Opinie

De VVD zet vooral de standaard voor verloedering

De VVD en haar bondgenoten laten steeds meer hun masker vallen en ontpoppen zich tot pleitbezorgers van een nietsontziend negentiende-eeuwse kapitalisme, schrijft Thomas von der Dunk. 'Zij zien de overheid namelijk als 'een serviceloket voor het bedrijfsleven.'

VVD-Kamerlid Mark VerheijenBeeld anp

'Als grootste partij', aldus Mark Rutte in 2013, 'zetten wij nu de standaard op het gebied van integriteit'. Laten we hopen van niet. Juist het feit dat de VVD met haar corrumperende marktdenken al jaren in de politiek de standaard zet, vormt de hoofdoorzaak van de morele verloedering van Nederland.

Laat één ding duidelijk zijn: als de beschuldigingen aan het adres van Mark Verheijen kloppen kan die integriteitscommissie van de VVD, wil zij ooit nog serieus genomen worden, slechts tot één conclusie komen: dat een type van dit allooi per direct uit het parlement dient te verdwijnen en ook niet - als goedmakertje of zo - voor enige andere functie in het openbaar bestuur in aanmerking komen kan. Zelfs niet in Venlo, dat ons ook al Geert W. schonk, of die andere notoire Limburgse haard van corruptie, Roermond.

Beroepswindvaan

Noch Rutte noch Zijlstra heeft op het cruciale moment beseft hoezeer het aanzien van de politiek wordt geschaad. Dat zij intussen wèl voor zo'n eigen partijonderzoek zijn, is niet op grond van enige innerlijke morele overtuiging - die ontbeert Rutte als beroepswindvaan ten enen male, zoals zijn op 22 februari 2014 door De Volkskrant gereconstrueerde permanente gekruip voor Wilders tijdens zijn eerste kabinet liet zien - maar omdat de druk van buitenaf te groot werd.

De hele aanvankelijke wegwuifreactie van de VVD-partijtop is extra wrang gezien haar keiharde opstelling waar het onopzettelijke foutjes van werklozen of gepensioneerden betreft. Dankzij toenmalig minister van Sociale Zaken Henk Kamp - nu als minister van Economische Zaken de grote belangenbehartiger van de NAM - werd een wet aangenomen, waarbij elk ten ongerechte uitgekeerde bedrag dubbel terugbetaald moest worden; vaak sommen in de orde van grootte waarvoor kameraad Verheijen dus terloops een particuliere maaltijd declareert.

Voor enige souplesse of pardon kon en kan geen ruimte zijn - nog steeds houdt, nu de onbarmhartige effecten van de Fraudewet aan het licht zijn gekomen, de VVD er onverkort aan vast. Hans Wansink betitelde dit op 16 februari terecht als 'neerwaartse jaloezie'. Uiteraard hebben de diverse VVD-staatssecretarissen voor Financiën wel heel schappelijke regelingen voor met de VVD sympathiserende megabelastingontduikers bedacht: die mogen nog zonder enige extra onkosten gewoon alsnog keurig terugbetalen waarvan zij de gemeenschap willens en wetens hebben beroofd. Wat is dit voor een walgelijke partij?

Mark RutteBeeld anp

Schraperigheid

Een rijke bovenlaag is zo losgezongen van de samenleving dat zij het perverse contrast tussen haar eigen gegraai en haar schraperigheid jegens anderen niet meer ziet. Wij zagen dat al bij bankiers. Hardwerkende mensen: dat zijn volgens VVD-ers alleen zij, die een wijnfles van 127 euro kunnen declareren. Schoonmakers, thuiszorgers en postbodes vallen daar niet onder. Eigen rijkdom is puur eigen verdienste, andermans armoede gewoon eigen schuld.

Zijlstra heeft intussen al een afschaffing van de CAO bepleit: gewoon werknemers lekker laten concurreren op een steeds schaarsere markt. Rechten van werknemers, zo liet ook het MKB dienovereenkomstig weten, zijn uit de tijd. De VVD en haar bondgenoten laten steeds meer hun masker vallen en ontpoppen zich tot pleitbezorgers van een nietsontziend negentiende-eeuwse kapitalisme.

Ook de moraal van D66 is, gezien haar inmiddels vrij hard-rechtse koers, door deze meritocratische variant van het sociaal-darwinistische virus aangetast. Ook zij leeft in een wereld van en voor geslaagde mensen, die de minder perfecten niet meer zien staan. Zelfs Martin Sommer, toch iemand die moeilijk van radicaal-linkse sympathieën verdacht kan worden, wees hier op 14 februari al op. Veelzeggend was de hautaine reactie van Gerard Schouw op het regeringsbesluit om weer zelf schoonmakers in vaste dienst te nemen: puur symboolpolitiek.

Henk KampBeeld anp

Mega-boer

Doet D66 weinig moeite meer om de kloof tussen hoger- en lageropgeleiden te overbruggen, bij de VVD schijnt zelfs het waanidee te hebben post gevat dat juist zij bij uitstek opkomt voor 'de gewone man'. Dat althans betoogde Gert-Jan Oplaat op 29 november in de NRC, de mega-boer die, toen in 2012 dubbelmodaal een paar schamele procenten extra aan ziektekostenpremie dreigde te moeten gaan betalen, tot een opstand opriep. Gezeten in een interieur dat met het soort duur antiek was gemeubileerd dat 'de gewone man' in de regel alleen maar op de kunstnijverheidsafdeling van het Rijksmuseum onder ogen krijgt.

Maar het is ongetwijfeld allemaal eerlijk verdiend - via het op staatskosten dinerende old-boys-network-circuit van het bedrijfsleven waarin ook Verheijen dus goed thuis blijkt te zijn. Een groeiend aantal van zijn soortgenoten lijkt intussen zelfs niet eens meer te snappen, wat daar eigenlijk mis aan is.

Zij zien de overheid namelijk als 'een serviceloket voor het bedrijfsleven', zoals de nu gelukkig voor enige jaren achter de tralies verdwenen ex-VVD-gedeputeerde Ton Hooijmaijers het formuleerde. De burger komt in dat hele verhaal niet voor. Maar het vormt het logische uitvloeisel van het ontspoorde neoliberale denken over Nederland als BV, op 27 januari opnieuw door werkgevers¬voorzitter Hans de Boer gepromoot: 'Nederland moet je runnen als een onderneming'.

Halbe ZijlstraBeeld anp

Drankje

Nog even tot slot Verheijen. Op een onbewaakt moment heeft hij mij in Nieuwspoort eens een drankje - nee, geen wijnfles - durven aanbieden. Uiteraard wens ik bij zo iemand niet in het krijt te staan. Hij kan mij via De Volkskrant zijn rekeningnummer laten weten, zodat ik die 2 Euro 50 kan overmaken, als kleine bijdrage aan de kosten van het corruptieproces dat ook hem nu vast wacht.

Ik weet uit zijn eigen mond dat hij al mijn columns leest en het nooit met mij mee eens is. Het eerste pleit voor hem, het tweede voor mij. Ik laat U weten of hij tenminste nog het fatsoen heeft om aan dít verzoek te voldoen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden