De volgende salarisrel bij ABN Amro valt nu al uit te tekenen

De politiek moet zich buigen over splitsing van banken in nuts- en zakenbanken.

Xander van Uffelen
Archieffoto. Beeld anp
Archieffoto.Beeld anp

De volgende salarisrel bij ABN Amro valt nu al uit te tekenen. Als over een jaar of twee alle aandelen van de bank door de staat zijn verkocht, zal de raad van commissarissen zich genoodzaakt zien om de salarissen 'marktconform' te verhogen om zo voldoende 'talent' aan zich te binden. Rekeninghouders zullen zich opnieuw opvreten maar veelal hun rekening niet opzeggen.

Vakbonden briesen vast van woede, maar weten de salarissen voor de werkvloer nauwelijks te verhogen, gezien de aanhoudende saneringen bij het kantorennetwerk. En politici hekelen ongetwijfeld de graaicultuur, maar hebben geen middelen in handen om de salarissen te temperen.

Tijdens het publieke debat van de afgelopen weken over de ton extra voor de directie van ABN Amro klonk er veel verontwaardiging. Maar na het salarisoffer van de directie van ABN Amro is het parlement er niet in geslaagd structurele oplossingen aan te dragen voor het sluimerende ongenoegen in de maatschappij over de banken. Aan de machteloze uitgangspositie van overheid, werknemer of klant is niets gewijzigd. Het zou juist verstandig zijn om wel oplossingen aan te dragen over salariëring, maar ook over bijvoorbeeld de taken van banken.

Aan het beteugelen van vaste salarissen bij wet zitten evidente nadelen. De overheid grijpt dan in de vrije keuze van bedrijven in om zelf de arbeidsvoorwaarden van personeel te bepalen. Maar er zijn ook argumenten om wel regels op te stellen. De banken hebben de impliciete garantie dat bij geldnood het door de (Europese) staat opgetuigde reddingsfonds te hulp schiet. Een bank als ABN Amro heeft daardoor een veel publieker karakter dan bijvoorbeeld een supermarkt als Albert Heijn. Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) kan bijvoorbeeld richtlijnen opstellen over het gewenste loongebouw bij banken. Of werknemers zouden meer inspraak kunnen krijgen bij het bepalen van beloning.

Het parlement kan nog meer keuzen maken. De ophef over ABN is een goed moment om na te denken of en hoe banken in publieke handen kunnen blijven. Ook hier geldt: overheidsbemoeienis via wetten of via aandeelhouderschap heeft nadelen. Maar gezien de relevante publieke taak van het geldverkeer en de bescherming van spaargeld valt het te overwegen om banken deels in overheidshanden te laten.

SNS Bank heeft al laten doorschemeren een publieke nutsbank te willen blijven. Deze suggestie is een uitgelezen kans om een parlementair debat te voeren of SNS Bank deze nutsfunctie mag gaan vervullen. Ook ABN Amro kan in aanmerking komen als tijdelijke staatsbank, aangezien de financiële noodzaak om met de verkoop snel de staatsschuld af te lossen momenteel ontbreekt. PvdA-leider Diederik Samsom wijst dat idee af omdat deze bank ook veel zakelijke activiteiten ontplooit waar de staat verre van zou moeten blijven.

De zakelijke tak van banken raakt aan een ander fundamenteel vraagstuk waarover de overheid en het parlement zich moeten uitspreken. Veel banken kwamen in 2008 vooral in problemen door de riskante acties van zakenbanken met grote deals of het verpakken van hypotheekproducten. Waar in Groot-Brittannië en de VS er tot op zekere hoogte al een scheiding bestaat tussen zakenbanken en nutsbanken, is in Europa deze ontvlechting nog niet gerealiseerd. Een splitsing is een ingewikkeld proces, maar kan wel helderheid scheppen. Bij de publieke nutsbank zijn de salarissen gematigd, terwijl zakenbankiers meer zullen verdienen, maar niet meer worden gered door de belastingbetaler.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden