De vraag is: wat gaan we nu met de jongens doen?

De verregaande verschoolsing in het universitair onderwijs past goed bij meisjes. Zij voldoen aan alle verplichtingen...

Hersenonderzoekers trekken vaak veel te snelle conclusies over opvoeding en onderwijs. Als pubers slecht uit hun bed kunnen komen – zelfs als we weten hoe dat komt – betekent dat natuurlijk niet dat we de school een uur later moeten laten beginnen, zoals sommigen suggereren. En dat sommige adolescenten de kunst van het plannen maar niet machtig kunnen worden, betekent natuurlijk niet dat we daar in opvoeding en onderwijs niet op moeten aandringen.

Dat we in opvoeding en onderwijs maar beter rekening kunnen houden met de verschillen tussen jongens en meisjes, die we nu door modern hersenonderzoek beter in beeld hebben gekregen, zal duidelijk zijn. De grotere wiskundige aanleg en competitiedrang van jongens, de grotere taalvaardigheid en de socialere instelling van meisjes zijn een gegeven. Let op, meisjes en jongens hebben nog altijd meer overeenkomsten dan verschillen, maar een overheidcampagne als ‘Kies Exact’, om meer meisjes aan de wiskunde te krijgen, kan – ondersteund door hersenonderzoek – naar de prullenbak verwezen worden.

Hoe moeten we nu tegen de veranderde positie van meisjes in het onderwijs aankijken? In de eerste plaats is het natuurlijk juist verheugend te noemen dat meisjes de achterstand inmiddels ruim hebben ingehaald. Dat betekent dat het gelukt is om culturele belemmeringen om door te leren, zoals die lange tijd voor meisjes bestonden, effectief op te heffen. Om te kunnen verklaren waarom ze het als groep inmiddels beter doen, hebben we aan de kennis van het verschil tussen meisjes- en jongenshersenen natuurlijk niet genoeg. Dat jongens minder gemakkelijk bij de les te houden zijn, ligt voor een belangrijk deel aan het testosteronkanon dat ervoor zorgt dat de meesten vooral voor buitenschoolse zaken interesse hebben. En hoewel de wereld buiten de school alsmaar verleidelijker is geworden, is dat toch onvoldoende verklaring.

Wat volgens mij fundamenteel is veranderd, is dat het eeuwige motivatieprobleem in het onderwijs in de jaren negentig op een andere manier in een nieuwe fase terechtgekomen is. Was het sinds begin jaren zestig het onderwijs de aangewezen route geweest om een goede plek in de samenleving te verwerven, de internethype zorgde ervoor dat voor een beeldscherm hangen en speculeren op de beurs een veel gemakkelijker weg leek te bieden dan die onaantrekkelijke en moeizame route via de school. En door tegen pubers te zeggen dat ze het allemaal zelf mogen uitzoeken, los je het motivatieprobleem natuurlijk niet echt op. Je hoeft van het studiehuis geen karikatuur te maken om in te zien dat de meeste adolescenten hersenen er nog niet geschikt voor zijn.

Het moge paradoxaal klinken, maar door de verregaande verschoolsing in het universitair onderwijs, die juist meisjes beter past, zijn we de afgelopen twintig jaar veel dwarse jongens kwijtgeraakt. De meeste meisjes voldoen gewoon aan alle verplichtingen en maken braaf de overigens weinig uitdagende opdrachten. Heel veel jongens hebben daar geen zin in.

De gevolgen van deze emancipatie zijn groot. Aan faculteiten van sociale wetenschappen zijn in de collegezalen al heel lang bijna geen jongens meer te vinden, bij geneeskunde is de verhouding inmiddels 60-40 in het voordeel van de meisjes.

Inmiddels heeft de commissie- Veerman de noodklok geluid. Een van de aanbevelingen is dat het hoger onderwijs aan de poort zou moeten selecteren, ook op motivatie. Dat heeft de commissie van de university colleges afgekeken. Of het een oplossing is, waag ik te betwijfelen. Wat van groot belang is, is dat die creatieve jongens die we eerder niet wisten te motiveren, later, als ze er echt voor willen gaan, alsnog een kans krijgen. Het is niet anders.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden