Column

De vluchtelingenmassa is een chantagemiddel geworden

Nederland schenkt Griekenland negen mobiele hulpposten, elk bestaande uit twee voertuigen met een generator, een tent en medische voorzieningen. Er zitten ook slaapzakken, dekens en lakens bij. Hopelijk denkt iemand aan kussens en slopen. De gift is volgens de ministers Koenders en Ploumen het bewijs dat de Grieken in de vluchtelingencrisis niet alleen staan.

Vluchtelingen in het Griekse dorpje Idomeni, bij de grens met Macedonië. Beeld anp
Vluchtelingen in het Griekse dorpje Idomeni, bij de grens met Macedonië.Beeld anp

Wellicht zien de Grieken er de symbolische waarde van in en ik wil zeker niet sarcastisch doen over het belang van mobiele hulpposten. Maar deze krant meldde gisteren dat Griekenland 'bezwijkt' onder de vluchtelingen en als dat zo is, krijgen negen mobiele hulpposten iets treurigs.

Woensdag waren er zes weken voorbij van de 'zes tot acht weken' die premier Rutte in januari als tijdslimiet noemde waarbinnen de vluchtelingenstroom vanuit Turkije onder controle moest worden gebracht. De lente komt eraan, warmer weer maakt de oversteek aantrekkelijker en in Turkije bevinden zich nog honderdduizenden Syriërs met vastberaden emigratieplannen richting Europa.

De Griekse premier Tsipras zei deze week dat zijn land 'geen opslagplaats voor zielen' wil worden. Het is de gruwelijke formulering van een concreet feit. De vluchtelingen zijn iets abstracts aan het worden, een dreigende en ontmenselijkte golf van op tienduizend afgeronde aantallen. Als er niets verandert, vrezen de Grieken dat het aantal zielen in de opslagplaats komende zomer kan oplopen van 30 duizend tot 200 duizend. Dat het om individuen gaat valt alleen nog af te lezen uit de hoeveelheden mensen die door verschillende landen nog wel worden toegelaten: 80 per dag in Oostenrijk, een trein vol van 580 in Kroatië.

Behalve mobiele hulpposten uit Nederland ontvangen de Grieken de komende tijd miljoenen uit Brussel. Maar de 300 miljoen euro voor 2016 en de 500 miljoen voor 2017 en 2018 zullen alweer achterhaald zijn voor ze zijn overgemaakt.

De komende dagen gaan Donald Tusk en EU-commissaris Timmermans weer proberen om de Turken zover te krijgen als goed bewaakte opslagplaats voor miljoenen zielen te willen fungeren. Als we daarvoor de Turkse aanvallen op de Koerden moeten sanctioneren, dan zullen we dat vermoedelijk doen, als we daarvoor moeten afzien van kritiek op een megalomane heerser, dan doen we dat ook.

De vluchtelingenmassa is niet alleen ontmenselijkt, hij is politiek geworden, een pervers wapen bij onderhandelingen en een chantagemiddel. Als Europa niet doet wat Turkije wil, sturen ze daar nieuwe vloten rubberboten op de Unie af. Voor onze ogen groeit een probleem dat groot is, maar niet onoplosbaar, uit tot een diplomatiek gewrocht.

Soms bekruipt me de gedachte dat Europa het niet zo erg vindt, de tienduizenden vastgelopen vluchtelingen aan diverse grenzen. Dat het signaal dat daarmee wordt verstuurd naar de wanhopigen die nog niet zijn gevlucht een welkom signaal is: verruil de ene hel niet voor de andere, blijf thuis.

Zeker, dat is cynisme. Ik verzet me tot het uiterste, maar mijn pessimisme groeit. Mijn bewondering voor bondskanselier Merkel neemt daarom almaar toe. 'Het is mijn verdomde plicht om alles te doen wat ik kan om te zorgen dat Europa een gemeenschappelijke manier vindt om eruit te komen', zei ze een paar dagen geleden bij de ARD. Je kunt het zien als halsstarrig vasthouden aan een foute koers, maar ook als een standvastig pleidooi, dwars tegen alle stormen in, voor menselijkheid en daadkracht.

Hoop is wanhoops lieve zusje en ze houdt je op de been.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden