De VN'ers vrezen voor hun idealen en hun baan

Van New York naar Washington: dat is de weg die Donald Trump aflegt, eind deze week. Correspondent Michael Persson loopt op hem vooruit. Wat verwachten de mensen onderweg van het Trump-tijdperk? Vandaag: de Verenigde Naties in New York.

Een groepje studenten verlaat het hoofdgebouw van de VN op Manhattan. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Een groepje studenten verlaat het hoofdgebouw van de VN op Manhattan.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Schuin tegenover het hoofdkwartier van de Verenigde Naties in New York staat een totem van Trump, een zwarte glazen wolkenkrabber van rond de eeuwwisseling, destijds heel even het hoogste appartementencomplex ter wereld. Er waren protesten van de buren omdat het gebouw de VN naar de kroon zou steken - maar Trump won, het gebouw kwam, en nu lopen de VN-ers er haastig aan voorbij, op weg naar de lunch in een van de Japanse restaurants in Midtown. Ze zien de spuitende fonteintjes, de gouden luifel met daarop zijn naam in kapitalen, net een beetje scheef geplakt: het is Trump zelf die op hun stoep staat.

En dan vragen die VN-ers zich onwillekeurig af: wat gaat hij met hen doen?

Als er iets symbool staat voor het internationalisme, het multilateralisme, het kosmopolitisme, de door Trump verwenste wereldorde van de afgelopen decennia, dan is het de toren van Babel van de Verenigde Naties hiertegenover. De VN, twitterde Trump eind december, zijn 'gewoon een club voor mensen om samen te komen, te praten en een gezellige tijd te hebben. Zo verdrietig!' Het was een verduidelijking van zijn dreigement een paar dagen daarvoor. 'Wat de VN betreft, de dingen gaan veranderen op 20 januari!'

Ook voor de VN wordt alles anders, vanaf vrijdag.

'Een politiek spel'

Trumps directe aanleiding was resolutie 2334, de dag voor Kerst aangenomen door de Veiligheidsraad: een veroordeling van het Israëlische nederzettingenbeleid. Amerika, dat zo'n veroordeling jaren had tegengehouden met een veto, deed dat dit keer niet. Daarmee liet de wereld Israël in de steek, vond Trump, die de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden juist wil bekrachtigen door de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem te verhuizen.

Dus hebben de Verenigde Naties het weer gedaan. Eerder, tijdens de campagne, had Trump de organisatie al 'een politiek spel' genoemd, en had hij al gesuggereerd miljarden voor het VN-klimaatakkoord te schrappen. Nu is het dreigement nog directer: dat hij de hele Amerikaanse contributie, 22 procent van de hele VN-begroting, gaat stopzetten. Donderdag dienden twee Republikeinse senatoren, Ted Cruz en Lindsey Graham, daartoe alvast een wetsvoorstel in. De twee voormalige presidentskandidaten, lang niet altijd dikke maatjes met Trump, zitten nu volledig op dezelfde lijn. Zelfs veel Democraten zijn boos op de VN.

Protest voor het hoofdkantoor van de VN. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant
Protest voor het hoofdkantoor van de VN.Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Irrelevant

En dus beginnen de VN-medewerkers zich zorgen te maken, hier in hun hoofdkwartier. 'Er is een algemeen gevoel van ongemak en pessimisme', zegt een Duitse diplomaat, die de poort verlaat voor het middageten. 'Als eenvijfde van het budget wordt gekort dan heeft dat grote consequenties. Iedereen is nu al aan het speculeren waar de klappen zullen vallen.'

'Natuurlijk wordt erover gepraat', zegt een Senegalees die bij de vluchtelingenorganisatie werkt. 'Republikeinen zeuren altijd over de VN en hebben vaker met kortingen gedreigd, maar de retoriek lijkt sterker dan anders. We worden weggezet als irrelevant.'

Niemand wil met naam in de krant - over hun nationaliteit doen ze al zenuwachtig. De VN hebben een streng pr-beleid en dus verwijst iedereen naar de woordvoerder. Die zegt dat het wetsvoorstel waarmee de Amerikanen de geldkraan willen dichtdraaien 'goed in de gaten zal worden gehouden'. Verder zegt hij heel diplomatiek niets: 'Wat betreft de relatie met de Verenigde Staten: de secretaris-generaal wil een sterke relatie met de Verenigde Staten behouden en zal met de Amerikaanse autoriteiten in contact blijven om ervoor te zorgen dat de gezonde relatie wordt gecontinueerd.'

Ontslag

De werknemers weten wel beter. De angst valt uiteen in twee delen. Ze zijn bang voor hun idealen en bang voor hun baan. 'Als Amerika zich terugtrekt, krijgen we een andere wereldorde, dan wordt de leegte gevuld door anderen en zal uiteindelijk iedereen voor zijn eigen beperkte belang gaan vechten', zegt een Deen op het secretariaat. Samantha Power, namens Obama de huidige Amerikaanse gezant bij de VN, waarschuwde vrijdag haar opvolger. 'We leiden de wereld deels doordat we de VN leiden', zei ze. 'Amerika heeft de VN nodig. Als we deze organisatie strippen, zou dat heel slecht zijn voor Amerika.'

Maar daarnaast zijn mensen bang voor hun eigen hachje. Ontslag is altijd vervelend, maar ontslag bij de VN komt nog harder aan. De salarissen zijn gul, de belastingvrijstelling is geweldig, er zijn toeslagen en vakantiedagen en er is een goede school voor de kinderen. Het kan wel wat minder, het moet efficiënter, zo bepleit ook de nieuwe secretaris-generaal Antonio Guterres, maar dat wordt al jaren gezegd. Er wordt gevochten om de banen, in een van de best betalende bureaucratieën ter wereld.

Juist die privileges dragen bij aan de afkeer jegens de VN, zeker onder Amerikanen. In de woorden van Breitbart, de spreekbuis van Trump: 'Internationale diplomaten, bureaucraten en zakkenvullers leven het goede leven in Manhattan, terwijl ze programma's uitvoeren die direct tegen de belangen van de Verenigde Staten ingaan! De regering-Trump zal genoeg vet vinden om in te snijden.'

Ach, we zullen het zien, zegt een Britse diplomaat die de glimmende zwarte toren tegenover de VN binnenstapt. Hij is op weg naar de World Bar hierbinnen, een bedaarde amberkleurige pleisterplaats voor VN-diplomaten. Hier worden cocktails gedronken (50 dollar oftewel 47 euro voor de huisspecialiteit met vloeibaar goud), contacten gelegd, onderhandelingen voortgezet. Je zou kunnen zeggen: het is een gezellige praatclub. De man achter deze bar: Donald Trump.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden