De warmhartige Braziliaan, de redder van de sloppenwijk

Lula is een volhouder. De oud-metaalarbeider en oud-vakbondsleider heeft drie keer eerder geprobeerd president van Brazilië te worden. Eindelijk is het hem gelukt....

Het verhaal van Lula's leven, de eerste arbeider die zeer waarschijnlijk president van de reus Brazilië wordt, is zo populair dat er inmiddels een filmscenario van is gemaakt waar een producent acteurs voor heeft aangezocht. De sage is eigenlijk de droom van miljoenen arme Brazilianen.

Luiz Inacio Lula da Silva (57) werd geboren in een dorp in Noordoost-Brazilië. Hij was de zevende van acht kinderen. Toen hij zeven was besloot zijn moeder, in de steek gelaten door haar man, haar geluk te beproeven in de grote stad. Dertien dagen reisden moeder en kinderen in de laadbak van een vrachtwagen om terecht te komen in de regio São Paulo.

De lagere school kon Lula niet afmaken. Op zijn negende moest hij meehelpen geld verdienen. De president in spe begon zijn werkend leven als pindaverkoper en werd daarna schoenpoetser. Op zijn veertiende kon hij terecht in een werkplaats. Zijn enige opleiding van belang in die jaren was die tot metaalarbeider. Zijn bijnaam Lula dateert uit die tijd. Het is zijn roepnaam geworden en de ex-vakbondsleider liet hem enkele jaren geleden officieel toevoegen aan zijn naam.

De metaalsector is de avantgarde van de arbeiders in Brazilië. Lula bleek daar een succesvol bestuurder, volgens overlevering omdat hij 'als een spons' meningen van anderen in zich opnam. Het verhaal gaat dat hij in tegenstelling tot de andere bestuurders altijd via de zaal naar het podium liep zodat hij links en rechts commentaren hoorde. Die kon hij dan meenemen in zijn voorstel, dat daardoor meer stemmen haalde dan andere voorstellen.

Onder vakbondsbestuurders gold Lula, die weigerde lid van de communistische partij te worden, als manipuleerbaar. Tot aller verrassing werd hij evenwel de leider van de grote vakbondsstakingen eind jaren zeventig die mede de ommekeer inluidden voor het militair regime. De militairen lieten linkse politici, zolang zij maar geen communisten waren, de ruimte. Lula pikte het signaal op en stichtte met linkse intellectuelen en geëngageerde geestelijken de Partido dos Trabalhadores, Arbeiderspartij, op.

Lula was jarenlang voorzitter van de partij, nam deel aan de assemblee die de nieuwe Braziliaanse grondwet componeerde, was een periode lid van het Huis van Afgevaardigden en driemaal eerder kandidaat voor het presidentschap. De eerste keer verloor hij van de playboy Fernando Collor, die hem ervan beschuldigde dat hij een vriendin die zwanger van hem was geraakt had willen overhalen tot abortus.

Voorafgaand aan de tweede campagne trok hij maanden per bus dwars door Brazilië. Presidenten mislukken omdat zij hun land niet kennen, zei hij. 'Ze kennen de straten van Rome en Parijs, spreken Frans en zelfs soms Chinees maar Brazilië kennen ze niet.' Het waren de dagen dat zijn partij uiteengereten werd door debatten en de radicaal-linkse vleugel dwars lag. Lula was neerslachtig en de ruzie moe. Maar vanwege de 'energie' van de mensen die hij tijdens de karavaan tegenkwam, vatte hij opnieuw moed voor wat hij vooral sindsdien als een missie zag: de armen een stem geven.

Lula is een man die kan luisteren en een man van consensus. Zijn overtuigingen zijn gebaseerd op zijn eigen leven. Toen tijdens het verkiezingsdebat zijn tegenstander naar aanleiding van een vraag over woningbouw begon over subsidieregelingen, vertelde Lula over mensen die met eigen handen steen voor steen in de sloppenwijk hun eigen huisje bouwen. Lula spreekt de taal van gewone Brazilianen.

Zijn kracht is dat hij volhoudt en dat hij een meester is in het overtuigen, zeggen zijn medewerkers. Sinds 1993 praat Lula met ondernemers. In deze campagne ging hij naar de beurs, sprak de werkgevers toe en liet zich uitnodigen door society-figuren.

Lula's buitenlandervaring strekt niet veel verder dan missies voor zijn partij. Zijn provincialisme klonk door toen hij op een vraag van een verslaggever deze maand het idee van een tournee langs voor Brazilië belangrijke presidenten resoluut afwees. Daarvoor had hij geen tijd. Dat konden 'de kameraden' van Buitenlandse Zaken mooi opknappen.

Twintig jaar geleden voerde Lula campagne met de kreet 'Een Braziliaan net als jij'. Lula is warmhartig, vol verhalen en grappen, iemand die je vastpakt als hij met je praat en een man van grote gezelschappen. Een Braziliaan zoals velen. Alleen Lula heeft bereikt wat geen Braziliaan als hij ooit heeft gepresteerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden