De volgende Mauro zit al in aktentas van staatssecretaris

Na vijftien jaar worden uitgezet terwijl je kinderen hier zijn opgegroeid of zelfs geboren. Dat zoiets kan gebeuren zit als het ware ingebouwd in het Nederlandse asielbeleid.

Glaucio mag toch blijven, maar er zullen meer schrijnende gevallen volgen.Beeld anp

Márcia (18) en Gláucio (13) mogen op de valreep alsnog in Nederland blijven, maar de kans is groot dat een soortgelijke dramatische kwestie zich binnenkort weer voordoet. In het asielbeleid is nauwelijks te voorkomen dat een vluchteling pas na vele jaren te horen krijgt dat hij moet vertrekken. Op het ministerie van Veiligheid en Justitie (V&J) wordt met zekere regelmaat gediscussieerd hoe het uitzetbeleid zo kan worden veranderd dat kwesties als Mauro, Márcia en Gláucio elkaar niet voortdurend opvolgen. De opties zijn karig.

Veel sneller en strenger uitzetten

'Als mensen zijn afgewezen, proberen we uiteraard zo snel mogelijk over te gaan tot terugkeer', zegt een woordvoerder van het ministerie. 'Maar dat kan niet altijd, bijvoorbeeld omdat ze een nieuwe asielprocedure starten.' Zo zouden Márcia (18) en Gláucio (13) nooit in hun huidige situatie zijn beland als hun ouders waren teruggekeerd naar Angola, zoals de rechter hun in 2005 heeft opgelegd.

Een oplossing is mensen veel sneller uit te zetten en daar steng op toe te zien, zei toenmalig minister Gerd Leers (Immigratie en Asielzaken) begin 2011 al. Vluchtelingen die al een keer een hele asielprocedure hebben doorlopen, inclusief bijbehorend hoger beroep, mogen niet meer in Nederland blijven om op basis van exact dezelfde feiten en omstandigheden een tweede procedure af te wachten.

Leers nu: 'In de tussentijd gaan kinderen naar school, maken vriendjes en raken ingeburgerd. Wegsturen is daarna niet meer moreel verantwoord. Dat was voor mij destijds de reden om een versnelling in gang te zetten.'

In de praktijk beginnen vluchtelingen herhaaldelijk nieuwe procedures. Als ze een nieuw feit aandragen - zoals een gewijzigde veiligheidssituatie in hun land - mogen ze in afwachting van een nieuwe uitspraak in Nederland blijven. In het geval van Márcia en Gláucio begon hun vader na afwijzing van het eerste asielverzoek in 2005 een nieuwe aanvraag op medische gronden. Ook een kinderpardon is geprobeerd.

Hoewel asielprocedures nog steeds kunnen worden gestapeld, is de procedure wel versneld, bevestigt de Vereniging van Asieladvocaten. 'Vroeger duurde een asielprocedure drie tot vier jaar, nu doet de rechter meestal binnen een half jaar al uitspraak', zegt voorzitter Loes Vellenga.

Kinderen en ouders scheiden

De SP stelt voor kinderen bij hun asielaanvraag los te koppelen van hun ouders. In dit scenario kunnen kinderen asiel krijgen, terwijl de ouders worden uitgezet.

In de praktijk gebeurt dit vaak al. Zo mochten de vrouw en kinderen van de eerder dit jaar uitgezette Afghaan Feda Amiri wel in Nederland blijven, terwijl de vader moest vertrekken. Ook bij Márcia en Gláucio is dat nu gebeurd. Vooral bij vermeende oorlogsmisdaden - waarvan de vader van Márcia en Gláucio wordt verdacht - gebeurt het vaak dat de 'dader' wel wordt uitgezet, maar diens kinderen niet.

Het is een precaire kwestie, want volgens het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens hebben vluchtelingen juist recht op gezinshereniging. Rechters oordelen desondanks soms dat een familieleven ook mogelijk is als de gezinsleden in aparte landen wonen: via telefoon, e-mail en Facebook.

Discretionaire bevoegdheid

In de aktentas van staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Asielzaken) zit in het weekeinde altijd een stapel met de meest schrijnende dossiers van vluchtelingen die een laatste beroep doen op zijn clementie en zijn discretionaire bevoegdheid om tegen het oordeel van de rechter in toch asiel te verlenen.

Meestal valt Dijkhoffs oordeel negatief uit: uitzetten. Vooral bij verdachten van oorlogsmisdaden is hij streng, zei hij zaterdag tegen de Volkskrant. Het kabinet wil koste wat kost voorkomen dat vluchtelingen in een Nederland alsnog worden geconfronteerd met hun beulen.

Maar soms, als het beleid 'kafkaeske vormen' heeft aangenomen, stemt Dijkhoff in: 'Als je een uitspraak ziet en denkt: de uitwerking klopt, maar zo kunnen de regels niet bedoeld zijn.' Maandag gold dat kennelijk voor Márcia, Gláucio en hun moeder. Zij mogen blijven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden