De week van de collectie van Martin Visser

Meubelontwerper Martin Visser (1922-2009) was een invloedrijk verzamelaar van moderne kunst. Conservator Paula van den Bosch (47), stelde een tentoonstelling over hem samen.

Kan een kunstverzamelaar belangrijk zijn voor de kunst?

'Martin Visser heeft een cruciale rol gespeeld bij de introductie van de Amerikaanse minimalisten. Hij was er heel vroeg bij en had ze allemaal over de vloer in zijn huis, dat hij door Gerrit Rietveld had laten ontwerpen.'

Minimalisten, noemt u er eens enkele?

'Donald Judd, Sol Lewitt, Dan Flavin, die van de tl-buizenkunst. Ze maakten speciaal werk voor hem, voor zijn huis in Bergeijk, heel vroeg in hun carrière.'

Was Martin Visser zo rijk dat hij al die kunst kon betal

'Zeker niet. Maar hij kocht heel vroeg en consequent. Zijn eerste was een beeldje van Karel Appel in 1948, toen niemand van CoBrA had gehoord.'

En de prijzen stegen?

'In 1959 kocht hij zijn eerste Piero Manzoni, een voorloper van de conceptuele kunst. Dat kostte 120 gulden en hij financierde het door CoBrA-werken te verruilen. Prijzen van Manzoni's werk worden nu in dikke vijf nullen uitgedrukt.'

Had hij een duidelijke smaak?

'Van CoBrA, ging hij naar Manzoni en in diens kielzog Carl Andre, Daniel Buren en Richard Long. Tot hij halverwege de jaren zeventig overstapte op Duitse expressionisten als Anselm Kiefer en A.R. Penck. Dat waren best grote passen. Die overstap naar Kiefer begreep toen bijna niemand. Duits expressionisme, dat was verdacht.'

Maar hij had het goed gezien?

'Kiefer is nu een van de grootsten onder de levende kunstenaars. Ik denk dat dankzij Visser de mooiste collectie vroege Kiefers in Nederland zit. Na Kiefer raakte hij in de ban van graffitikunst. Het Boijmans in Rotterdam - waar hij een tijd conservator was - heeft dankzij hem een paar mooie Basquiats.'

U bent een fan van Visser?

'Ik heb hem gekend omdat ik zeventien jaar geleden, als student kunstgeschiedenis, in een vier jaar durend onderzoek zijn collectie heb beschreven en geboekstaafd. En ik ben onder de indruk geraakt. Hij is bijzonder.'

Op welke wijze?

'Hij zei niet zo veel. Vroeg altijd: 'Heb je nog iets goeds gezien?' Luisterde veel, zag veel en dan opeens zei hij: dat! En dan sloeg hij toe, heel beslist. Hij had geen kunsthistorische agenda. Hij ging er gewoon voor.'

En dan is er de Martin Visser slaapbank?

'Een klassieker. Visser heeft eind jaren vijftig een rechte, modernistische bank ontworpen. Die is razend populair. Elke dag wordt ergens op de wereld een Martin Visser bank verkocht.'

Maar hij noemde zichzelf geen meubelontwerper.

'Als je hem vroeg wat hij was, zei hij: kunstverzamelaar. Verzamelaar, dat was zijn manier om zich aan het leven te verbinden. Het was een totale overgave aan kunst.'

Wat maakt deze tentoonstelling afwijkend?

'Normaal zal een curator naar een kunsthistorisch verband zoeken en de werken zo groeperen. Dat is hier minder het geval. Dit is 'helemaal Martin', zoals zijn tweede vrouw Joke zei toen ze de tentoonstelling zag. Er is maar één verband tussen al die kunstwerken, dat is de verzamelaar Martin Visser.'

Keek hij op tegen kunstenaars?

'Zijn huis is een goed voorbeeld van hoe hij over kunstenaars dacht. Villa Bergeijk is geen praktisch huis. Het eerste ontwerp was van Rietveld, de uitbreiding is van Aldo van Eyck. Die gesloten aanbouw botst volledig met de transparantie van Rietveld. Maar Visser stond het toe. Met kunstenaars moet je geen compromissen sluiten, vond hij.'

Martin Visser, verzamelaar, ontwerper, vrije geest, Bonnefantenmuseum Maastricht. 13 maart t/m 17 juni. In samenwerking met het Kröller-Müller Museum.

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden