De volgelingen van de 'seksrabbijn'

De wisselende groep volgelingen van de 'seksrabbijn', die in Nederland zijn beroepszaak tegen uitlevering aan Israël afwacht, is neergestreken in een Limburgs vakantiepark. Ze trekken er veel bekijks.

null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

Nachman Bar (43) - lange zwartgrijze baard, pijpenkrullen, zwart keppeltje, lange zwarte jas tot op zijn enkels - zit op een witte plastic tuinstoel gebogen over een studieboek in een houten schuurtje in het vakantiepark BreeBronne in Maasbree, niet ver van Venlo. Op het tafeltje staat een flinke rij boeken. 'Ik studeer tien uur per dag', zegt de joodse man uit Jeruzalem met zachte, vriendelijke stem. 'Het zijn boeken over hoe je moet leven, over de uitleg van de Thora. In Jeruzalem doe ik dat ook. Nu ben ik hier voor de rabbi, samen met mijn vrouw en zes kinderen, om hem te steunen. Ik krijg veel spirituele dingen terug van hem.'

De rabbi is Eliezer Berland, die ergens in de regio-Amsterdam verblijft in afwachting van het hoger beroep dat hij heeft aangespannen tegen zijn uitlevering aan Israël. Berland (77), geboren in Haifa, wordt in zijn vaderland verdacht van de aanranding van drie vrouwen en ontucht met een minderjarig meisje. In september werd hij gearresteerd op Schiphol. De rabbijn ontkent alle beschuldigingen. 'Ik heb geen sex drive meer', zei hij eerder in de Volkskrant. 'Ik ben geopereerd aan mijn prostaat. Alle lust is weg.' Volgens hem probeert Israël hem in de val te lokken omdat hij pleit voor een eigen staat voor de Palestijnen.

Feest alsof het Koningsdag is

Sinds zijn aanhouding wordt Berland ook wel spottend 'de seksrabbijn' genoemd, een bijnaam die zijn volgelingen als zeer beledigend ervaren. 'Onze rabbi is onschuldig', zegt Emanuel Kalov (37). 'Het zijn allemaal verzinsels. Ik ken de vrouwen die belastende verklaringen hebben afgelegd. Ze liegen.'

Kalov - lange rossige baard - geeft tien jonge kinderen les in zijn houten chalet. Hij toont de leerboeken: over tweelettercombinaties in de Joodse taal, over de Joodse geschiedenis, over het Joodse wekenfeest Sjawoe'ot van afgelopen weekeinde. Als de les is afgelopen, rennen de kinderen - de jongetjes ook al met pijpenkrullen - joelend naar buiten.

Ruim honderd Joden verblijven op BreeBronne, de meeste zijn kinderen. Kalov, vader van zeven kinderen: 'God heeft ons opgedragen om lots of kids te hebben.' Tijdens Sjawoe'ot afgelopen weekend waren er naar schatting 250 tot 300 Joden - uit Israël, maar ook uit Amerika en andere Europese landen - op het vakantiepark. Rabbi Berland vierde Sjawoe'ot ook in Maasbree. Volgens zijn woordvoerder David Catadralus, opmerkelijk genoeg geen volgeling en modieus gekleed, werd er veel gebeden, gedanst en gegeten. 'Als de rabbi er is, vieren ze feest alsof het Koningsdag is.'

Rabbijn Berland. Beeld ANP
Rabbijn Berland.Beeld ANP

Veel bekijks

Catadralus voert ook de onderhandelingen over de verblijfskosten. Hij vindt dat het Limburgse vakantiepark te veel vraagt voor de verouderde chalets, die 'leeg stonden en met spinrag waren bedekt'. De parkeigenaar ontkent dat. 'Wij berekenen een marktconforme, realistische huurprijs', aldus woordvoerder Lottie van Gerven.

In het park trekken de orthodoxe joden in hun zwarte pakken veel bekijks. Ze lopen prevelend rond met de Thora in de hand of staan ergens te bidden. In de voormalige recreatiezaal zitten tien mannen gebogen over hun boeken. Hun zwarte hoeden steken af tegen de vrolijk gekleurde muren. Op de grond staan gele Jumbo-tassen vol Joodse geschriften.

De groep wisselt voortdurend van samenstelling. 'Het is af en aan naar het vliegveld', constateert Van Gerven. 'Ze willen dicht bij hun leider zijn', aldus Catadralus. 'Maar sommigen moeten werken en gaan weer naar huis.'

null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

Overlast

Zo gaat het eigenlijk al ruim twee jaar. Toen in 2012 de eerste berichten verschenen over mogelijk seksueel misbruik en de Israëlische justitie een onderzoek begon, week de rabbijn uit naar het buitenland. Hij reisde naar Miami Beach, Rome, Zürich, Marrakech, Zimbabwe, Johannesburg - steeds met een schare volgelingen in zijn kielzog. Zijn reputatie als 'seksrabbijn' maakte hem (en zijn volgelingen) in meerdere plaatsen persona non grata. Ook binnen Nederland heeft de Joodse groep al een indrukwekkende trektocht achter de rug, die voerde langs onder meer Amsterdam, Texel, Heinkenszand, Noordwijk, Susteren, Oldebroek en Baarlo.

Er waren berichten over overlast, bijvoorbeeld op Texel waar honderden volgelingen met hun leider Yom Kippur vierden. Of in Vlissingen, waar in hotel Arion enkele vernielingen werden aangericht. Berlands advocaat Louis de Leon relativeert die berichten. 'Sommige mensen storen zich er al aan als deze Joden in de supermarkt rechtop staan te bidden', aldus De Leon. 'Het is ook een cultuurverschil: wat de boer niet kent, dat vreet hij niet. Er zijn geen strafbare feiten gepleegd, ook niet toen iemand door een lichtkoepel in een hotel in Vlissingen zakte.' De Nederlandse opperrabbijn Binyomin Jacobs vermoedt dat 'de overlast vooral bestaat uit het volume en de zichtbaarheid' van de groep. 'Er zijn veel kleine kinderen bij, die maken natuurlijk lawaai of maken dingen stuk.'

null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

'Belaagd'

Volgens advocaat De Leon wordt Berland, die een broze gezondheid heeft en al meermalen in het ziekenhuis heeft gelegen, voortdurend 'belaagd' door zijn volgelingen. 'Het is een hoogbejaarde man met hartklachten die het zo druk heeft als een klein baasje', aldus De Leon. 'Hij is ziek, maar ze laten hem niet met rust. Middenin de nacht storen ze hem omdat de ijskast stuk is. Regel even een nieuwe voor ons, we hebben geen geld. Dan gaat hij weer met de pet rond.' Door het vele bezoek heeft Berland volgens zijn advocaat al menig hotel moeten verlaten.

Zijn volgelingen zijn ook al van hot naar her gereisd in Nederland. De huisjes in vakantieparken zijn vaak al gereserveerd door anderen, zegt woordvoerder Catadralus. Maar Avram Gvirtz (38, vader van acht kinderen) denkt dat er iets anders meespeelt. 'We zien er anders uit. Dat vinden ze niet fijn voor de andere toeristen op het park', zegt hij bedachtzaam. Kalov: 'Het is lastig om steeds te moeten verkassen. Nederlandse mensen mogen ons niet. Steeds sturen ze de politie op ons af.' Waarom de volgelingen zo ver weg, in Limburg, van hun leider zitten? Catadralus: 'Het is hier, in deze groene omgeving, beter voor de kinderen dan in Amsterdam.'

null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh

Volgelingen

Hoe ze hun zwerftocht bekostigen, is onduidelijk. 'Ik was ook in Zimbabwe en in Marokko', zegt Kalov. Hij krijgt financiële steun van zijn vader en ook is er geld uit de verhuur van huizen in Jeruzalem. Shuvu Banim, de religieuze beweging van Berland die door critici ook wel 'een sekte' wordt genoemd, krijgt donaties uit de hele wereld. Er zouden ook enkele rijke financiers zijn. 'Het zijn geen armlastige types. Ze hebben wel wat geld', zegt advocaat De Leon.

Over het aantal volgelingen verschillen de meningen. Volgens volgeling Kalov zijn het er 13 duizend, volgens Catadralus zeker '100 duizend plus' en volgens anderen hoogstens een paar duizend.

Veel volgelingen waren volgens opperrabbijn Jacobs aanvankelijk niet meer religieus, maar zijn door het charisma van Berland 'teruggekeerd zijn naar het jodendom'. Jacobs: 'Berland vertegenwoordigt een subgroepje in het chassidische jodendom. Hij is uit Israël gevlucht en leeft nu in ballingschap. Zijn volgelingen willen hem niet alleen laten en proberen per toerbeurt bij hem te zijn.'

Advocaat De Leon verwacht pas op zijn vroegst medio september een uitspraak in de uitleveringszaak. Kalov: 'De rabbijn is een heilige man. Ik blijf bij hem in Nederland totdat hij teruggaat naar Israël.'

null Beeld Marcel van den Bergh
Beeld Marcel van den Bergh
null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
null Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden