De week in wetenschap: Elektrische planten, spookachtige gevoelens en een geheimzinnige marmot

Welk wetenschappelijk nieuws moest u deze week lezen om de wereld van morgen te begrijpen? Chef wetenschap Maarten Keulemans selecteert de vijf meest opmerkelijke berichten van week 45.

De vintana ­sertichi, een groot knaagdier, wandelde tussen de dinosauriërs door blijkt uit een onderzoek gepubliceerd in Nature.Beeld Nature

Een lichtend pad

De opbrengst is lachwekkend miniem, maar onverstoorbaar ploetert het Wageningse bedrijfje Plant-e verder met zijn prikkelende idee: stroom opwekken uit planten.

Deze week mocht hoogleraar duurzaamheid Jacqueline Cramer in Zaandam een rij ledlichtjes langs een voetpad aanknippen: kon het bedrijf mooi zeggen dat hier voor het eerst een openbare weg werd verlicht met plantenstroom.

Om een stofzuiger te laten draaien heb je al snel vierenhalf tennisvelden vol plantjes nodig, leert een rekensom, maar ach, je moet toch ergens beginnen. En tot de verbeelding spreken doet het sympathieke idee zeker.

Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Robot in je oog

Over verbeelding gesproken.

'Robotic Micro-Scallops Can Swim Through Your Eyeballs', kopten de techblogs deze week. Ze doelden op een nieuw snufje van het Duitse Max Planck Instituut: een minuscuul robotje dat klapperend als een zeeschelp door de bloedbaan kan zwemmen, bijvoorbeeld om medicijnen te bezorgen.

Net als de elektrische planten nu nog volstrekt onbruikbaar - want nog veel te groot - maar wie weet wat de toekomst brengt. Een aardige minidocumentaire leverde het al wel op.

Voel het spook

Ook wel eens het gevoel gehad dat er een 'aanwezigheid' bij u was?

In een fraaie reeks experimenten toonden Zwitserse wetenschappers - onder leiding van de vermaarde hersenwetenschapper Olaf Blanke - deze week aan dat uw hersenen waarschijnlijk even de weg kwijt waren. De illusie ontstaat als uw hersenen het gevoel in uw ledematen niet meer goed vastknopen aan het gevoel waar die ledematen zich bevinden. Blanke wist de illusie onder meer op te wekken door vrijwilligers zichzelf te laten aanraken met een robot.

Soms kan het brein 'een tweede representatie van het lichaam maken, een die niet langer wordt ervaren als "mij", maar als iemand anders, een aanwezigheid', aldus Blanke tegen de nieuwsdienst van Nature.

Slik. Er staat iemand achter u...

De marmot van de dino's

Een wonderlijke ontdekking kwam deze week van Madagascar: daar blijken tussen de dinosaurussen grote, 9 kilogram zware marmotten te hebben rondgescharreld. Wetenschappers beschreven de kop van het dier deze week in Nature.

So what, denkt u misschien. Tot je beseft dat de prehistorische marmotten in het geheel niet verwant zijn aan hedendaagse knaagdieren. Ze verdwenen samen met de dino's van de aardbodem. Waarna de evolutie doodleuk weer nieuwe knaagdieren afleverde, die sprekend op de oude lijken.

'Convergentie' heet dit wonderlijke verschijnsel waarbij de evolutie meerdere keren met dezelfde 'uitkomst' komt. Laat de tijd zijn werk doen, en een beest dat op een marmot lijkt verschijnt vroeg of laat vanzelf.

Vintana ­sertichiBeeld ap

Elsevier krijgt vinger

Opmerkelijk nieuws kwam deze week gewoon uit de onderhandelkamer. Daar gaf de koepel van Nederlandse universiteiten VSNU uitgeefconcern Elsevier namelijk... de vinger.

De universiteiten zijn het zat zich blauw te betalen aan peperdure abonnementen op wetenschappelijke vakbladen zoals Cell en The Lancet, en willen toe naar een systeem waarbij onderzoeksartikelen gratis beschikbaar zijn. Wetenschap wordt immers grotendeels uit publiek geld betaald, en dan is het wel zo eerlijk als ook de vruchten van die wetenschap publiek beschikbaar zijn.

Maar toen Elsevier tegenstribbelde - het concern weigerde een 'afkoop' van het abonnementsgeld - stapten de universiteiten op. Wie volgend jaar een stuk wil lezen uit The Lancet, vraagt de onderzoekers in kwestie maar of ze het stuk niet even kunnen mailen.

Het opmerkelijkste is: de universiteiten kunnen het zich veroorloven. Dat geeft wel aan hoezeer de tijden zijn veranderd. En hoezeer uitgevers, abonnementen en papieren wetenschapstijdschriften tot het verleden zijn gaan behoren.

Ga zo door, VSNU!

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden