AnalyseVersoepelingen

De volgende fase: niemand weet wanneer en hoe hoog omikron ‘piekt’

Hoewel de repetities in Ahoy in volle gang zijn voor Vrienden van Amstel Live, ziet het er somber uit voor het evenement. De coronamaatregelen zullen hoogstwaarschijnlijk niet worden versoepeld voor de cultuursector. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Hoewel de repetities in Ahoy in volle gang zijn voor Vrienden van Amstel Live, ziet het er somber uit voor het evenement. De coronamaatregelen zullen hoogstwaarschijnlijk niet worden versoepeld voor de cultuursector.Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Het kabinet is eruit, zo valt te beluisteren via de befaamde Haagse bronnen: het hoger onderwijs, de sport en de winkels mogen weer open, maar de horeca en de cultuursector blijven dicht. Maar waarom gooien we de tent eigenlijk niet veel verder open, nu omikron best lijkt mee te vallen?

Maarten Keulemans

De maatregelen: greep met willekeur

Weer fysiek les op universiteit en hogeschool. Op afspraak naar de niet-essentiële winkel en de kapper. Nog niet naar de bioscoop of het restaurant, maar wel weer naar de sportschool. Dat is ruwweg wat het kabinet vrijdag aan versoepelingen zal bekendmaken, zo druppelde donderdag via diverse media naar buiten.

‘Ik had deze volgorde ook in mijn hoofd’, zegt epidemioloog Frits Rosendaal (LUMC). ‘Eerst het onderwijs, omdat dat het belangrijkste is wat er is. Daarna de sport, dat is goed voor de gezondheid en het welzijn. En als derde de meer economische dingen, zoals de winkels, de kapper en het restaurant.’

Daarin zit wat willekeur, want een kant-en-klare menukaart waarop precies staat hoeveel besmettingen welke maatregel scheelt, heeft het kabinet niet. ‘We zitten nu eenmaal in een fase die zich moeilijk laat modelleren. Er is veel onzekerheid’, zegt gezondheidseconoom Xander Koolman (VU Amsterdam). ‘Zo is het zeer twijfelachtig in hoeverre mensen nog wel reageren op de maatregelen die de overheid afkondigt.’ Gevolg is dat niemand precies weet wanneer en hoe hoog omikron ‘piekt’, zowel in aantal besmettingen als – een echo die doorgaans een paar weken later volgt – in ziekenhuisopnames.

‘Dus vaart men erg op het buitenland’, weet Koolman. Dat buitenland is ook op zoek naar de juiste dosering van maatregelen: zo opent Denemarken weer de cultuursector maar houdt het de clubs en nachtkroegen dicht, en maakte Zweden deze week bekend weer een thuiswerkplicht in de voeren.

Het tempo: stapje voor stapje

Inmiddels blijkt uit Britse cijfers dat de omikronvariant zo’n 50 tot 70 procent minder ziekenhuisopnames geeft. Spanje wil er daarom toe overgaan het virus officieel tot een soort griep te verklaren, zodat men de omgang ermee normaliseert. Waarom doen we dat niet in Nederland?

Het simpele antwoord: omdat het daarvoor te vroeg is. Zoals het er nu naar uitziet, komt de piek van de ziekenhuisopnames ergens eind deze maand of begin februari. En omdat de omikronvariant nog niet erg rondgaat onder ouderen, is het de vraag hoe dat uitpakt. ‘Ik sprak een collega die in zijn huisartsenpost een stuk of honderd flink zieke coronapatiënten zag’, vertelt Rosendaal. ‘Daarbij zat er maar één van boven de 50 jaar. Het zit dus echt nog helemaal in die jonge groep.’

Ook daarbij sluit Nederland overigens redelijk aan bij andere landen. Rosendaal beklaagt zich over het beeld dat is ontstaan, dat over de grens met Duitsland ineens alles mogelijk zou zijn. ‘Terwijl het daar echt niet zoveel beter is dan hier. Ze hebben er een veel strenger toegangsbeleid: 2G-plus, waarbij de plus staat voor een sneltest of een booster.’

De QR-codes: in de koelkast

Nu we het er toch over hebben: opvallend stil is het rond de politiek beladen QR-codes. Wie mag straks waar naar binnen, en met welk coronatoegangsbewijs? ‘Ik heb begrepen dat 2G voor deze persconferentie niet op de agenda staat’, zegt Koolman. ‘De ontwikkelingen liggen momenteel stil.’

Dat is ook logisch, vindt Rosendaal. Omdat de omikronvariant ook gevaccineerden besmet – bij heel nauw contact is de infectiekans voor wel- en niet-gevaccineerden zelfs net zo hoog – kan een QR-code geen garantie meer bieden dat de bezitter ervan virusvrij is. ‘Daarmee valt het eerste doel, de epidemie afremmen, een beetje weg. Je moet nu eigenlijk gaan denken aan 2G-plus, met testen erbij.’

Wél zou de coronapas kunnen helpen ziekenhuisopnames te voorkomen. Want wie is gevaccineerd, heeft drastisch minder risico op ziekenhuisopname.

De quarantaines: dat kan korter

Naar verluidt wordt ook de quarantaineperiode voor mensen die nauw contact hadden met iemand met corona korter: van vijf naar drie dagen, plus een test. Logisch: volgens recente analyses is de incubatietijd van de omikronvariant maar drie dagen, tegenover de vier of vijf dagen van eerdere varianten.

‘Laat ik eens een sterk woord gebruiken: een kortere quarantaineduur lijkt me uiteindelijk onvermijdelijk’, zegt Koolman. ‘Je krijgt de situatie dat bedrijven en onderwijsinstellingen problemen krijgen door het grote aantal mensen dat in quarantaine zit. En bij omikron is een kortere quarantaine misschien geen probleem.’

‘Uiteindelijk kun je beter iemand aan het bed hebben die mogelijk besmet is, dan niemand aan het bed’, vindt ook Rosendaal.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden