De waanzin van Scientology

De Scientologykerk in Amsterdam.

Dat is wat acteur John Travolta zo aanspreekt van de Scientology Church: 'Het streven naar een wereld zonder criminaliteit en zonder waanzin.'

Moet je net bij Scientology zijn. De sekteachtige club mag zich de laatste tijd verheugen op de warme belangstelling van journalisten en documentairemakers; deze week kon de Nederlandse tv-kijker vast twee vruchten plukken. Later dit jaar volgt Louis Theroux met een ongetwijfeld weer inzichtelijke film, die volgens de gangbare Scientology-methode zal worden bestreden met een 'tegendocumentaire' over Theroux.

Going Clear: Scientology and the Prison of Belief, een onthullende HBO-documentaire van Alex Gibney, verdiende dinsdag een betere uitzendplek dan rond middernacht, waar die als 2Doc van de VPRO werd uitgezonden. Wie het ervoor overhad, moest tot 1.00 uur opblijven om de twee uur durende film uit te zitten. Een wonder dat hij nog ruim 200 duizend kijkers wist te trekken - aan de NPO heeft het niet gelegen.

Door de vele pratende hoofden was het letterlijk en figuurlijk een hele zit, maar niet eerder gaf een documentaire zo'n gedetailleerd en onthullend beeld van aard en wezen van de voor velen 'onschuldige' Scientology.

Tussen de verhalen van acht oud-Scientologen werd de geschiedenis geschetst van het instituut, inmiddels goed voor een vermogen van miljarden, en van de oprichter, L. Ron Hubbard. Een leugenaar, een belastingontduiker, maar geen echte oplichter, volgens een der sprekers: de verwarde sciencefictionschrijver knutselde zijn half psychotherapeutische Scientologyleer meer in elkaar bij wijze van zelftherapie dan van oplichting, anders was hij er wel met het geld vandoor gegaan.

Tot op de dag van vandaag worden dolenden door Scientology ontvangen en aan een 'persoonlijk onderzoek' onderworpen dat steevast (verborgen) trauma's blootlegt waarvan de nieuwkomer - tegen forse betaling - moet worden verlost. 'Elk leven buitengewoon maken', zoals de nieuwe leider David Miscavige het zijn gehoor voorspiegelt in grote paleiszalen: welke zoekende ziel wil dat niet? Zoals een volgelinge het verwoordde over haar onderzoekers (OT's): 'Je hoorde altijd dat ze je gedachten konden lezen, en voorwerpen kunnen verplaatsen. Macht hebben over materie, energie, tijd en ruimte - dat vond ik heel mooi klinken.'

L. Ron Hubbard.Beeld afp

De FBI deed onderzoeken na verdenkingen van mensenhandel, mishandeling, uitbuiting en kinderarbeid. Over dat laatste ging het woensdag in Rambam. De onconventionele rubriek liet journaliste Rinke Verkerk zich aanmelden bij Scientology in Amsterdam. In al z'n eenvoud registreerde de verborgen camera de sessies: wilde Verkerk naar het toilet (om batterijen van haar camera te verversen), dan begeleidde haar geblurde 'auditor' haar tot aan de toiletdeur, om 'energieën van buiten' te dwarsbomen. Verkerk 'staat bloot aan onderdrukking' van vrienden of familie, luidde de diagnose. Uiteraard waren vervolgsessies nodig: na zo'n driehonderd keer (à 90 euro per keer) zou ze 'clear' zijn en het grote geluk betreden. Iedereen bij Scientology kan de ander sessies afnemen, zo bleek. Ook een kind van 11 jaar werd geacht volwassen problemen te bespreken.

Ondanks wat rommelige montage, te zelfingenomen voice-over en nodeloze uitstapjes (naïeve en dus mislukte pogingen om 'binnen' te komen) legde Rambam een schimmige denkwereld bloot waarin zowel Ritalin en Seroxat als Hitler en de oorlog tussen 'Kosovo en Sarajevo' het kwade werk van psychiaters waren.

Waanzin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden