De vishandel wordt steeds gezonder

Duurzaamheid is niet meer beperkt tot een idealistische voorhoede. Maar er valt nog veel te bereiken.

H et is een gevarieerd gezelschap dat naar een groot congrescentrum in Amsterdam is gekomen voor de rondetafelbijeenkomsten van het Initiatief Duurzame Handel. Twaalfhonderd deelnemers: topmannen van supermarkten Ahold en C1000, van handelaren in agrarische producten zoals Cargill en Unilever, van de veevoerindustrie, maar ook van milieuorganisaties, van vakbonden en van ngo's. Er zijn wetenschappers en zelfs een befaamde econoom van Harvard. Ze maken afspraken om de productieketen van onder meer soja, cacao, koffie, thee, suiker, katoen, vis en hout wereldwijd duurzamer en eerlijker te maken.


'Het is een historische dag met belangrijke doorbraken', zegt Joost Oorthuizen, directeur van het IDH terwijl hij een zaal binnenloopt. Trots zijn ze allemaal, dat het tweedaagse congres nog amper is begonnen en de eerste afspraken al op tafel liggen. Er komt een nieuw ecolabel voor verantwoorde kweekvis. Alle Nederlandse supermarkten gaan vanaf volgend jaar kweekvis met het nieuwe ASC label in de schappen leggen. Tilapia is de eerste vis die met het label op de markt komt, daarna volgt ook pangasius.


In 2016 moet alle kweekvis een duurzaamheidslogo dragen. Voor wilde vis bestaat al een label.'Bijna de helft van alle vis die we eten komt van viskwekerijen', zegt Oorthuizen. Glunderend zit hij aan een lange tafel met supermarkten, brancheorganisaties en milieuverenigingen. 'Dit is dus een belangrijke bijdrage aan een verantwoorde visconsumptie.'


Peul

Een deel van de tafel knikt. Intussen kijkt een ander deel van de tafel naar een poster achter de mannen. Een groene peul met een 100-procentteken prijkt er prominent op. Ook daar zijn ze het vanochtend over eens geworden. Binnen vier jaar willen supermarkten, verwerkers en handelaren overschakelen op 100 procent verantwoorde soja voor de productie van vlees, zuivel, eieren en andere voedingsmiddelen.


Stap

De komende jaren moet steeds meer van die verantwoorde soja in Zuid-Amerikaanse landen worden ingekocht. Met het project is 7 miljoen euro gemoeid. De helft wordt betaald door de overheid, de andere helft door het bedrijfsleven. 'De markt moet vragen naar verantwoorde producten', zegt Nico Roozen, directeur van ontwikkelingshulporganisatie Solidaridad. 'Alleen dan kan de verantwoorde productie op gang komen. Nederland neemt nu die stap. Hopelijk volgt de rest van Europa.'


Niet iedereen is lovend over de afspraken die gemaakt worden aan de ronde tafels van IDH. In juli van dit jaar werd in Rotterdam voor het eerst 85 duizend ton verantwoord geproduceerde soja ingekocht en verhandeld. De soja voldoet aan de criteria die eerder door producenten de verwerkende industrie en maatschappelijke organisaties zijn opgesteld. Een grote stap vooruit volgens het Initiatief Duurzame Handel - maar niet volgens een aantal milieuorganisaties en ngo's. De criteria voor verantwoorde soja zouden zwak zijn. Want bij de productie ervan mag nog steeds gespoten worden met bestrijdingsmiddelen en ook ontbossing wordt niet duidelijk uitgesloten.


De heren aan tafel kennen de kritiek maar al te goed. 'Als je met meerdere grote partijen werkt, moet je soms compromissen sluiten', zegt Johan van den Gronden, directeur van het Wereld Natuur Fonds. 'Deze afspraken verdienen nog geen gouden strik, ze zijn niet perfect, maar het zijn de beste standaarden die op dit moment beschikbaar zijn.'


Belangen

Oorthuizen knikt. Hij weet hoe moeilijk het is om alle partijen aan dezelfde kant van de lijn te krijgen. Zeker als het gaat om onderhandelingen met supermarkten, milieuorganisaties, ngo's en de overheid. Iedereen heeft zo zijn eigen belangen. Zo willen de supermarkten bijvoorbeeld graag één keurmerk, zodat consumenten niet worden doodgegooid met labels. Aan de andere kant willen de vissers op wilde vis juist een apart logo om te laten zien dat hun product anders is dan de gekweekte variant.


En dan heeft Oorthuizen het nog niet eens over de gesprekken met boeren en producenten van soja en vis in landen als Indonesië, Brazilië en Vietnam. Zij moeten vaak hun hele productieproces omzetten om te kunnen voldoen aan de criteria die zijn opgesteld door het IDH. Watervervuiling door afvoer van chemicaliën is volgens de directeur nog een groot probleem, evenals het gebruik van antibiotica om infecties bij vissen tegen te gaan. 'Voor sommige organisaties gaan onze afspraken niet ver genoeg, maar voor andere gaan ze juist veel te ver.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden