De vleeseter moet worden opgevoed

De consument heeft geen reëel beeld van de kosten van vleesproductie, doordat supermarkten stunten met prijzen. Acties zoals van Wakker Dier helpen bij de bewustwording....

Radiospotjes waarin supermarkten aan de schandpaal worden genageld, boeren die samenwerken met dierenrechtenorganisaties; de afgelopen week konden de vleesaanbiedingen bij de supermarkt op warme belangstelling rekenen, maar niet in positieve zin.

Door acties van Wakker Dier tegen de kiloknaller van C1000 is deze supermarkt tijdelijk gestopt met het aanbieden van vlees tegen bodemprijzen. Wakker Dier kreeg zelfs boeren aan zijn kant. Vanwaar deze druk op de supermarkt? Is het niet aan de consument duurzamer vlees te kiezen?

Echte kosten
Volgens Roy van der Ploeg van het Voedingscentrum moet de consument worden opgevoed. ‘Door het stunten met de vleesprijzen heeft de consument geen reëel beeld van de kosten van de vleesproductie.’

Door de aanbiedingen met vlees ontstaat volgens hem een te groot prijsverschil tussen regulier en biologisch vlees. ‘Hierdoor is de consument minder bereid een hogere prijs te betalen voor diervriendelijk vlees.’

De kritiek komt ook uit een minder voor de hand liggende hoek. De vleessector spreekt zich uit tegen het verkoopbeleid van supermarkten. Algemeen secretaris van de Centrale Organisatie Vleessector (COV) Richard van der Kruijk: ‘Incidentele acties zijn prima, maar als vlees structureel met zulke lage prijzen wordt verkocht, wordt de sector uitgehold.’

Volgens de COV rekenen supermarkten de lage prijs door naar leveranciers, vleesverwerkingsbedrijven en boeren. Voor een actie wordt een extra grote hoeveelheid ingekocht. Dankzij die grotere hoeveelheid kan de supermarkt een lagere prijs bedingen. Dat hoeft voor de sector geen probleem te zijn, maar dan moeten zulke acties wel goed gespreid zijn over het jaar. Hoe structureel het vlees in de aanbieding wordt gegooid, wil Van der Kruijk niet zeggen. ‘Al denk ik dat we in een situatie komen waar continu druk op de prijs wordt ervaren.’

De branchevereniging van supermarkten Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL) schetst een heel ander beeld. Het grootste deel van de verkoopmarge op verse producten zit bij de tussenhandel en de verwerkende industrie, zegt CBL. Uit onderzoek van het Landbouw Economisch Instituut (LEI) van de Universiteit Wageningen blijkt dat vooral de varkensboer er slecht van af komt: hij verdient veel minder aan vlees dan de supermarkt.

Het CBL zegt moeilijk te kunnen reageren op dit onderzoek. ‘Of de lagere prijs van een aanbieding wordt doorberekend naar de hele keten, daar hebben wij geen inzicht in. Wij staan buiten die prijsonderhandeling. Dat is een kwestie van vraag en aanbod.’

Pindakaas
Het CBL is het weinig te spreken over de actie van Wakker Dier. ‘Wij bestrijden dat de lagere prijs van vlees ten koste gaat van het welzijn van het dier. Vlees moet je zien als een consumptieartikel. Een pot pindakaas is dezelfde pot pindakaas als hij in de aanbieding is. Voor vlees geldt hetzelfde.’

Milieudefensie stelt echter dat supermarkten onethisch bezig zijn door met vlees te prijsstunten. ‘Het gaat niet alleen om dierenwelzijn. De maatschappelijke kosten, zoals de uitbraak van dierziektes of de verzuring van landbouwgrond, worden niet in de vleesprijs meegenomen.’

Uit onderzoek van Milieudefensie en de stichting Varkens in Nood blijkt dat negentien van de twintig vleesaanbiedingen niet diervriendelijk zijn. Een kilo gewone kipfilet kost gemiddeld 9,60 euro en biologische kipfilet 24,30 euro per kilo.

‘Als het prijsverschil zo groot is, bied je de consument te weinig duurzaam alternatief.’ Volgens Wakker Dier kost een kilo vlees bij C1000 soms nog minder dan een kilo kattenvoer.

Volgens het CBL moet je deze prijsverschillen in verhouding zien. ‘Als je kijkt naar de verkoopcijfers, krijgt biologisch vlees veel meer ruimte in het schap dan regulier vlees. In vergelijking met de omzet is biologisch vlees juist vaak in de aanbieding. We bieden consumenten wel degelijk een alternatief.’

De consument grijpt echter maar mondjesmaat naar biologisch. In 2009 werd er 375 miljoen kilo vlees verkocht in de supermarkt, waarvan 1,2 procent biologisch. Dat is een relatief lichte stijging in vergelijking met 2008, toen 355 miljoen kilo vlees werd verkocht, waarvan 0,7 procent biologisch. Een kwart van het vlees werd in 2009 verkocht door aanbiedingen, in 2008 was dat 19,4 procent.

Volgens consumptiesocioloog Hans Dagevos spelen maatschappelijke organisaties een belangrijke rol bij de bewustwording van de consument. ‘De consument moet eerst zien welke wereld er achter het voedsel zit voordat je iets aan de prijs kunt doen. Anders begrijpen mensen het niet. Het stunten met vlees is een netelig punt, omdat vleesconsumptie zo belastend is voor het milieu. Dat besef dringt nu langzaam door bij het publiek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden