De week van Het Cuypershuis

Jeannine Hövelings (52) is programmeur van het Cuypershuis in Roermond. Vanaf zondag is er een eigen museum voor de man die de horizon van 19de-eeuws Nederland heeft bepaald: Pierre Cuypers (1827-1921).

Is Pierre Cuypers de beroemdste zoon van Roermond?

'Hij heeft meer dan tachtig kerken gebouwd, en talloze restauraties op zijn conto. Hij ontwierp het Centraal Station en Rijksmuseum in Amsterdam. Hij is makkelijk de belangrijkste Nederlandse architect van de 19de eeuw.'


En hij is weer thuis?

'Pierre is in deze stad geboren en gestorven. Hij bouwde in 1852 dit huis dat we nu het Cuypershuis noemen om te wonen en te werken. Hij was 25 en had grootse plannen.'


Best een knoeperd van een huis?

'Er zit een werkplaats tegenaan, waar in de hoogtijdagen tachtig man aan het werk was. Beeldhouwers, meubelmakers en schilders.'


Is het een bijzonder ontwerp?

'Het is een vroeg werk van Cuypers, maar zijn voorliefde voor gotiek is duidelijk herkenbaar. Het ontwerp is geïnspireerd op de Engelse gotische stijl die in woonhuizen is verwerkt, niet de gotiek die hij voor zijn kerken gebruikte.'


Hij was nogal zwaar katholiek?

'Pierre Cuypers was een voorvechter van de katholieke emancipatie. Die was toen zeer actueel. De katholieken hadden pas net, na eeuwen van onderdrukking, hun vrijheid van geloof terug. En ze mochten weer kerken bouwen.'


En Cuypers bouwde zich een hoedje

'Zijn productie is ongelooflijk, zeker als je kijkt naar de omstandigheden. Gewoon met de koets naar de pastoor, of lopend. Geen telefoon. Alles met de post. En niets te facebooken. Hij was een netwerker voor dat het begrip was uitgevonden.'


Van het Rijksmuseum maakte hij een bisschoppelijk paleis. Althans, dat was de kritiek.

'Mm. Het is een rijk geornamenteerd gebouw. Zeker. Dat was zijn stijl. De anekdote gaat dat Koning Willem III, protestants, het museum niet wilde openen vanwege de katholieke symboliek. Tja.'


Cuypers had machtige beschermheren?

'Joseph Alberdingk Thijm, was een zwager, hij was een belangrijk katholieke figuur. Victor de Stuers was een machtige cultuurambtenaar bij het Rijk. Beiden waren overtuigd dat de gotische bouwstijl de vaderlandse stijl behoorde te zijn. En inderdaad, er ging veel werk naar Cuypers.'


Hij meed de details niet?

'Cuypers tekende alles uit, beelden, ornamenten. Dat werd allemaal in die werkplaats gemaakt. Cuypers was een controlfreak. Dat kwam overigens goed van pas.'


O ja?

'In 1885 verrees het Rijksmuseum Amsterdam. Dat was toen het grootste gebouw van Nederland, daar werkten vijf aannemers tegelijk aan. Als je als architect geen tekeningen had van al die details, kon je dat proces niet regisseren.'


Wat is er te zien in het Cuypershuis?

'Een deel van de werkplaats is gereconstrueerd. Er staan originele Cuypersmeubels: een piano, archiefkasten en tekentafels. En natuurlijk is er inzicht in zijn werk en leven.'


Roermond houdt van hem.

'Niet altijd. Toen de Munsterkerk opgeknapt moest worden, veranderde Cuypers de oorspronkelijke achtkantige torens in vierkante torens. Dat kon volgens velen hier niet.'


Maar ze zijn nu wel vierkant geworden?

'De ruzie liep zo hoog op. Het gemeentebestuur haalde er een andere architect bij om de knoop door te hakken. En ja, die kwam ook uit het netwerk van Cuypers. Dus hij kreeg zijn zin.'


Ah.

'Cuypers is in de geschiedenis verschillend beoordeeld. Maar sinds de laatste decennia is zijn bijdrage aan de architectuur onomstreden. Hij heeft bijna alleen de 19de-eeuwse horizon van Nederland bepaald.'


Cuypershuis, Roermond. cuypershuisroermond.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden