De voorlezing

Het is vrijdagmiddag. de zon schijnt volop aan de aan de hemel. Amsterdam laat zich door haar verleiden, maar mijn gemoed ketst haar wulpse stralen af....

In het midden van het vertrek staat een grote, struise vrouw met het bovenlichaam actief gedragen door de rug, zoals alleen een actrice dat kan. In één hand heeft ze een boek, met het andere maakt ze expressieve gebaren. Het is een voorlezing en wat wil ik er graag bij zijn... Gelukkig ziet

A. me. Op zijn tenen opent hij de deur, wijst me muisstil een stoel en schenkt een glas witte wijn in. Ik blijk terecht te zijn gekomen bij de try-out van een voorstelling die gaat over Jiddische literatuur. Laat ik daar nu niets mee hebben. Nou ja, een lichte aversie, vanwege het wellustige slachtofferschap waarmee een zangeres die ik ooit hoorde, haar liederen ten gehore bracht.

Dit is andere koek. S., zo blijkt de lezeres te heten, leest alleen stukken voor die gaan over de kracht van verlangen, de hang naar vrijheid. De toon waarop ze spreekt is sensueel, vol leven. Ik trek mijn benen onder me en geniet. Het eerste verhaal heet Een meisje van niets en is van Esther Kreitman. Het meisje uit het boek mag eigenlijk niets leren, maar besluit zich toch te ontwikkelen. Ze slaagt daarin en ontmoet op een dag een paar verwanten. 'Eindelijk geestelijk contact!' verzucht S., alsof ze zich in de armen stort van een lang verloren gewaande geliefde. Ik ben verrukt.

Het tweede is de autobiografie Het leven een roman van Sjolom Alejchem (wat voor mij klinkt als een Arabische groet), de schrijver van Tevje de melkman (Anatevka). We genieten als we horen hoe een schooljongetje, moe van het eeuwige lernen in de cheder - ik heb er weer enkele nieuwe woorden bij - zich verlustigt aan de gedachte eropuit te kunnen trekken. 'Als buiten de zon schijnt en schaduwen langs de muren kruipen die je wenken en tegen je roepen: naar buiten jongen, naar buiten! Daar is het lekker, daar is het fijn! Een flinke sprong en je bent bij het bruggetje, nog een sprong en je bent aan de andere kant, waar een beekje kabbelt, waar het water neu riet, waar een groen grassprietje groeit, waar een geel bloemetje bloeit.'

Ik ben weer een klein meisje. Luisteren, betoverd worden. Ik had niet kunnen bedenken dat het schuilen waar ik de hele dag zo naar verlangde, deze gedaante zou aannemen. Soms klagen linkse intellectuelen dat de mensen te weinig aan politiek doen. Onzin. Stel dat deze middag over politiek was gegaan. We zouden het over Israël hebben gehad, hun mening had tegenover de mijne gestaan en we waren allemaal ontevreden uit elkaar gegaan. Dankzij de literatuur lachen we precies op hetzelfde moment, houden we tegelijk onze adem in en klappen we om het hardst als een boek wordt dichtgeslagen.

Onlangs werd in Den Haag de Prix des Ambassadeurs uitgereikt. Een prijs van de buitenlandse diplomaten voor een Nederlandse roman. De Franse gezant zei dat je een volk niet leert begrijpen door de krant te lezen, of de wetenschappelijke geschriften. De echte geheimen worden onthuld in romans. Deze warme middag is daar een heerlijk bewijs van. En ik weet zeker dat Nederland veel leuker wordt als de premier zo nu en dan eens wat zinnen zou citeren uit zijn favoriete jongensboek (De kameleon?), Van Aartsen zijn buitenlandse contacten zou verdiepen door intensieve contacten met auteurs uit alle landen waar hij mee onderhandelt, en het allerspannendst zou natuurlijk zijn als Philip Freriks op een slappe nieuwsdag het Journaal begint met een venijnig stukje van de Markies de Sade. Wedden dat de publieke omroep niet meer nodig heeft om de strijd tegen de commerciële concurrent in één klap te winnen? Met fictie kom je verder dan je denkt. Let op mijn woorden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden