De week van de levende mode interview Robert Zwijnenberg

Mode gemaakt van opgekweekte bacteriën en zelfgroeiende weefsels, huh? Kunsthistoricus Robert Zwijnenberg ( 59 ) laat met de tentoonstelling Living Couture zien dat het kan.

Living Couture, wat is het?

'Een kunsttentoonstelling van kledingstukken, opgezet door studenten van de faculteit geesteswetenschappen in Leiden. Ze hebben in het lab geëxperimenteerd met levend materiaal, zoals bacteriën, om stof te maken.'

Kleren maken van een bacterie, kan het?

'Denk aan een kop koffie die een paar dagen staat. Er vormt zich een bacterielaag op, een schimmelkweekje. Dat gaat plakken, wordt stroperig, het verhardt en wordt een weefsel dat je kunt bewerken. Er zijn Britse ontwerpers, Suzanne Lee onder anderen, die er biocouture van maken.'

Kleren van schimmel, getver.

'Getver is het ook als een kledingatelier in Bangladesh instort. Getver is het ook als je ziet hoe veel gif er nodig is om katoen te produceren. Het gaat erom: hoe ver moet je gaan om kleding te fabriceren? Daar zitten tal van ethische kwesties aan vast.'

Is de tentoonstelling een statement?

'Dit is geen stellingname. Het gaat om vragen stellen en aandacht opeisen. Daar is kunst heel geschikt voor. We willen dat onze studenten daadwerkelijk in aanraking komen met de dilemma's van de biotechnologie. Kleding staat dicht bij ons, dus dat is een uitstekend onderwerp om de schijnwerper op te zetten.'

Wat gebeurt daar op die faculteit onder uw supervisie?

'We onderzoeken de grens tussen kunst en wetenschap. In dit geval heeft een groep studenten onder de naam Who Owns Life een heel praktisch semester gevolgd op het gebied van biotechnologie en genetische modificatie.'

Praktisch in de zin van?

'Niet alleen kijken of lezen, maar zelf aan de slag met levend materiaal in het lab. Dat is bij ons een must.'

Zijn er veel kunstenaars bezig met deze techniek?

'Het beroemdste experiment is dat van Eduardo Kac, een Amerikaanse kunstenaar die een gen van een kwal met een fluorescerend effect heeft laten implanteren in een konijn. In Nederland ken ik geen kunstenaars die echt zelf het lab in gaan.'

Wekt zo'n lichtgevend konijn, veel weerstand op?

'Ik merk het aan de studenten. Voor hen is werken met bioweefsels, ook al is het maar een bacterie, niet alleen techniek. Je stelt jezelf tal van principiële vragen: In hoeverre wij ons met het leven mogen bemoeien.'

Moet de kunst hier niet van wegblijven?

'Dit is te belangrijk om aan de wetenschap of economie over te laten. Een groot bedrijf als Monsanto heeft patent op genetisch gemanipuleerde rijst waar veel vitamine A in zit. Wat gebeurt er als het straks op de markt komt en een bedrijf heeft alleenrecht op dat voedsel? Kunst kan de vraag stellen: mag je het leven patenteren?'

Noemt u eens een hoogtepuntje uit de tentoonstelling.

'Er is katoen te zien dat blauw aan de takken groeit. Handig want dan hoef je al die miljoenen spijkerbroeken niet meer te verven. En een studente heeft afbeeldingen van kankercellen als decoraties op kleding gebruikt.'

Getver!

'En er zijn workshops van de Britse kunstenares Anna Dumitriu.'

Toch niet de workshop zelf-aan-de-slag-met-de-bacterie?

'Jawel. Ik wil niet zwaar klinken, maar als het om kleding en voedsel gaat, zaken die dicht op onze huid zitten, gaat het toch over ieders eigen verantwoordelijkheid. Je moet er een mening over hebben. Het is niet genoeg dat je erover leest in de wetenschapsbijlage, je moet het aanraken.'

Hoe ver kan de kunst gaan?

'Zeker als het gaat om menselijk materiaal kom je op ingewikkeld terrein. Er zijn kunstenaars die eetbaar vlees kweken van dierlijke cellen. Technisch kan dat ook met menselijke cellen, maar dat is verboden. Toch is het belangrijk dat we dit soort zaken hardop bespreken.'

Credit: Tentoonstelling Living Couture vanaf 4/6, Raamsteeg 2 Leiden, studiedag 11/6, Leiden. Facebook.com/livingcoutureevent

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden