De week van Pablo in Palestina

Op de Westelijke Jordaanoever is voor het eerst een kostbaar kunstwerk uit de meesterklasse te zien. Veiligheidsvoorschrift: er mogen maar drie mensen tegelijk naar kijken.

BOB WITMAN

Een Picasso voor Palestina, dat lukte directeur Charles Esche van het Van Abbemuseum Eindhoven na twee jaar voorbereiding. Het is een primeur: een modern kunstwerk uit de meesterklasse reist af naar Ramallah.

Een Picasso voor Palestina, klinkt simpel?

'Dat is het zeker niet. Het is ongelooflijk wat er aan logistiek en energie voor nodig was om dat schilderij in Ramallah te krijgen. Hier is twee jaar van voorbereiding aan vooraf gegaan.'

Waar is uw Picasso nu?

'In de International Academy of Art Palestine, zeg maar de Rietveld Academie van Ramallah. Er is speciaal een zaal gebouwd, voor een goede temperatuurbeheersing, vochtigheidsgraad en licht. Vanavond is de opening.'

Om welk schilderij gaat het ?

'Buste de Femme, 1943. Een typisch expressionistische Picasso uit zijn late kubistische tijd. Grijs groen. Een echt icoon van de moderne kunst.'

En tevens uw topstuk?

'We hebben twee Picasso's. Maar een topstuk, zeker.'

Reist het vaak?

'Zelden. En nooit naar het Midden-Oosten.'

Waarom nu wel?

'Een paar jaar geleden besloten we ons te oriënteren op het Midden-Oosten. De tijd van de Westerse hegemonie in de kunst is voorbij. De global equivalency, zoals Engelsen dat zeggen, is aangebroken. Culturen bewegen meer op basis van gelijkwaardigheid. Daar hoort bij dat er politiek, sociaal maar ook in cultureel opzicht uitwisseling plaatsvindt. Het Europese museum moet zijn positie herbepalen.'

En dat gebeurt in Ramallah?

'De Palestijnse kunstacademie vormde een van de partijen waarmee we spraken. De kunstenaars daar zeiden op een gegeven moment: wij willen wel een keer een echte Picasso hier zien. Eigenlijk een simpel verzoek, op de keper beschouwd.'

Maar dat was niet simpel?

'Een voorbeeldje: Palestina bestaat niet als land. Dat is verzekeringstechnisch lastig. Normaal vul je een formulier in, hier moet je het doel omschrijven en praten als Brugman.'

Checkpoints? Persoonsbeveiliging?

'Het schilderij moest langs de checkpoints, overigens deden de Israëlische militairen daar niet moeilijk. En omdat het voor het eerst is dat zo'n werk wordt getoond, eist de verzekering dat er constant een bewaker naast het schilderij staat. En er mogen maar drie mensen tegelijk naar binnen.'

Waarom was er nooit eerder zo'n topstuk voor de Palestijnen?

'Waarschijnlijk omdat het logistiek zo ingewikkeld is. Maar ook omdat tot een paar jaar geleden het conflict met Israël zo overheersend was, dat de behoefte aan cultuur minder aanwezig was. Dat verandert nu.'

Hoezo?

'Er is een nieuwe generatie, een ander zelfbewustzijn in het Midden-Oosten. Kijk naar Egypte, Iran en natuurlijk Noord-Afrika. De intellectuele elite wil vooruit, niet in conflictdenken blijven steken. Ze willen zich politiek, cultureel en sociaal ontwikkelen.'

U bent een optimist?

'Over het culturele klimaat in het Midden-Oosten ben ik optimistischer dan dat in Nederland onder staatssecretaris Halbe Zijlstra.'

Wat worden de Palestijnen wijzer van deze Picasso?

'Het is een statement. Het zegt wat over de normalisatie van het leven in Palestina, maar ook over de uitzonderingen. En de geschiedenis van de moderne kunst is niet een zaak van alleen het westen.'

Uw Picasso was groot nieuws?

'We zijn op 25 netten geweest, waaronder de BBC en Al Jazeera. In de Israëlische kranten was de berichtgeving gemengd. Niet iedereen vond het een goed idee, maar dat was een minderheid.'

Bent u niet bang dat iemand het schilderij iets aandoet?

'Eigenlijk niet. Ik besef dat altijd iemand dit kan aangrijpen, maar als je daar bang voor bent, kun je beter de rest van je leven thuis blijven.'

Picasso in Palestine, tot 20 juli in de International Academy of Art Palestine, Ramallah. vanabbemuseum.nl

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden