bos hun voor.

Gretig filmen de vele cameraploegen de kritische bewoners en de nieuwe PvdA-lijsttrekker in de intieme ruimte van het kleine koffiehuis. Omdat niet voor iedereen plaats is, wisselen de cameramensen elkaar af. Na afloop is het nog niet gedaan. NOVA vraagt hem buiten of de PvdA dan zó is veranderd na het vertrek van Melkert. 'Jazeker, het begin is gemaakt', zegt Bos.

14.30 uur. Van koffiehuis naar koningin. De das gaat om. Koningin Beatrix geeft een nieuwjaarsreceptie in het paleis Noordeinde in Den Haag. Voor Bos betekent dat een uur mediastilte, want de pers is niet welkom op de receptie. Maar tot aan de deur van het paleis klikken de fotocamera's als de lijsttrekkers binnengaan. Daarna is er even tijd voor voorbereiding op het lijsttrekkersdebat 's avonds bij Andries Knevel, met Gerrit Zalm en Jan Peter Balkenende in Het Elfde Uur. 'Met mijn twee vijanden', grapt Bos.

19.45 uur. Zalm en Balkenende zijn al enige tijd in het actualiteitencentrum op het Hilversumse Mediapark. Zalm verorbert een maaltijd en drinkt een glas witte wijn. Hij babbelt wat met Balkenendes politiek adviseur Jack de Vries. Balkenende zondert zich even af.

Bos is laat, hij loopt onmiddellijk na binnenkomst door naar de schminkruimte. Terwijl hij wordt gepoederd, vraagt Knevel hem: 'Gaat het nog een beetje, Wouter?' Zalm steekt zijn hoofd om de deurpost en plaagt: 'En je bent al zo mooi.'

'Ik begin er niet over', bromt Bos, zichtbaar gespannen. Hij weet dat het hier menens is. Dat het duo het hem moeilijk zal maken nu hij stijgt in de peilingen. Dat honderduizenden mensen kijken. 'Zijn de stellingen nog veranderd?', wil hij van Knevel weten. 'Dat gebeurde mij afgelopen zondag bij Radio 1, maar dat gebeurt niet weer.'

Tijdens het debat wordt duidelijk dat Balkenende en Zalm een CDA/VVD-coalitie veruit de voorkeur geven. Ze vallen Bos samen aan. Ze applaudisseren voor hem. De adviseurs van Zalm, Kees Berghuis en Hans van Baalen, gnuiven achter de coulissen als Bos 'terugklapt'. 'Zalm doet het goed' spinnen zij tegenover journalisten.

22.00 uur. De dag zit er nog niet op. Een cameraploeg van de VPRO neemt Bos mee voor opnamen van Tegenlicht.

Woensdag 15 januari:

8.00 uur. De microfoons bij Radio 538 gaan open; Bos zit in Hilversum bij Edwin Evers in het programma Evers staat op, een door automobilisten goedbeluisterd radioprogramma in de ochtendspits. 'Ik wil het allebei!', lacht Evers als Bos uitlegt dat het Kwartje van Kok niet terugmoet naar de automobilist, maar beter aan meer spoor en wegen kan worden besteed.

Binnen een uur komen vrijwel alle onderwerpen langs. Het klikt tussen Evers en Bos. Bos krijgt complimentjes over zijn muziekkennis. Hij gaat bij Evers verder dan op tv.

'Wij hebben niks tegen coffeeshops, als er maar geen wildgroei onstaat in de buurt van schoolpleinen. Eigenlijk zouden we softdrugs willen legaliseren, maar dat is internationaal helaas niet haalbaar.'

9.00 uur. Bos vertrekt voor een werkbezoek aan Venlo; rozen uitdelen in de binnenstad, een ontmoeting met bewoners uit de omgeving van een spoorwegemplacement en een gesprek met scholieren op het Valuas-college. Alle regionale media zwermen eromheen, ook het NOS Journaal maakt beelden. Eind van de middag keert hij terug naar Den Haag.

18.00 uur. Naar de Haagsche Courant, waar lezers hem en lokale PvdA-politici vragen mogen stellen. Camera's wachten Bos op bij de deur voor een reactie op de eerste uitslagen van de NIPO-enquête die zijn uitgelekt: CDA 42 zetels, de PvdA 40 en de VVD 28. 'Het begint naderbij te komen', zegt Bos. 'Het is duidelijk goed nieuws.'

De lezers van de Haagsche Courant stellen vooral vragen over allochtonen; Hoe Bos wil voorkomen dat Antilliaanse jongeren naar Nederland komen? Of hij het ook kwalijk vindt dat in de moskeeën geen Nederlands wordt gesproken?

Verslaggever Joris van de Kerkhof van Radio 1 zit er op zijn knieën bij. Bos heeft moeite de gesprekken af te kappen. Dan komt op een tv-scherm enkele meters verderop de complete peiling van NIPO in beeld. Al telefonerend steekt Bos zijn nek uit om nog eens goed te kijken; CDA 42 zetels, PvdA 40, VVD 28 en GroenLinks 6. Hij houdt zijn gezicht in de plooi.

22.00 uur. Bos neemt plaats aan de tafel van Nederland Kiest voor een confrontatie met Gerrit Zalm. Matthijs van Nieuwkerk en Felix Rottenberg zitten klaar. Zij hebben zich in een Indonesisch restaurant het hoofd gebroken over de vraag hoe zij Bos zouden kunnen verleiden de naam van de kandidaatpremier te noemen. Het zal niet lukken.

Bos en Zalm worden vóór de aankondiging van het programma naar de bar gebonjourd om daar in beeld over koetjes en kalfjes te praten. Enkele minuten later moeten zij op scherp staan. 'Effe wat zeteltjes harken', zegt Zalms woordvoerder Berghuis.

Van Nieuwkerk en Rottenberg houden Bos en Zalm voor dat zij een jaar geleden nog goeie maatjes waren op het ministerie van Financiën. Op beelden van een rondgang in De straat noemen kiezers een samenwerking tussen PvdA en de VVD zo gek nog niet. 'Maar dan moeten ze wel van elkaar houden.'

Maar dáár zijn Bos en Zalm niet voor gekomen. Zalm valt Bos aan: met zijn plannen zal het financieringstekort oplopen. Bos noemt het VVD-plan om de onroerende-zaakbelasting terug te geven, onzalig. Het moet worden gebruikt voor nieuwe banen. 'Ze hadden het even niet begrepen hier', zegt Bos na afloop. 'Het is verkiezingstijd, geen tijd om herinnneringen op te halen over goede samenwerking in het verleden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden