De vurige wens van de burgers

Op 26 januari komen in Madrid bijeen de ‘Vrienden van de Europese Grondwet’. De achttien landen die voor die Grondwet waren, zijn bijeengeroepen door de regeringen van Spanje en Luxemburg....

Ronald Plasterk

Deze twee regeringen schreven deze week in Europese kranten een artikel, ondertekend door hun ministers van Buitenlandse Zaken, Moratinos en Asselborn, (NRC Handelsblad, 15 januari). ‘Het gaat er niet om welk Europa wij politici en hoge functionarissen van de instellingen van de Europese Unie willen, maar om te ontdekken welk Europa ‘wij’ burgers willen. (*) Het grondwettelijk verdrag zal mogelijk maken dat het buitenlands beleid van de EU het niveau kan bereiken van de vurige wens van de burgers.’ Mooie woorden, niet wat de politici willen, maar wat de burgers willen. Welnu, dat is in vier landen bepaald, na een intensieve campagne (waarin de hoge functionarissen er alles aan gedaan hebben met gemeenschapsgeld de ja-kant te steunen). Wat is de vurige wens van de burgers?

Ik ben geneigd de mening van soevereine staten (zoals Nederland) doorslaggevend te vinden. Maar als je zo Europees denkt als Moratinos en Asselborn, dan is het de stem van elke Europese burger die even zwaar telt. Dan telt de mening van de ja-stemmende minderheid in Frankrijk mee, net als de nee-stemmende minderheid in Spanje. Dan is de echte vraag: in nog slechts vier landen hebben de burgers hun mening mogen geven over deze Grondwet. Wat is de vurige wens van die Europese burgers? Een aantal referenda is afgeblazen (uit angst dat de uitslag ‘nee’ zou worden), maar wat is de tussenstand als je die vier landen bij elkaar optelt?

Dat heb ik voor u gedaan. Ik heb zo’n optelling nog nergens eerder gezien. Ik geef u land, opkomst, en aantallen stemmen (in miljoenen). Spanje (opkomst 42 procent): ja 10.8 en nee 2.43. Luxemburg (opkomstplicht): ja 0.11 en nee 0.08. Frankrijk (opkomst 54,9 procent): ja 12.80 en nee 15.45 miljoen. Nederland (opkomst 63,3 procent): ja 2.94 en nee 4.71.

En dan nu de tussenstand. Totaal uitgebrachte stemmen: 49.32 miljoen. Ja: 26.65, nee: 22.67. Dus voor zover de Europese burger heeft mogen stemmen is op dit moment 54 procent voor en 46 procent tegen.

Een kleine voorlopige voorsprong voor ja, maar het houdt elkaar redelijk in evenwicht. Het beeld van Barroso, dat een minderheid van twee landen een grote meerderheid van achttien frustreert, is – zelfs in deze voorlopige uitslag – dus vertekend. Bovendien zijn de doelpalen tijdens de wedstrijd verplaatst: toen de eerste nee-uitslagen binnenkwamen, zijn haastig alle reeds geplande referenda afgeblazen in notoir eurokritische landen als Denemarken en Ierland (in allebei is al eens bij een EU-referendum nee gestemd), het kritische Polen en het zeer kritische Verenigd Koninkrijk (die referenda stonden gepland voor: Denemarken 27 september 2005, Ierland september 2005, Polen 9 oktober 2005, Verenigd Koninkrijk voorjaar 2006). Spanje, dat financieel gigantisch geprofiteerd heeft van de EU, domineert daardoor in zijn eentje deze tussenstand. Het is waarschijnlijk dat als in alle landen waar een referendum was gepland, dit gehouden zou zijn, de Europese burgers met een grote meerderheid ‘nee’ hadden gestemd.

Als de, zoals Moratinos en Asselborn ze noemen, politici en hoge functionarissen werkelijk geven om wat ‘wij’ burgers willen, gaat het niet aan om op 26 januari in Madrid slimme trucs te verzinnen om de twee nee-stemmende landen onder druk te zetten. Dan is eigenlijk het organiseren van een bijeenkomst zonder Frankrijk en Nederland al een affront. Eigenlijk is het een ontkenning van de dappere bewering dat de hoge functionarissen zo geven om ‘ons, de burgers’.

Nee, de juiste weg zou zijn om samen met voor- en tegenstanders een verdrag te maken dat kan rekenen op brede steun van de meerderheid van de Europese burgers. Europa verdient een solide, krachtig bestuur, opdat het als samenwerkingverband van de Europese landen al die taken kan doen die landen in hun eentje niet goed kunnen opknappen (maar ook niet meer dan dat).

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden