De week van Mithal, Helen & Barack

Tussen alle bommen en beschietingen zal het weinigen zijn opgevallen, maar donderdag kwam voor het eerst het nieuwe Iraakse parlement bijeen....

De controverse rond Jaafari woedt nog steeds voort, en datwas ook een belangrijke reden waarom de openingszitting van hetparlement zegge en schrijve een half uur duurde. Bij zulkeprecaire machtsverhoudingen als in Irak hangt namelijk alles metalles samen, en vanwege het conflict over het premierschap kondende partijen het ook niet eens worden over de aanwijzing van eennieuwe parlementsvoorzitter.

Betekent dit nu dat de hele Iraakse politiek in een etnischedan wel religieuze kramp is geschoten? Nee, er zijn nog altijdeen paar witte raven. Zoals Mithal Al Alusi. Er stond deze weekeen intrigerend artikel over hem in The New Republic. Deschrijver ervan had deze seculiere politicus van soennitischehuize een jaar geleden min of meer bij toeval ontmoet toen hijop persoonlijke titel in Washington was om regering en Congreste waarschuwen voor de islamistische invloed op de VerenigdeIraakse Alliantie, het shi'itische blok dat de verkiezingen vanjanuari 2005 had gewonnen.

Alusi bleek een markant figuur. Hij ontvouwde een politiekevisie die in Nederland sociaal-liberaal zou worden genoemd. Nadathij al eerder had gepleit voor het aangaan van betrekkingen metIsraël, had hij in 2004 een bezoek gebracht aan het land. Hetkwam hem op een banvloek te staan van onder anderen AhmedChalabi, met wie hij in het verleden had samengewerkt. Het wasvermoedelijk ook het motief voor een aanslag die aan zijn tweezonen het leven kostte.

Na dit drama verdween Alusi in de politieke woestijn. Maareen paar maanden geleden dook hij ineens weer op en slaagde erzelfs in met een eigen lijst een parlementszetel te veroveren.En zijn wederopstanding kan nog een curieuzer vervolg krijgen.Alusi's naam wordt namelijk genoemd voor het ministerschap vanDefensie. Is hij dan zo'n groot militair expert? Geenszins. Maarhij zou wel eens een geschikte compromisfiguur kunnen zijn vooreen post waarop zowel het shi'itische als het soennitische kampaast. Voor de soennieten is hij, ondanks zijn seculiereinstelling, toch een soenniet. Voor de shi'ieten kan hijaanvaardbaar zijn juist omdat zijn soennitische identiteit zo'nondergeschikte rol speelt - en dan nemen ze zijn contacten metIsraël nog wel op de koop toe.

Dat iemand als Alusi plotseling in beeld komt voor de postvan Defensie, zegt dus vooral iets over de politieke patstellingin Irak. Maar laten we onze zegeningen tellen. Hoewel het landsteeds meer bevangen dreigt te raken door het groepsdenken,blijkt het onafhankelijke individu er alive and kicking.

Ook elders in de wereld werden deze week kleine, maaropvallende bressen geslagen in een muur van schijnbareuniformiteit. We reizen door naar Zuid-Afrika, naar Kaapstad.Daar werd een nieuwe burgemeester gekozen. Deze burgemeester,Helen Zille, is vrouw (!), blank (!!) en geen lid van het ANC(!!!).

Sinds de ontmanteling van het apartheidsbewind is het ANCoppermachtig in Zuid-Afrika. Als leidster van het verzet tegende apartheid is de partij het 'natuurlijke' politieke tehuis voorde zwarte meerderheid. Het ANC heeft dan ook alle belangrijkebestuursfuncties in handen, inclusief de burgemeestersposten vande grote steden. Dat werkt natuurlijk zelfgenoegzaamheid encorruptie in de hand, waarvan de oppositie echter nooit heeftkunnen profiteren. Maar nu dus wel. In Kaapstad (vanwege hetgrote aantal niet-zwarte kleurlingen toch al een geval apart)werd het ANC bij recente gemeenteraadsverkiezingenvoorbijgestreefd door de Democratische Alliantie, waarna Zilledoor de nieuwe raad tot burgemeester werd gekozen. Eenbemoedigend teken dat kiezers niet eindeloos ontvankelijk zijnvoor een etnisch of raciaal appèl.

Derde steelse smaakmaker van de week: de Amerikaanse senatorBarack Obama. Deze zwarte politicus uit Illinois maakte anderhalfjaar geleden furore met een meesterlijke toespraak op deDemocratische conventie. Hij drong vervolgens door tot de Senaat,waar hij als nieuweling enigszins op de achtergrond bleef. Maardeze week plaatste hij zich weer in het licht van de nationaleschijnwerper door een optreden op het jaarlijkse galadiner vande Amerikaanse pers in Washington. De traditie wil dat eenprominent politicus daar een conference houdt, wat niet iedereeneven goed afgaat. Maar Obama slaagde met glans. Hij namvice-president Cheney even vakkundig op de hak als zijnpartijgenoot Kerry. Zelfs columniste Maureen Dowd, bepaald geenpush-over, had er plezier in. Obama mag dan in menig opzicht een'onbeschreven blad' zijn, schreef ze in The New York Times, maarde Democraten zouden met hem in 2008 een frissere indruk makendan met de rasopportuniste Hillary Clinton.

Mital Al Alusi, Helen Zille, Barack Obama - dankzij hen wasdit niet slechts de week van het ontijdige requiem voor eendictator en de zoveelste terugslag in het Midden-Oosten.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden