De week van de recensie

Jos Joosten onderzoekt hoe literatuur wordt gewaardeerd door lezers en recensenten. Elk boek krijgt 3,5 recensies, telde hij voor zijn boek 'Staande receptie', dat gisteren verscheen.

Hoeveel boeken overspoelen de lezers elk jaar?

'Ruim 600 literaire titels, maar dat is inclusief herdruk nummer 83 van Arthur Japin. Als je alleen nieuwe telt, waren het er in 2010 rond de 150.'


Klopt het dat dit aantal maar groeit en groeit?

'Dat heb ik niet kunnen vaststellen. We spreken over drie nieuwe boeken en een dichtbundel per week. Ik vind dat niet weinig.'


En krijgen die allemaal een stukje in de krant?

'Elk boek krijgt 3,5 besprekingen. Maar dat is een gemiddelde. 35 Procent krijgt 1 recensie of minder. 20 procent krijgt geen recensie.'


Dat is sneu.

'Komt door de top. Dat is een veelvraat. 5 procent van de boeken krijgt 20 procent van de recensies. Dat zijn de grote namen. De Grunbergs.'


Dat bevestigt het beeld dat een steeds geringer aantal titels een steeds groter deel van de markt neemt?

'Ik heb de CPNB-jaartop-100 voor 2010 bekeken, daar komen zes literaire titels in voor, die alle zes bij die 20 procents-categorie horen. Schrijvers als Thomèse en De Moor staan niet in die top-100, maar behoren wel tot de Grunberggroep.'


Vallen kranten dan voor bestsellerschrijvers?

'Je kunt het ook anders zien. De smaak van de kranten lijkt veel op die van de lezer, wat volgens mij geen slecht nieuws is.'


Dat wou ik vragen. Is uw boek nu slecht nieuws of goed nieuws voor de boekenlezer?

'In ben niet somber gestemd over hoeveel aandacht boeken krijgen. Er zijn meerdere kranten met serieuze boekenbijlagen. Overigens zeggen lezers zelden dat een recensie de reden is een boek aan te schaffen.'


Wat dan wel?

'Mond-tot-mondreclame is het belangrijkste motief. Daarna volgt het uiterlijk van het boek en de flaptekst. Wat grappig is dat uitgevers nog zweren bij de krant als autoriteit. In flapteksten worden altijd krantenrecensies geciteerd, zelden een website.'


Internet speelt geen rol?

'Uit mijn onderzoek blijkt dat de invloed van internet gering is. Als je ziet hoe veel recensiesites als Recensieweb of boekgrrls.nl worden gelezen, dan heb je het over duizend mensen per weblink.'


U heeft een profiel geschetst van de gemiddelde Nederlandse literator?

'De Nederlandse schrijver is een 47-jarige man, de dichter is zelfs nog ietsje ouder, 54 jaar.'


Maar de lezer is een vrouw?

'In dat opzicht is de schrijver een spiegel van zijn gemiddelde lezer, dat is een 50-jarige vrouw.'


De grote recensie-instituten, Kees Fens of Van Dis op tv, waar zijn ze gebleven?

'Dat is een verzuchting die je vaak hoort. Dat er geen autoriteiten meer zijn. Het is ook waar. Er zijn zo veel meer bronnen, de krant heeft al lang niet meer het alleenrecht op informatie. Maar de tijd van de Grote Vier Schrijvers is ook over.'


Is er verband?

'De groei van een recensent als Kees Fens valt samen met de opkomst van schrijvers als Reve, Hermans en Claus. Over wie hij veel schreef. En Mulisch. Ik zie wel een verband.'


Nu wil iedereen zijn boek pluggen bij Matthijs van Nieuwkerk?

'Een minuut bij DWDD doet wonderen. Kijk maar naar Nico Dijkshoorn en Paulien Cornelisse.'


In een minuut, die kan Van Dis in zijn zak steken!

'De macht van het literaire programma van Van Dis wordt vaak overdreven. Schrijvers als Frans Pointl en Annie-Cohen Solal zijn inderdaad door het programma gelanceerd. Maar er zijn ook volksstammen schrijvers voorbijgekomen die geen boek meer verkocht hebben.'


Staande Receptie, Jos Joosten, uitgeverij Vantilt, € 14,95.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden