De week van Vlaanderen, Wallonië en Palestina

Van de Franse schrijver François Mauriac is de kostelijke uitspraak: ‘Ik houd zoveel van Duitsland dat ik er graag twee van zie.’ De uitspraak dateert uit de tijd dat de Duitse deling zo onwrikbaar leek – en het Duitse schuldgevoel over het oorlogsleed nog zo groot was – dat bijna...

Landen waarvoor de liefde zo groot is dat deze kennelijk met een tweevoudigheid optimaal wordt bevredigd – daarvan deden zich afgelopen week twee brisante gevallen voor op het wereldtoneel. Met dien verstande dat het de betreffende volkeren zelf waren die de dubbeloptie in het vizier brachten. En met de aantekening dat een van de twee landen in feite nog slechts een land-in-mogelijke-wording is.

Eerste geval: België. Het is natuurlijk geen nieuws dat Vlamingen en Walen goeddeels met de rug naar elkaar toe leven. Ze komen zelden bij elkaar over de vloer en zijn nauwelijks in elkaar geïnteresseerd.

Maar je zou denken dat bij federale verkiezingen ten minste een gevoel van lotsverbondenheid ontstaat en dat zusterpartijen enige affiniteit met elkaar tonen. Daarvan was evenwel bijna niets te merken. De scheidslijn tussen Vlaamse en Waalse partijen bleek aanzienlijk groter dan die tussen de verschillende politieke ‘families’. Politieke leiders zeiden openlijk dat ze zich zeer wel regeringsdeelname zonder de ‘geestverwanten’ aan de andere zijde van de taalgrens konden voorstellen.

De Vlaamse en Waalse kiezers bleken in een volstrekt verschillende stemming te verkeren. De Vlamingen toonden een sterke voorkeur voor een verdere overheveling van bestuurlijke bevoegdheden naar de gewesten, iets wat de Walen, vanwege het belang van de federale steun aan hun economie, niet graag zien gebeuren. Vlaanderen veegde de vloer aan met de paarse coalitie van premier Guy Verhofstadt, hielp de christen-democraten van Yves Leterme aan een zeldzaam grote zege en liet een aanzienlijk populistisch-rechts blok plaatsnemen in het nationale parlement. In Wallonië behield Paars een solide meerderheid, al moesten de door schandalen geplaagde socialisten een veer laten. De grootste winst werd hier geboekt door Ecolo, de groene partij.

Wat ik minstens even veelzeggend vond over de stand van het land, was de berichtgeving over de verkiezingen, afgelopen maandag, in Vlaanderens grootste kwaliteitskrant De Standaard. Nog afgezien van een aparte bijlage met uitslagen besteedde de krant maar liefst 32 (tabloid-)pagina’s aan de stembusstrijd. Verslaggevers waren uitgerukt naar de kleinste kieskringen. Dat wil zeggen: in Vlaanderen. De andere gewesten (Wallonië, Brussel) moesten het doen met welgeteld twee pagina’s.

Nog zo’n veelbetekenend signaal, ditmaal komend van de andere zijde: het dagblad Le Soir dat in een commentaar de Franstalige partijen voorhoudt dat ze nu ‘de plicht hebben om één gemeenschappelijk doel te dienen: het verdedigen van de belangen van hun Franstalige burgers’.

Heeft een land waar de scheidslijnen zo dik worden getrokken, nog wel een toekomst? Het is een vraag die Nederland het liefst uit de weg gaat, getuige ook de recente nota van de Adviesraad Internationale Vraagstukken over de Benelux-samenwerking (het betreffende verdrag moet in 2010 worden vernieuwd). Maar zeker nu bij de Europese integratie gas wordt teruggenomen, valt moeilijk te ontkomen aan een nadere bezinning op de politieke samenwerking met een buurland waar de gewesten zich zo zeer van elkaar afkeren.

Tweede geval van een land – of althans een gebied – waarvan deze week twee versies opdoemden: Palestina. In de Gazastrook raakten Hamas en Fatah opnieuw slaags. Maar het bleek ditmaal niet om de zoveelste ronde van schermutselingen en wraakacties te gaan, maar om een breed en goed voorbereid Hamas-offensief, gericht op de algehele eliminatie van het ‘Joodse Amerikaanse leger’ en de ‘collaborateurs van het zionisme’, zoals Fatah-aanhangers in het islamistische jargon zijn gaan heten. Egyptische bemiddelaars deden nog een wanhopige poging om een nieuw staakt-het-vuren te bereiken, maar het mocht niet baten. Drie dagen en honderd doden later wapperde op alle Fatah-bastions in Gaza de groene vlag van Hamas.

Daarmee is een politiek feit van de eerste orde geschapen, dat ingrijpende consequenties kan hebben voor het hele Midden-Oosten. Er zijn nu in feite twee Palestina’s: een islamistisch ‘Hamastan’, even militant als verpauperd, en de Westelijke Jordaanoever, waar Fatah vooralsnog domineert (en waar het Israëlische leger nog volop aanwezig is). En het is nauwelijks voorstelbaar dat die boedelscheiding op afzienbare termijn kan worden teruggedraaid.

In Israël zal niet iedereen daar rouwig om zijn. Sommigen worden wellicht bevangen door een zelfde genegenheid jegens Palestina als Mauriac koesterde jegens Duitsland. Maar dan zal wel een strategie moeten worden gevonden om Gaza niet te laten verworden tot een permanente aanvalsbasis en de Palestijnen op de Westoever ervan te overtuigen dat het lonend is om te kiezen voor overleg en toenadering. Een uitdaging waarbij een leider met het statuur van Mauriacs held De Gaulle goed van pas zou komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden