De volgende hervorming van Rutte-II: minder zorg door de overheid

De AWBZ, de Volksverzekering voor langdurige zorg, is in ruim 35 jaar uitgegroeid tot een kolossale kostenpost van ruim 27 miljard euro per jaar. Dat is niet langer houdbaar, besloot het kabinet-Rutte II. Vandaag stuurde staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid zijn nieuwe Wet langdurige zorg (Wlz) naar de Tweede Kamer. Hij schrapt 10 miljard op de langdurige zorg door taken over te hevelen naar gemeenten en zorgverzekeraars.

Beeld ANP

Van Rijn presenteert zijn wet als een drietrapsraket: verbeteren van zorg, versterken van betrokkenheid van de burger en bezuinigen ('financiële houdbaarheid'). Het potje van het Rijk moet in de toekomst enkel nog beschikbaar zijn voor de zwaarste gevallen, mensen die geen regie meer hebben over het eigen leven, die 24 uur per dag zorg of toezicht nodig hebben en (in de meeste gevallen) in een instelling moeten verblijven.

Alle andere zorg zal niet langer automatisch door het Rijk worden vergoed. Desondanks blijft 60 procent van de oude Awbz (Algemene wet bijzondere ziektekosten) overeind. De staatssecretaris schat dat de Wlz volgend jaar ruim 17 miljard euro gaat kosten.

De overige 40 procent wordt overgeheveld naar gemeenten en zorgverzekeraars: dat gaat onder meer om ondersteuning, wijkverpleging, geestelijke gezondheidszorg en jeugdzorg. Ook doet het Rijk een beroep op burgers. Wie voor zichzelf of zijn hulpbehoevend familielid kan zorgen, is daar in de eerste plaats zelf verantwoordelijk voor. Het mantra is: zo lang mogelijk thuis blijven wonen.

Blijvende zorgbehoefte
Wie wil weten of hij of zij een beroep kan doen op het rijksgeld, moet de vraag stellen: is de zorgbehoefte blijvend? Als er kans is op verbetering op termijn, komt die persoon niet in aanmerking voor de Wlz. Vandaar dat psychische stoornissen niet langer onder de volksverzekering vallen, daarvan is immers 'het verloop op voorhand niet goed te voorspellen'. Het CIZ, het Centrum indicatiestelling zorg, geeft de toegangskaartjes af: ambtenaren van het CIZ bepalen of iemand 24 uur per dag zorg nodig heeft en voor de rest van zijn leven afhankelijk is van de volksverzekering.

Staatssecretaris Martin van Rijn van Volksgezondheid.Beeld anp

Mensen met een minder zware zorgvraag kunnen voortaan terecht bij hun gemeente of zorgverzekeraar. Onder de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) worden gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning van hulpbehoevenden die nog wel thuis kunnen wonen. Een gemeenteambtenaar bekijkt in zo'n geval hoeveel mantelzorg de familie kan leveren en welke aanvulling van de gemeente nodig is.

Pas als verzorging aan huis echt niet meer gaat, trekt het Rijk de portemonnee en draagt de gemeente de zorgtaken over. Ook de jeugdzorg (jongeren tot 18 jaar) wordt een verantwoordelijkheid van gemeenten.

Overige zorg voor zorgverzekeraars
De rest van de zorg die niet langdurig is, maar verder gaat dan ondersteuning, komt voor rekening van de zorgverzekeraars: wijkverpleging, extramurale behandeling (buiten instellingen), palliatieve zorg, intensieve kindzorg. Vooral ouderen, die nu nog thuiszorg ontvangen van het Rijk, krijgen straks te maken met wijkverpleging via de zorgverzekeraar. Het kabinet hevelt ook psychiatrische zorg over van de volksverzekering naar de zorgverzekeraars. Gevolg is dat volgend jaar de zorgpremie omhoog gaat. Het Centraal Planbureau verwacht een stijging van bijna 150 euro. Het kabinet zoekt nog naar manieren om dit te compenseren.

Van Rijn hoopt zijn wet dit jaar door beide Kamers te krijgen zodat die volgend jaar van kracht wordt. De kans op steun is aanzienlijk. De staatssecretaris kreeg de zorgverzekeraars, zorginstellingen en gemeenten al achter zich en heeft afgelopen jaar intensief gelobbyd in de Tweede Kamer. Mogelijk kan hij terecht bij de C3: D66, ChristenUnie en SGP, waarmee het kabinet eerder grote akkoorden sloot, maar hij zal ook hopen op steun van het CDA, dat onlangs ook al de nieuwe Jeugdwet steunde.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden