De vrouw die net zo hard kan beuken als Badr Hari

Advocate Bénédicte Ficq is meermalen verkozen tot beste vrouwelijke strafpleiter. Grote criminelen kennen haar nummer. Recentelijk verdedigde ze Badr Hari. Hard.

Bénédicte Ficq (56) noemt zichzelf een enkels-in-de-modderadvocaat. Met een wapenspecialist die ze bijstond, ging ze schieten op een schietbaan. Koptelefoon op en in opperste concentratie mikken. Terug op kantoor zat de kruitdamp nog in haar neus.


Voor Badr Hari, de ontspoorde kickbokser die ze verdedigt, is Ficq een van de belangrijkste mensen in zijn leven. 'Ze begeleidt me, praat met me, traint me geestelijk. We hebben gesprekken op kantoor die over mijn leven gaan', zegt hij in zijn biografie Mijn verhaal.


Toen Ficq nog in de sociale advocatuur zat, verdedigde ze krakers. Pro-deozaken leverden zo weinig op dat ze goed betaalde zaken erbij nam. Ze is nog net zo bevlogen als toen, zegt Jurjen Pen, bij wiens kantoor Ficq in 1986 als advocaat begon.


Ze is een vechter, wil winnen. Ze houdt van het ordinaire strafrecht en doet veel moord en doodslag, waar het gaat om haat, liefde, jaloezie, gekte, afrekeningen. Misdaad boeit haar, vooral de beweegredenen die iemand tot een fatale misstap drijven. Psychologie komt er dan bij kijken, psychologische intriges zelfs, psychiatrie soms.


Psychopaten fascineren haar, zei ze in een interview met Opzij. 'Vaak heel charmante mensen, uiterst bespraakt, buitengewoon glad, ze zijn in staat de ene leugen aan de andere te plakken. Als ze worden gepakt, is er niets aan de hand. Ze zijn niet van hun stuk te krijgen en hebben geen empathie.'


Ficq kan zich makkelijk inleven in haar cliënten en hun motieven. Ze kruipt in hun huid en is in staat de waarheid eruit te trekken. Misdaadjournalist John van den Heuvel (Telegraaf, RTL Boulevard) vindt dat ze haar cliënten soms te gemakkelijk gelooft. 'Hari zei dat hij niet eens in de skybox was geweest. Meteen riep Ficq er schande van dat iedereen hem zwartmaakte.'


Lang konden Hari en Ficq dat niet volhouden. Voor een afranseling in een skybox in de Arena tijdens het dansfestijn Sensation White en andere mishandelingen in het Amsterdamse uitgaansleven is Hari in februari veroordeeld tot anderhalf jaar gevangenisstraf.


In de jaren negentig brak Ficq door met de balpenmoord. Een jongen werd ervan verdacht zijn moeder te hebben gedood door met een kruisboog een balpen door haar oog te schieten. Met kruisbogen en twee dozen Bic-pennen toog Ficq naar het Amsterdamse ziekenhuis AMC om proeven te laten doen op geprepareerde hoofden. Daaruit bleek dat de balpen onmogelijk door een kruisboog afgeschoten kon zijn. In hoger beroep werd de jongen vrijgesproken.


Aimabel, vriendelijk en prettig - wat het leven op zitting en het contact met autoriteiten soms makkelijker maakt, zegt Pen over zijn vroegere kantoorgenoot. 'Een spetterende en sprankelende persoonlijkheid en een goede strafrechtjurist met overtuigingskracht.'


Ze mijdt societyfeesten en hekelt glamourstrafpleiters als Theo Hiddema en Bram Moszkowicz, toen die nog advocaat was. Dat gekoketteer met dure auto's en andere rijkdom verafschuwt Ficq. Het bezoedelt de advocatuur en voedt de mythe dat advocaten graaiers zijn.


250 euro per uur exclusief btw kost Ficq. Ze zit met haar jaarinkomen onder de Balkenendenorm (180 duizend euro) en doet nog steeds veel pro-deozaken, zei ze in het tv-programma Kijken in de ziel.


Ficq doet haar werk uit roeping. Ze wil niet uitsluitend werken voor 'mensen met poen', maar ook voor mensen die geen advocaat kunnen betalen. Het is belangrijk dat je een goede raadsman kunt inschakelen als de overheid over je heen kukelt en je in de bajes gooit.


Je afzetten tegen collega's die in een Aston Martin rijden, is ook een manier om je eigen markt te creëren, vindt haar confrère Hiddema, die een Aston Martin, een Rover en twee Porsches in zijn garage heeft staan. 'Alsof je wil zeggen: kom maar bij ons, beste cliënt, wij zijn zo gewoon gebleven, wij zijn er helemaal voor u.'


Ficq heeft een hekel aan publiciteit, als het enigszins kan ontloopt ze de 'opgefokte rotpers'. Des te opmerkelijker was haar aanwezigheid in april bij de presentatie van de geautoriseerde biografie van Badr Hari. Uitgebreid liet ze zich fotograferen met Hari en zijn boek, waarin de kickbokser wild om zich heen trapt. Ficq heeft het boek voor publicatie gelezen om Hari te behoeden voor stommiteiten, die nadelig kunnen uitpakken in het hoger beroep dat nog moet dienen.


Onpasselijk wordt Ficq van de oppervlakkigheid van journalisten, hun opruiende taal, de vooringenomenheid en de verkeerde weergave van zaken. Dat kwam allemaal samen in de rechtszaak tegen Hari. Ficq werd overlopen door de sensatiepers, die volgens haar een volkshetze ontketende.


Het was een opgepompte affaire, een zaak van niks, elk weekeinde vallen er klappen in het uitgaansleven, vindt Ficq. Maar doordat Hari net een relatie had met Estelle Cruijff, kreeg de zaak belachelijke proporties. 'De publiciteit eromheen vond ze prachtig, de hypocrisie droop ervanaf', zegt Hiddema. 'Die verlustende glimlach waarmee ze zich bij Hari opdrong.'


Bénédicte is de tweede in een gezin van vier meisjes, de jongste twee zussen zijn ook advocaat. Ze groeide op in Schweiberg, een gehucht in het Zuid-Limburgse heuvelland. Bij gebrek aan beter ging ze rechten doen, een oninteressante studie vond ze, de passie kwam later.


Haar vader was burgemeester, moeder een Franstalige Belgische. Die klinkt door in de wijze waarop Ficq woorden als aplomb uitspreekt.


Ze lijkt sowieso meer op haar moeder, die was ook dwars en wars van conventies. Ongeduldig, een flapuit, vaak ongenuanceerd en dominant, vindt Ficq van zichzelf. Eigenzinnig en uitgesproken, fel en helder, zeggen anderen. En kordaat.


Toen kantoorgenoot Nico Meijering een paar weken geleden op een persbijeenkomst in hun kantoor wel erg veel woorden nodig had om uit te leggen waarom hij hun cliënt Gwenette Martha geen beroepscrimineel noemt, greep Ficq in. Ze vond het niet kies het erover te hebben, de man was nog geen etmaal dood, zei ze op een vervolgvraag van Peter R. de Vries.


Martha was de avond ervoor geliquideerd. Hij was veroordeeld wegens wapens, witwassen en drugs, werd in verband gebracht met liquidaties en moest een dikke 16 miljoen aan de staat betalen vanwege zijn drugshandel. Volgens de hoofdcommissaris van de Amsterdamse politie draaide Martha een omzet van 200 duizend euro per week.


Haar overgave wordt geroemd. Ficq, meermalen uitgeroepen tot Neerlands beste vrouwelijke strafpleiter, gaat voor de volle honderd procent voor haar cliënt. Eenmaal op stoom, berg je dan maar, dan kun je beter een helm opzetten, zo fel kan ze tekeer gaan, zegt Paul Vugts, verslaggever van Het Parool.


'Die vrouw is op zo'n moment echt een monster. Ze doet dat togaatje aan, heeft dat verwarde haar en deelt daarna de ene na de andere beuk uit', zegt Badr Hari in Mijn verhaal.


Als vrouwelijke advocaat moet ze een beetje een bitch zijn, vindt ze zelf. Ze moet behoorlijk wat haar op haar tanden hebben en niet al te bescheiden zijn.


Ficq is een meester in het ontregelen van getuigen. Ze poert in hun psyche met de suggestie dat ze totaal verknipt zijn. Zo'n getuige wordt kwaad, hoont de aanval weg, maar het beeld blijft hangen.


Tijdens het Passageproces over liquidaties in de Amsterdamse onderwereld voelde Vugts de boosheid van een kroongetuige, toen die, vermomd en verborgen in een cabine, door Ficq onder handen werd genomen. Ze haalde het bloed onder zijn nagels vandaan door zijn psychische gezondheid ter discussie te stellen.


Ze vermoedde in de kroongetuige een psychopaat en eiste een onderzoek. Zijn getuigenis bleef in het vonnis van de rechtbank overeind, maar in hoger beroep gaan alle registers weer open, verwacht Vugts.


John van den Heuvel heeft geregeld in de clinch gelegen met Ficq en haar kantoorgenoten, die tal van al dan niet veronderstelde kopstukken uit de onderwereld bijstaan. Hij noemde de advocate en haar collega's maffiamaatjes, zij verweten hem een informant van de politie te zijn.


In een kort geding, aangespannen door Ficqs kantoor, troffen ze een schikking, waarbij ze beloofden dat ze zich niet meer onnodig grievend over elkaar zouden uitlaten. Het enige dat Van den Heuvel erover kwijt wil, is dat hij er geen woord van terugneemt.


In een eerder leven schilderde Van den Heuvel in Esquire een positief portret van Ficq. 'Bij haar natuurlijke vijand, het Openbaar Ministerie, staat ze bekend om de hoge kwaliteit van haar pleidooien, die in de rechtszaal meestal beheerst worden gevoerd, maar messcherp van inhoud zijn', schreef hij in 2001.


Toen was Ficq nog niet paranoia, heeft Van den Heuvel daar later over gezegd. Hij vindt haar aversie tegen het OM en journalisten op het persoonlijke af. Volgens Ficq bedienen sommigen zich van smerige trucs om verdachten in de cel te krijgen en gedragen ze zich net zo boefachtig als de boeven die ze willen vangen.


In haar aanvallen op het grote, boze Openbaar Ministerie en de politie kan ze doorschieten, vindt ook Theo Hiddema. 'Als morgen het heelal op hol slaat, de zon uit de lucht komt vallen en daardoor Ficqs fietstas verschroeid raakt, dan staat overmorgen in de krant: Ficq stelt Amsterdamse politie aansprakelijk.'

cv Bénédicte Ficq

1957 Geboren in Goirle, Noord-Brabant, op 25 november. Opgegroeid in Schweiberg, Zuid-Limburg.


1986 Afgestudeerd als meester in de rechten in Groningen. In dienst getreden bij het Amsterdamse kantoor Van Asperen, De Roos en Pen.


1992 Oprichting advocatenkantoor Meijering Van Kleef Ficq & Van der Werf.


Bénédicte Ficq is getrouwd met historica en Oranje-biograaf Dorine Hermans. Ze wonen met hun twee kinderen in Haarlem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.