De week van de stilte voor en na de storm

Een paar maanden geleden stond in het weekblad Time een weemoedig stemmend verhaal over Manzano. Dit stadje in het noordoosten van Italië is, of liever gezegd: was, de stoelenhoofdstad van de wereld....

Maar Manzano kraakt nu in zijn voegen vanwege de moordende internationale concurrentie. Houtzagerijen hebben de wijk genomen naar Kroatië en Roemenië, waar de arbeidskosten veel lager liggen. Vooral kantoorstoelen worden veel en veel goedkoper gemaakt in China, zonder dat de kwaliteit er noemenswaardig onder lijdt. Met als gevolg dat de omzet van de Italiaanse meubelmakers een forse tuimeling doormaakt. Tientallen bedrijfjes in Manzano hebben al moeten sluiten. De ondernemers die nu nog het hoofd boven water weten te houden, zien de toekomst met angst en beven tegemoet.

De malaise van Manzano is de malaise van Italië. Het land geniet de twijfelachtige eer de titel van 'zieke man van Europa' te hebben overgenomen van Duitsland. In de eurozone presteert het land veruit het matigst. De economie vertoonde vorig jaar geen enkele groei. Ooit was de beperkte omvang van de meeste Italiaanse bedrijven een voordeel (meer flexibiliteit), maar ze missen nu de middelen en de know-how om de concurrentie op de wereldmarkt het hoofd te kunnen bieden. De hightech-sector is ook relatief zwak ontwikkeld. En tenslotte moet Italië het tegenwoordig doen zonder het monetaire instrument waarmee de exportkracht vroeger te pas en te onpas op peil werd gehouden: devaluatie van de munt. Daarover wordt thans in Frankfurt beslist. (Geen wonder dat juist Italiaanse politici de grootste euro-sceptici zijn, dat willen zeggen: twijfel hebben over de houdbaarheid van de euro.)

Het treurige is dat in de verkiezingscampagne de economische problemen niet in hun volle omvang aan bod komen. Premier Berlusconi schetst liever een rooskleurig beeld van wat hij allemaal voor het land heeft gedaan. Op een werkgeverscongres maande hij de verzamelde ondernemers zelfs dat ze 'de plicht hebben om optimistisch te zijn'. Een zakenman die de linkse oppositie steunt, moet wel 'veel lijken in de kast hebben', aldus de premier, die zelf jarenlang justitie achter zich aan had wegens omstreden zakenpraktijken.

Helaas komt uitdager Prodi evenmin met stoutmoedige voorstellen om de economie aan te zwengelen. De ex-premier en oud-voorzitter van de Europese Commissie leidt een broze coalitie, waarvan het oud-linkse smaldeel niets moet weten van een hervormingsbeleid dat de grote staatsinvloed terugdringt en met name de onderontwikkelde dienstensector meer armslag geeft.

Het probleem met dergelijke hervormingen is dat de pijn die op korte termijn moet worden geleden, zich altijd scherper aftekent dan het heilzame effect op langere termijn. Zowel de geslepen Berlusconi als de brave Prodi mist de visie en overtuigingskracht om met zo'n boodschap bij de kiezer aan te kloppen. Ze vermijden een serieus debat over de oorzaken van de economische stagnatie.

Italië is nog altijd Italië, dus aan botsingen en incidenten heeft de campagne geen gebrek. Maar die kunnen niet verhelen dat het verkiezingscircus tot nu toe weinig opwindend is en dat de stembusstrijd zich lijkt af te spelen in een soort stilte voor de storm.

Oppervlakkig gezien vertoont de Italiaanse campagne op dat punt gelijkenis met de Israëlische. Evenals Italië heeft Israël een traditie van enerverende verkiezingen, en alle ingrediënten zijn ook nu weer voorradig voor een electorale krachtmeting op het scherp van de snede. Maar met nog drie dagen te gaan totdat er wordt gestemd, willen de emoties maar niet hoog oplopen. Het is eigenlijk een tamelijk saaie bedoening. De campagne bruist niet, de schandalen veroorzaken hoogstens een rimpeling, de peilingen vertonen slechts lichte schommelingen.

Maar anders dan in Italië kan deze stilte positief worden uitgelegd. Het is veeleer een soort stilte na de storm. De Israëli's zijn de afgelopen maanden van het ene nationale drama in het andere gerold: de door kolonisten fel betwiste ontruiming van de Gazastrook, Ariel Sharons breuk met de Likud, zijn noodlottige beroerte, de eclatante zege van Hamas bij de Palestijnse verkiezingen.

Als we de peilingen mogen geloven, gaat de nieuwe Kadima-partij komende dinsdag de verkiezingen winnen met een score die nauwelijks onderdoet voor het percentage dat Sharon in de prognoses haalde. Een opmerkelijke prestatie. Het zou betekenen dat Sharons standpunt - te weten: de notie van een Groot-Israël moet worden verlaten en een Palestijnse staat is onafwendbaar - in brede kring ingang heeft gevonden en niet afhankelijk is van zijn persoonlijke populariteit. Zelfs het electorale succes van de militante Hamas heeft hierin kennelijk geen verandering gebracht.

Daarmee is niet gezegd dat de Israëlische animo voor een vredesakkoord is toegenomen. Hoogstens voor verdere eenzijdige stappen. Maar momenteel is dat misschien ook wel de enige speelbare kaart. En te verkiezen boven het immobilismo of een nieuwe storm.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden